Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki
Dla wszystkich

Czy mózg naprawdę nie czuje bólu? Paradoks narządu, który przetwarza cierpienie

Twierdzenie, że mózg jest niewrażliwy na ból, w pierwszej chwili może wydać się absurdalne. W końcu jest to kluczowy narząd, który odpowiada za interpretację sygnałów z całego ciała, również tych bólowych. Jakże zatem on sam może pozostawać głuchy na takie sygnały? A jednak jest to fakt dobrze udokumentowany – tkanka mózgowa pozbawiona jest nocyceptorów, czyli wyspecjalizowanych zakończeń nerwowych wykrywających uszkodzenie, dzięki czemu neurochirurg może ją ciąć i stymulować u w pełni przytomnego pacjenta. Prawda jest

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-05-25
Dla wszystkich

Czy naprawdę używamy tylko 10% mózgu? Najpopularniejszy mit obalony

Skąd wziął się mit 10% mózgu? Trudno wskazać jeden punkt, kiedy w przestrzeni publicznej w ogóle pojawił się taki pomysł. Historycy nauki najczęściej wiążą ten pogląd z XIX-wiecznymi doktrynami o „rezerwie energii umysłowej”, propagowanymi m.in. przez Williama Jamesa i Borisa Sidisa, oraz z popularyzatorską przedmową Lowella Thomasa do książki Dale’a Carnegiego pt. “Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi” z 1936 roku. Thomas odwołał się do poglądów Jamesa, przypisując mu właśnie to twierdzenie, które stało

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-04-23
Dla wszystkich

Po co zapominamy?

Zapominanie nie jest błędem pamięci Przez wiele lat zapominanie opisywano głównie jako bierny zanik śladu pamięciowego albo skutek interferencji, czyli wzajemnego zakłócania się podobnych wspomnień. To ujęcie wciąż jest obecne w naszej świadomości, ale dziś wiadomo, że jest ono uproszczone. Badacze coraz częściej traktują zapominanie jako proces aktywny i biologicznie regulowany, a nie wyłącznie jako „niedoskonałość” pamięci. Oliver Hardt, Karim Nader i Lynn Nadel zwracają uwagę na to, że utrata wspomnień może wynikać z uporządkowanych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-04-13
Dla wszystkich

Czas zimowy i letni z perspektywy mózgu. Fakty i mity.

Mózg nie czyta zegarka, tylko światło Debata o „czasie zimowym” i „czasie letnim” bywa niekiedy prowadzona z optymistycznym założeniem, że nasz mózg jest w stanie zareagować na samą urzędową decyzję dotyczącą zmiany godziny. I że tak naprawdę to kwestia przyzwyczajenia. Tymczasem sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Główny zegar dobowy człowieka mieści się w jądrach nadskrzyżowaniowych podwzgórza — niewielkich strukturach, które synchronizują rytm snu, czuwania, temperatury ciała i wydzielania hormonów. Ten układ ustawia się przede wszystkim

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-03-27
Dla wszystkich

Czy drzemka może poprawić nastrój? Neurochemia krótkiego snu

Drzemka drzemce nie równa Pytanie o to, czy drzemka poprawia nastrój, wydaje się intuicyjnie proste. Większość ludzi zna przecież doświadczenie popołudniowego znużenia i ulgę, która pojawia się po krótkim śnie. Problem polega na tym, że uczucie ulgi może obejmować kilka różnych zjawisk naraz. Może oznaczać mniejszą senność, większą odporność na rozproszenie, niższe napięcie emocjonalne albo po prostu spadek zmęczenia, które przez kilka godzin narastało w mózgu wraz z przedłużającym się stanem czuwania. W badaniach nad

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-03-12
Dla wszystkich

Robot jako towarzysz człowieka? Jak kształtują się ludzkie relacje z maszyną

Samotności nie można sprowadzać jedynie do stanu dyskomfortu psychicznego. Jest to o wiele bardziej złożone zjawisko. Stanowi czynnik ryzyka pogorszenia zdrowia psychicznego, spadku dobrostanu, a w dłuższej perspektywie także gorszego funkcjonowania poznawczego. Nic dziwnego, że badacze coraz częściej testują rozwiązania z pogranicza technologii i psychologii: systemy, które nie tyle „leczą”, co pomagają człowiekowi przetrwać trudniejszy czas, uzupełniając w codziennym kontakcie z drugim człowiekiem. Problem polega na tym, że rozmowa z maszyną zwykle szybko przestaje robić

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-02-17
Dla wszystkich

Różne oblicza pamięci: jak wspomnienia i fakty łączą się w mózgu

To dość powszechna obserwacja, że w inny sposób zapamiętujemy zdarzenia z własnego życia, a inaczej fakty i znaczenia. Wspomnienie ma zwykle kontekst: gdzie byliśmy, co widzieliśmy, jak przebiegała sytuacja. Wiedza semantyczna to informacje bardziej „oderwane” od okoliczności: znaczenia słów, rozpoznawanie obiektów, fakty o świecie. W praktyce często traktuje się to jako dwa wyraźnie rozdzielone rodzaje pamięci, a czasem wręcz jako dwa odrębne mechanizmy w mózgu. Badacze postanowili sprawdzić, czy ten podział rzeczywiście jest zauważalny wtedy,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-02-05
Dla wszystkich

Czy świadomość da się obliczyć? Nowe spojrzenie na mózg i przetwarzanie informacji

Świadomość od dekad pozostaje jednym z największych wyzwań nauki. Wiemy coraz więcej o aktywności neuronów, sieciach mózgowych i neurochemii, a mimo to wciąż trudno odpowiedzieć na proste pytanie: dlaczego określone procesy w mózgu wiążą się z subiektywnym doświadczeniem, a inne nie? Nowa praca omawiana na łamach Neuroscience & Biobehavioral Reviews proponuje, aby spojrzeć na ten problem z innej perspektywy – nie jako na własność konkretnej struktury mózgu, lecz jako efekt specyficznego typu obliczeń wykonywanych przez

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-01-22
Dla wszystkich

Improwizacja jazzowa i neuroplastyczność: co dzieje się w mózgu, gdy tworzysz muzykę „na żywo”

Improwizacja muzyczna to pokaz kunsztu i niezwykłej precyzji. Dla mózgu jest jednocześnie bardzo złożonym przedsięwzięciem. W końcu wymaga wielu intelektualnych operacji w tym samym czasie. Słyszenie, planowanie, kontrolowanie ruchu, przewidywanie kolejnych dźwięków i sprawdzanie, czy wszystko rzeczywiście „działa”. Dlatego właśnie jazzowa improwizacja stwarza dla neuronauki świetne warunki do badania kreatywności w czasie rzeczywistym. Nowe badanie pokazuje, że w trakcie improwizowania mózg nie tylko uruchamia wiele obszarów naraz, lecz także zmienia sposób, w jaki całe sieci

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-01-13
Dla wszystkich

Jak mózg czyta między wierszami: neurobiologiczne podstawy wnioskowania językowego

W codziennych rozmowach rzadko ograniczamy się do literalnego sensu wypowiedzi. Często musimy domyślać się intencji rozmówcy, rozpoznawać ironię, sarkazm lub znaczenie ukryte w kontekście całej wypowiedzi. Ta zdolność, określana mianem pragmatycznego użycia języka, pozwala nam skutecznie funkcjonować w złożonym środowisku społecznym. Przez długi czas traktowano ją jako jedną ogólną kompetencję poznawczą. Najnowsze badania pokazują jednak, że jest to spore uproszczenie. A za nasze zachowania komunikacyjne tak naprawdę odpowiada złożona sieć procesów mentalnych. Zespół badaczy z

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-12-22
Dla wszystkich

Jak zmieniają się nasze wspomnienia?

Przez lata zakładano, że pamięć epizodyczna umożliwia „odtwarzanie” minionych wydarzeń – tak, jakby znajdowały się w swojego rodzaju mentalnym archiwum. Jednak przegląd blisko dwustu badań z psychologii, neurologii i filozofii wskazuje, że mózg nie uruchamia nagrania, lecz tworzy od nowa spójny obraz, korzystając z dostępnych fragmentów. Każde wspomnienie składa się z wielu komponentów: doznań sensorycznych, stanów emocjonalnych, kontekstu sytuacyjnego i wiedzy ogólnej, która może zmieniać się wraz z doświadczeniem. Kluczową rolę pełnią tu tzw. ślady

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-12-10
Dla wszystkich

Co się dzieje w mózgu, gdy współpracujemy ze sobą?

To dosyć powszechna obserwacja, że zespoły, które dobrze ze sobą współpracują, działają szybciej, efektywniej i popełniają mniej błędów. Ich członkowie wydają się “nadawać na tych samych falach”. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie PLOS Biology pokazuje, że ta synergia nie jest jedynie metaforą – znajduje odzwierciedlenie w aktywności mózgów osób pracujących nad wspólnym zadaniem. Badacze postanowili sprawdzić, czy wspólne uczenie się reguł prowadzi do zbliżenia reprezentacji neuronalnych – czyli sposobu, w jaki mózg odzwierciedla znaczenie bodźców.

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-12-02
rozmowa kobiety i mężczyzny w kawiarni
Dla wszystkich

Styl narracji jest kluczowy dla zapamiętywania

Dlaczego jedne opowieści zostają z nami na lata, a inne ulatniają się niemal natychmiast po tym, jak je usłyszymy? Zwykle tłumaczymy to emocjami, osobistym znaczeniem albo tym, czy historia była ciekawa. Najnowsze badania neuronaukowe pokazują jednak coś bardziej złożonego: sam sposób opowiadania – to, czy narrator kładzie nacisk na przeżycia wewnętrzne, czy na konkretne szczegóły zmysłowe – wpływa na to, jak mózg buduje ślad pamięciowy. Zespół badawczy związany z McGill University postawił pytanie, czy dwa

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-11-21
Dla wszystkich

Bezdech senny: długofalowe ryzyko dla mózgu

Głośne chrapanie, przerwy w oddychaniu i poranne zmęczenie — dla wielu to tylko sporadyczne uciążliwości związane ze snem. Obturacyjny bezdech senny to jednak coś więcej. Jest to zespół chorobowy, który pojawia się podczas snu, gdy górne drogi oddechowe zapadają się. Wówczas poziom tlenu we krwi spada, a sen jest wielokrotnie przerywany, co z kolei może prowadzić do wielu powikłań i zwiększać ryzyko chorób serca. Zespół badaczy prześledził, co to oznacza dla mózgu w dłuższej perspektywie.

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-11-04
Dla wszystkich

Jak mózg współpracuje z ciałem, aby regulować reakcje organizmu

Prawdopodobnie każdy z nas kojarzy ten stan: kiedy występujesz publicznie, serce przyspiesza, dłonie lekko wilgotnieją, oddech się skraca. To nie przypadek — mózg nie tylko reaguje na sygnały z ciała, ale też je przewiduje i dostosowuje do nich odpowiednią reakcję. Ten proces nazywamy allostazą: to aktywne, wyprzedzające zarządzanie zasobami organizmu, aby utrzymać równowagę w zmiennych warunkach, zazwyczaj w odpowiedzi na czynniki stresowe. Jego zmysłowym „oknem” jest interocepcja, czyli odczytywanie informacji płynących z wnętrza ciała (z

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-21
Dla wszystkich

Płyn mózgowo-rdzeniowy jako klucz do głębokiego snu

Od lat wiemy, że sen sprzyja regeneracji mózgu, lecz wciąż dowiadujemy się coraz więcej na temat zależności między aktywnością neuronalną a rozmaitymi procesami biologicznymi, w tym m.in. z ruchem płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF, ang. cerebrospinal fluid). Autorzy najnowszej pracy wykorzystali równoczesny zapis EEG–fMRI z pomiarem przepływu CSF w IV komorze mózgu, aby zbadać, czy i kiedy podczas snu pojawia się powtarzalny wzorzec przepływania płynu powiązany z sygnałami mózgowymi. EEG (elektroencefalografia) rejestruje oscylacje neuronalne na skórze głowy,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-14
Dla wszystkich

Wrażliwość na emocje innych zależy od hormonów

Empatia bólu społecznego — czyli wczuwanie się w cierpienie innej osoby — to jeden z filarów prospołecznych zachowań. Jej biologiczne podstawy pozostają jednak przedmiotem sporów. Zespół badawczy postawił prostą tezę: jeśli oksytocyna i wazopresyna faktycznie wzmacniają empatię, powinno to być widoczne zarówno w zachowaniu, jak i w pracy sieci mózgowych, a także mieć odzwierciedlenie w różnicach genetycznych związanych z ich receptorami. Aby to sprawdzić, badacze przeprowadzili kontrolowane eksperymenty z podawaniem oksytocyny i wazopresyny w porównaniu

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-01
Dla wszystkich

W jaki sposób ruch poprawia nastrój?

Między aktywnością fizyczną a dobrostanem psychicznym istnieje szereg zależności. Wyniki licznych badań świadczą o tym, że regularne ćwiczenia mogą przyczyniać się do poprawy nastroju i łagodzić napięcie nerwowe. Konkretne mechanizmy neuronalne tego zjawiska są obecnie przedmiotem debaty wśród naukowców. Autorzy nowego badania postawili tezę, że kluczem jest tutaj oksytocyna — neurohormon kojarzony z więzią społeczną i zaufaniem, ale także modulacją stresu — wydzielana jest przez neurony w jądrze przykomorowym podwzgórza (PVN). Z mapowania projekcji wynikało,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-24
Dla wszystkich

W jaki sposób kora wzrokowa tworzy spójne obrazy?

Percepcja rzadko bywa kompletna — pewne obiekty mogą być częściowo zasłonięte, kontrasty widzianych obrazów niewyraźne. Mózg radzi sobie z tym, wnioskując o brakujących elementach na podstawie wcześniejszych doświadczeń. Autorzy pracy wzięli na warsztat klasyczny fenomen iluzorycznych konturów (np. trójkąt Kanizsy, gdzie widzimy krawędzie mimo braku realnej różnicy jasności) i zadali sobie pytanie – gdzie w sieci wzrokowej powstaje reprezentacja „brakującej krawędzi” i który obwód ją podtrzymuje? Kluczowe mechanizmy zbadali przy użyciu zestawu metod: multi-Neuropixels (gęstych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-17
Dla wszystkich

Lek na cukrzycę jako wsparcie w regeneracji neuronów?

Odbudowa mieliny to jeden z kluczowych celów w terapii chorób neurodegeneracyjnych, w tym m.in. stwardnienia rozsianego. Zespół naukowców sprawdził, w jaki sposób metformina – substancja czynna leków na cukrzycę – może wpływać na ludzkie oligodendrocyty w trzech komplementarnych modelach: w prostych hodowlach komórkowych, w „mini-mózgach” (organoidach) i po przeszczepieniu ludzkich komórek do mózgu myszy (model chimeryczny). We wszystkich przypadkach lek nasilał wytwarzanie białek mieliny lub liczbę osłonek mielinowych, co sugeruje korzystny wpływ na pracę tych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-11
Dla wszystkich

Pamięć robocza potrzebuje wolnej przestrzeni

Pamięć robocza to system, który pozwala przez krótką chwilę utrzymać w umyśle to, czego właśnie potrzebujemy: numer telefonu, fragment zdania, obrazek. Kłopot w tym, że starsze treści potrafią zakłócać przetwarzanie nowych — jest to tzw. interferencja proaktywna, czyli „wpychanie się” poprzedniej informacji przed nową. Autorzy pracy postawili proste pytanie: czy da się temu zapobiec, jeśli na moment świadomie pozbędziemy się zbędnej treści ze sfery mentalnej? Aby to zbadać, w serii eksperymentów poprosili dorosłych, by wykonywali

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-01