Kategoria encyklopedii: Układ nerwowy

Płat czołowy stanowi część kresomózgowia parzystego. Jest największym z płatów kory mózgu. Sąsiaduje z płatem ciemieniowym, od którego jest oddzielony bruzdą środkową mózgu (bruzdą Rolanda) oraz płatem skroniowym, oddzielonym bruzdą boczną mózgu (bruzdą Sylwiusza). W obrębie płata czołowego znajduje się kora ruchowa, która wysyła sygnały do mięśni po przeciwnej stronie ciała, oraz przedruchowa, która je koordynuje. Ponadto mieści się tutaj kora przedczołowa będąca siedliskiem wyższych czynności mózgu…

Płat potyliczny stanowi część kresomózgowia parzystego i jest najmniejszym z czterech płatów kory mózgu. Od przodu sąsiaduje z płatem ciemieniowym, od boku z płatem skroniowym, a od dołu z móżdżkiem. W obrębie płata potylicznego znajduje się kora wzrokowa, która uczestniczy w przetwarzaniu informacji wzrokowo-przestrzennych. Płat potyliczny zajmuje okolicę ograniczoną od przodu bruzdą ciemieniowo-potyliczną. W pobliżu brzegu górnego płata potylicznego znajduje się bruzda potyliczna górna, a bliżej brzegu bocznego – bruzda potyliczna dolna. Rozdzielają one jego powierzchnię wypukłą na trzy części, tworząc zakręty potyliczne: górny, środkowy i dolny…

Płat potyliczny stanowi część kresomózgowia parzystego i jest najmniejszym z czterech płatów kory mózgu. Od przodu sąsiaduje z płatem ciemieniowym, od boku z płatem skroniowym, a od dołu z móżdżkiem. W obrębie płata potylicznego znajduje się kora wzrokowa, która uczestniczy w przetwarzaniu informacji wzrokowo-przestrzennych. Płat potyliczny zajmuje okolicę ograniczoną od przodu bruzdą ciemieniowo-potyliczną. W pobliżu brzegu górnego płata potylicznego znajduje się bruzda potyliczna górna, a bliżej brzegu bocznego – bruzda potyliczna dolna. Rozdzielają one jego powierzchnię wypukłą na trzy części, tworząc zakręty potyliczne: górny, środkowy i dolny…

Mózgowie i rdzeń kręgowy zawieszone są w płynie mózgowo-rdzeniowym (liquor cerebrospinalis). Jest to bezbarwna ciecz zawierająca niewielkie ilości glukozy, potasu i białek, a także względnie duże ilości chlorku sodu i fosforanów wapnia. Nie ma w niej substancji, które nie występowałyby w osoczu krwi. Pojawiają się tam również, choć w niewielkiej liczbie, komórki – limfocyty i monocyty pochodzące z krwi lub z tkanek. Płyn ten wypełnia przestrzeń podpajęczynówkową oraz komory mózgowia, a także kanał środkowy rdzenia kręgowego. Jest go w sumie ok. 200 ml, z czego zaledwie od 10 do 30 ml znajduje się wewnątrz komór. Jeszcze na początku XX wieku uważano, że jest to wydzielina gruczołów zlokalizowanych w ścianach komór mózgu…

Podwzgórze (hypothalamus) to niewielka struktura, ważąca zaledwie 4 g i stanowiąca 1% objętości mózgu. Jednak jej wpływ na cały organizm jest nieproporcjonalnie wielki. Pełni ona rolę głównego ośrodka regulującego funkcje autonomiczne, endokrynne, somatyczne i emocjonalne, które są niezbędne dla utrzymania homeostazy – względnej stałości środowiska wewnętrznego ciała człowieka. Bariera krew-mózg, uniemożliwiająca przedostawanie się niektórym substancjom z krwi do płynu mózgowia, jest w obrębie podwzgórza niekompletna. Umożliwia mu to otrzymywanie bezpośrednich informacji m. in. o osmolarności osocza czy poziomie glukozy we krwi…

Półkule mózgu (łac. hemisphaeria cerebri) – zewnętrzna część mózgowia o kształcie owalnej bryły, przedzielonej na pół, silnie pofałdowanej i pokrytej licznymi wgłębieniami – bruzdami, pomiędzy którymi znajdują się przestrzenie zwane zakrętami. Szczelina podłużna całkowicie oddziela od siebie prawą i lewą półkulę w części przedniej (czołowej) i tylnej (potylicznej). W części środkowej, na dnie szczeliny podłużnej, znajduje się spoidło wielkie zwane również ciałem modzelowatym – grube pasmo istotny białej i licznych dróg nerwowych, które stanowi główne połączenie strukturalne i funkcjonalne pomiędzy półkulami…

Już u wczesnych kręgowców – lancetników – można zaobserwować strukturę przypominającą rdzeń kręgowy. Jest to cewka nerwowa, położona wzdłuż ciała i spoczywająca na strunie grzbietowej. W toku ewolucji tak cewka nerwowa, jak i struna grzbietowa uległy licznym zmianom, przekształcając się u późniejszych grup zwierząt w rdzeń kręgowy i kręgosłup. U człowieka rdzeń kręgowy (medulla spinalis) położony jest w kanale kręgowym wewnątrz kręgosłupa. W początkowym okresie rozwoju biegnie przez całą jego długość, jednak później wzrost kręgosłupa na długość przebiega szybciej niż wzrost rdzenia kręgowego. Z tego powodu rdzeń nie wypełnia kanału kręgowego całkowicie, ale kończy się na wysokości pierwszych kręgów lędźwiowych…

Rdzeń przedłużony (łac. medulla oblongata) stanowi część tyłomózgowia, a konkretniej rdzeniomózgowia, która łączy rdzeń kręgowy z mostem. Razem z mostem i śródmózgowiem współtworzy pień mózgu. W rdzeniu przedłużonym skupione są ośrodki nerwowe odpowiedzialne za funkcje odruchowe – ośrodek oddechowy, ruchowy, naczynioruchowy, sercowy, ssania, żucia, połykania. Nazywane są one ośrodkami życiowymi, ponieważ ich uszkodzenie z reguły kończy się śmiercią. Oprócz tego zawiera ośrodki odpowiedzialne za wymioty, kichanie, kaszel, ziewanie oraz wydzielanie potu. Rdzeń przedłużony leży na stoku (łac. clivus, pochyłej strukturze na wewnętrznej powierzchni podstawy czaszki) w tylnym dole czaszki…

Reeliny to glikoproteiny należące do cząsteczek adhezyjnych. Występują głównie w mózgu, ale można je znaleźć również w tkankach obwodowych. Uczestniczą w migracji neuronów i regulują plastyczność synaptyczną. Zmiany w ich ilości i działaniu mogą prowadzić do patologii układu nerwowego.