Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Tag: neurony
Dla wszystkich

„Śmieciowe geny” wykorzystane do tworzenia nowych neuronów

Ludzki genom to nie tylko geny kodujące białka. Tworzą go też sekwencje niekodujące, nazywane często „śmieciowym DNA”. Chociaż wcześniej myślano, że nie jest nam ono do niczego potrzebne (na co mogłaby wskazywać taka nazwa), to w ciągu ostatnich lat ten pogląd zupełnie się zmienił. Naukowcy z National Institutes of Health (NIH) w Stanach Zjednoczonych zajęli się badaniem genów retrowirusowych stanowiących do 8% ludzkiego genomu i nazywanych ludzkimi endogennymi retrowirusami (HERVs, ang. human endogenous retroviruses). W

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-07-30
Dla wszystkich

Bardziej precyzyjna ocena skuteczności leków

Przed wprowadzeniem nowego leku, musi on przejść wiele badań, podczas których dokładnie sprawdzana jest jego skuteczność. Próby te najlepiej jest przeprowadzać z wykorzystaniem ludzkich komórek, gdyż otrzymane w ten sposób wyniki dają większą gwarancję przydatności danej substancji w leczeniu poszczególnych schorzeń. Komplikacje pojawiają się, gdy opracowywany jest skuteczny środek w terapiach chorób układu nerwowego. Jak wyjaśnia dr Li Gan z Gladstone Institutes w San Francisco “Problem w tym, że ludzkie komórki mózgowe nie są w

Przeczytaj całość
Magda Piasecka 2017-10-13

Białko kluczowe dla rozwoju neuronów

Mózg jest narządem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania człowieka. Nie wszystko jeszcze o nim wiemy, dlatego nic dziwnego, że jest on przedmiotem zainteresowania naukowców z całego świata. Podstawowymi procesami biorącymi udział w rozwoju mózgu są neurogeneza i neuroplastyczność, czyli odpowiednio powstawanie nowych neuronów oraz tworzenie połączeń między nimi. Ich intensywność jest największa w okresie embrionalnym i w pierwszych latach życia, a wraz z wiekiem maleje. Neurogeneza w dojrzałym mózgu zachodzi przede wszystkim w hipokampie, czyli obszarze

Przeczytaj całość
Kamila Sroka 2023-06-01
Dla wszystkich

Czego jeszcze nie wiemy o mikrogleju?

Komórki mikrogleju stanowią istotną część układu odpornościowego mózgu. Ich długie wypustki nieustannie poruszają się, monitorując otoczenie. W ciągu godziny potrafią sprawdzić każdy punkt, którego mogą dosięgnąć. A potem zaczynają od nowa. Proces ten zachodzi bez przerwy – podczas snu i czuwania, niezależnie od stanu zdrowia organizmu. Jest to wyjątkowe zachowanie, którego nigdy nie zaobserwowano w przypadku jakichkolwiek innych komórek. Wiodąca (do tej pory) teoria głosi, iż służy ono wyłącznie detekcji infekcji bądź uszkodzenia, bowiem kiedy

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-01-05
Dla wszystkich

Czy drzemka może poprawić nastrój? Neurochemia krótkiego snu

Drzemka drzemce nie równa Pytanie o to, czy drzemka poprawia nastrój, wydaje się intuicyjnie proste. Większość ludzi zna przecież doświadczenie popołudniowego znużenia i ulgę, która pojawia się po krótkim śnie. Problem polega na tym, że uczucie ulgi może obejmować kilka różnych zjawisk naraz. Może oznaczać mniejszą senność, większą odporność na rozproszenie, niższe napięcie emocjonalne albo po prostu spadek zmęczenia, które przez kilka godzin narastało w mózgu wraz z przedłużającym się stanem czuwania. W badaniach nad

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-03-12
Dla wszystkich

Czy naprawdę używamy tylko 10% mózgu? Najpopularniejszy mit obalony

Skąd wziął się mit 10% mózgu? Trudno wskazać jeden punkt, kiedy w przestrzeni publicznej w ogóle pojawił się taki pomysł. Historycy nauki najczęściej wiążą ten pogląd z XIX-wiecznymi doktrynami o „rezerwie energii umysłowej”, propagowanymi m.in. przez Williama Jamesa i Borisa Sidisa, oraz z popularyzatorską przedmową Lowella Thomasa do książki Dale’a Carnegiego pt. “Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi” z 1936 roku. Thomas odwołał się do poglądów Jamesa, przypisując mu właśnie to twierdzenie, które stało

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-04-23
Dla wszystkich

Czy świadomość da się obliczyć? Nowe spojrzenie na mózg i przetwarzanie informacji

Świadomość od dekad pozostaje jednym z największych wyzwań nauki. Wiemy coraz więcej o aktywności neuronów, sieciach mózgowych i neurochemii, a mimo to wciąż trudno odpowiedzieć na proste pytanie: dlaczego określone procesy w mózgu wiążą się z subiektywnym doświadczeniem, a inne nie? Nowa praca omawiana na łamach Neuroscience & Biobehavioral Reviews proponuje, aby spojrzeć na ten problem z innej perspektywy – nie jako na własność konkretnej struktury mózgu, lecz jako efekt specyficznego typu obliczeń wykonywanych przez

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-01-22
Dla wszystkich

Improwizacja jazzowa i neuroplastyczność: co dzieje się w mózgu, gdy tworzysz muzykę „na żywo”

Improwizacja muzyczna to pokaz kunsztu i niezwykłej precyzji. Dla mózgu jest jednocześnie bardzo złożonym przedsięwzięciem. W końcu wymaga wielu intelektualnych operacji w tym samym czasie. Słyszenie, planowanie, kontrolowanie ruchu, przewidywanie kolejnych dźwięków i sprawdzanie, czy wszystko rzeczywiście „działa”. Dlatego właśnie jazzowa improwizacja stwarza dla neuronauki świetne warunki do badania kreatywności w czasie rzeczywistym. Nowe badanie pokazuje, że w trakcie improwizowania mózg nie tylko uruchamia wiele obszarów naraz, lecz także zmienia sposób, w jaki całe sieci

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-01-13
Dla wszystkich

Jak łączą się neurony

Od regulacji oddechu po nasze najbardziej skomplikowane myśli – działanie mózgu to efekt wspólnej pracy około 86 miliardów komórek nerwowych. Neurony stanowią podstawowy element budujący ludzki układ nerwowy. Największe z nich mają średnicę zaledwie ok. 120 μm i choć samodzielnie nie są w stanie wiele zdziałać, to razem tworzą unikalną całość, będącą źródłem naszych myśli, odczuć czy spostrzeżeń. Niektórzy twierdzą, że „jesteśmy naszymi mózgami”, inni sprzeciwiają się temu twierdzeniu, argumentując, że każdy z nas sprawuje

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2023-03-02
Dla wszystkich

Jak mózg współpracuje z ciałem, aby regulować reakcje organizmu

Prawdopodobnie każdy z nas kojarzy ten stan: kiedy występujesz publicznie, serce przyspiesza, dłonie lekko wilgotnieją, oddech się skraca. To nie przypadek — mózg nie tylko reaguje na sygnały z ciała, ale też je przewiduje i dostosowuje do nich odpowiednią reakcję. Ten proces nazywamy allostazą: to aktywne, wyprzedzające zarządzanie zasobami organizmu, aby utrzymać równowagę w zmiennych warunkach, zazwyczaj w odpowiedzi na czynniki stresowe. Jego zmysłowym „oknem” jest interocepcja, czyli odczytywanie informacji płynących z wnętrza ciała (z

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-21
Dla wszystkich

Jak zmieniają się nasze wspomnienia?

Przez lata zakładano, że pamięć epizodyczna umożliwia „odtwarzanie” minionych wydarzeń – tak, jakby znajdowały się w swojego rodzaju mentalnym archiwum. Jednak przegląd blisko dwustu badań z psychologii, neurologii i filozofii wskazuje, że mózg nie uruchamia nagrania, lecz tworzy od nowa spójny obraz, korzystając z dostępnych fragmentów. Każde wspomnienie składa się z wielu komponentów: doznań sensorycznych, stanów emocjonalnych, kontekstu sytuacyjnego i wiedzy ogólnej, która może zmieniać się wraz z doświadczeniem. Kluczową rolę pełnią tu tzw. ślady

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-12-10
Dla wszystkich

Kosmiczny mózg

Obserwowalny Wszechświat składa się z przynajmniej 300 miliardów galaktyk. Ludzki mózg, który umożliwia te i inne obserwacje, działa dzięki sieci złożonej z około 69 miliardów neuronów, nieustannie przesyłających sygnały elektrochemiczne wzdłuż swych aksonów. Zarówno Wszechświat, jak i ludzki mózg stanowią kluczowe wyzwanie dla współczesnej nauki. Rozmiary tych dwóch sieci różnią się o ponad 27 rzędów wielkości. Pomimo to Franco Vazza – astrofizyk z Uniwersytetu Bolońskiego i Alberto Feletti – neurochirurg z Uniwersytetu w Weronie postanowili

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-11-24
Dla wszystkich

Lek na cukrzycę jako wsparcie w regeneracji neuronów?

Odbudowa mieliny to jeden z kluczowych celów w terapii chorób neurodegeneracyjnych, w tym m.in. stwardnienia rozsianego. Zespół naukowców sprawdził, w jaki sposób metformina – substancja czynna leków na cukrzycę – może wpływać na ludzkie oligodendrocyty w trzech komplementarnych modelach: w prostych hodowlach komórkowych, w „mini-mózgach” (organoidach) i po przeszczepieniu ludzkich komórek do mózgu myszy (model chimeryczny). We wszystkich przypadkach lek nasilał wytwarzanie białek mieliny lub liczbę osłonek mielinowych, co sugeruje korzystny wpływ na pracę tych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-11
Dla wszystkich

Mózgowy GPS do planowania życia

No dobrze, ale co właściwie oznacza „rozumieć strukturę zadania”? I skąd mysz wie, gdzie iść, skoro wcześniej tam nie była? Z pomocą przychodzi zespół naukowców z Oksfordu, który postanowił przyjrzeć się temu, jak mózg tworzy coś w rodzaju mapy zadań – nie fizycznej, jak GPS w telefonie, ale abstrakcyjnej, opisującej kolejność działań, jakie trzeba wykonać, żeby osiągnąć cel. W badaniu opublikowanym w grudniowym numerze Nature (2024), naukowcy nauczyli myszy specjalnego zadania. Zwierzęta musiały odwiedzać cztery

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2025-05-23
Dla wszystkich

Neurologia samotności

Izolacja społeczna w okresie dzieciństwa niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie mózgu w dorosłości oraz utrudnia nawiązywanie kontaktów społecznych. Zostało to udowodnione w doświadczeniach na wielu gatunkach ssaków. Potwierdzają to również badania przeprowadzone na ludziach. Naukowcy łączą te obserwacje ze zmienioną aktywacją niektórych obszarów mózgu. Wyniki prac naukowych wskazują, że przyśrodkowa kora przedczołowa (mPFC, ang. medial prefrontal cortex) jest kluczowym elementem pętli neuronalnych regulujących zachowania społeczne. Zespół badaczy z Icahn School of Medicine at Mount Sinai postanowił

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-09-11
Dla wszystkich

Neuronowy szum przeszkadza w przywoływaniu wspomnień

Obszarem mózgu odpowiedzialnym za pamięć i jednocześnie dotkniętym wczesnymi patologicznymi zmianami w toku choroby Alzheimera jest hipokamp. Region ten odpowiada za tworzenie sieci połączeń pomiędzy neuronami w wyniku oddziaływania nowych bodźców i za przechowywanie wspomnień. U ludzi zdrowych właśnie dzięki pracy hipokampa możliwe jest zapamiętywanie drogi przemierzanej codziennie do pracy lub usytuowania konkretnego obiektu w przestrzeni. Osoby cierpiące na demencję mają problem z odzyskiwaniem tego typu danych. Ściśle określony region hipokampa, tzw. pole CA1, odpowiedzialny

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-07-23
Dla wszystkich

Nieprawidłowe białka i choroby neurodegeneracyjne

W chorobach otępiennych o charakterze zwyrodnieniowym dochodzi do degeneracji komórek nerwowych w wyniku odkładania się w ich wnętrzu patologicznych białek. Te toksyczne dla neuronów cząsteczki to m.in. białko FUS, TDP-43 oraz białko tau. Ich złogi obserwuje się w chorobach neurodegeneracyjnych ze spektrum zwyrodnień czołowo-skroniowych (FTLD), stwardnieniu zanikowym bocznym (ALS), postępującym porażeniu nadjądrowym (PSP) oraz zwyrodnieniem korowym (CBD). Dotąd nie został poznany dokładny mechanizm tworzenia się szkodliwych agregatów wywołujących te choroby. Wiadomo jednak, że białka FUS

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-09-17
Dla wszystkich

Nowa nadzieja na skuteczne leczenie choroby Parkinsona (i nie tylko)

Charakterystyczną cechą choroby Parkinsona jest obumieranie produkujących dopaminę neuronów istoty czarnej. Podobnie jak w przypadku innych chorób neurodegeneracyjnych, nie istnieje metoda pozwalająca na wyleczenie. Większość stosowanych obecnie strategii skupia się na tym, żeby zatrzymać postęp choroby i spowolnić utratę neuronów. Alternatywą mogłoby być zastąpienie obumarłych komórek nerwowych nowymi. Dlatego też naukowcy na całym świecie prowadzą badania nad różnymi sposobami stymulacji neurogenezy. Namnażanie się i rozwój komórek to skomplikowany proces, regulowany przez wiele czynników genetycznych. Aby

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-07-09
Dla wszystkich

Odchudzanie podczas snu?

Podczas każdej nocy ludzkie ciało przechodzi przez kolejne fazy snu. W czasie trwania jednej z tych faz mózg jest bardzo aktywny, oddech przyspieszony, wzrasta częstość skurczów serca, a gałki oczne poruszają się szybko pod powiekami. Jest to tzw. faza REM (ang. rapid eye movement), nazywana także snem paradoksalnym. To w fazie REM pojawiają się barwne, żywe marzenia senne. Na jeden cykl senny składają się trzy stadia fazy NREM (sen wolnofalowy, ang. non-rapid eye movement) oraz

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-08-20
Dla wszystkich

Okołoporodowe obumieranie neuronów pod lupą

Rozwój mózgu w życiu płodowym to skomplikowany proces, który wciąż skrywa wiele niewyjaśnionych tajemnic. Od ponad 50 lat naukowcy są świadomi tego, że u ssaków tuż przed porodem i tuż po nim w wyniku apoptozy obumiera około połowa neuronów. Do tej pory jednak nie wyjaśniono czy jest to wynik wrodzonego programu rozwojowego, czy też zjawisko wywoływane przez czynniki zewnętrzne. Naukowcy z Georgia State University w Stanach Zjednoczonych postanowili sprawdzić czy przyspieszenie lub opóźnienie porodu ma

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-02-06
Dla wszystkich

Płyn mózgowo-rdzeniowy a choroby neurodegeneracyjne

Płyn mózgowo-rdzeniowy (PMR) jest dializatem osocza krwi wytwarzanym przez splot naczyniowy. Wypełnia przestrzeń podpajęczynówkową, komory mózgowia oraz kanał środkowy rdzenia kręgowego. Pełni wiele ważnych funkcji – m.in. chroni mózg i amortyzuje wstrząsy oraz odżywia mózgowie i rdzeń kręgowy. Już we wcześniejszych badaniach udowodniono, że fizjologiczny przepływ PMR jest zakłócony w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, w tym choroby Alzheimera i wodogłowia. Mechanizm ten nie został jednak w pełni wyjaśniony. W najnowszym badaniu uczeni z Washington University School

Przeczytaj całość
Olga Szeidl 2023-03-21