Odbudowa mieliny to jeden z kluczowych celów w terapii chorób neurodegeneracyjnych, w tym m.in. stwardnienia rozsianego. Zespół naukowców sprawdził, w jaki sposób metformina – substancja czynna leków na cukrzycę – może wpływać na ludzkie oligodendrocyty w trzech komplementarnych modelach: w prostych hodowlach komórkowych, w „mini-mózgach” (organoidach) i po przeszczepieniu ludzkich komórek do mózgu myszy (model chimeryczny). We wszystkich przypadkach lek nasilał wytwarzanie białek mieliny lub liczbę osłonek mielinowych, co sugeruje korzystny wpływ na pracę tych komórek. Co ważne, w modelu chimerycznym ludzkie komórki najbardziej przypominały dorosłe oligodendrocyty z ludzkiej tkanki — co dodatkowo zwiększa wiarygodność uzyskanych wyników.
Autorzy przyjrzeli się też „silnikom” komórkowym. Po zastosowaniu metforminy powierzchnia mitochondriów była większa zarówno w przeszczepionych ludzkich oligodendrocytach, jak i w sąsiednich aksonach myszy, a analiza poziomów RNA wskazywała na uaktywnienie szlaków związanych z metabolizmem i produkcją energii. Innymi słowy, lek nie tylko „zachęcał” komórki do dojrzewania i mielinizacji, ale także zmieniał ich gospodarkę energetyczną w kierunku bardziej sprzyjającym temu procesowi. Ponadto naukowcy zauważyli, że w tkance mózgowej dawców ze stwardnieniem rozsianym, którzy za życia przyjmowali metforminę z innych wskazań, widoczny był podobny sygnał na poziomie transkryptów. To jeszcze nie dowód działania klinicznego, ale spójna wskazówka, że efekt może występować także u ludzi.
Mimo ciekawych, a zarazem doniosłych, odkryć warto również zwrócić uwagę na ograniczenia badania. Należy podkreślić, że nie jest ono próbą kliniczną. Jest to natomiast starannie zaprojektowana praca łącząca hodowle, organoidy i model zwierzęcy z analizami molekularnymi. Pokazuje pewne mechanizmy i potencjalne zastosowanie leku, ale nie mówi, czy i w jakim stopniu pacjenci odczują poprawę w zakresie funkcji poznawczych. Równolegle prowadzone są badania kliniczne, które mają pomóc to ustalić. Ich wyniki jeszcze nie zostały ogłoszone. Jeśli jednak metformina rzeczywiście wspiera remielinizację, mogłaby stać się elementem leczenia wspomagającego — jako znany i bezpieczny lek, który wzmacnia zdolność mózgu do regeneracji.
