Suplementy

Teobromina | Theobrominum

Teobromina jest związkiem organicznym, którego systematyczna nazwa to 3,7-dimetyloksantyna. Ze względu na budowę chemiczną zaliczana jest do grupy alkaloidów purynowych. Najpopularniejszym źródłem teobrominy są ziarna kakaowca właściwego (Theobroma cacao), w których zawartość tej substancji to ok 1,8% suchej masy. Ponadto znaleźć ją można również w innych roślinach np. w herbacie, w kawie arabskiej, w guaranie czy w liściach ostrokrzewu paragwajskiego (yerba mate). Do organizmu człowieka dostaje się więc bezpośrednio po spożyciu powyższych produktów. Oprócz tego powstaje na drodze rozpadu innego alkaloidu purynowego, jakim jest kofeina…

Tiamina | Witamina B1

Witamina B1, znana także jako tiamina czy aneuryna, to rozpuszczalny w wodzie organiczny związek chemiczny. Zbudowana jest z połączonych mostkiem metylenowym dwóch pierścieni: tiazolowego oraz pirymidynowego, przy których występują, odpowiednio, reszta metylowa i hydroksylowa oraz metylowa i aminowa. Po raz pierwszy witaminę B1 wyizolowano w roku 1911 z otrębów ryżowych. Dokonał tego polski biochemik Kazimierz Funk. Prowadził on wówczas badania nad skutecznym środkiem w terapii choroby beri-beri. To właśnie Funk zaproponował nazwę dla tej substancji “witamina” – była ona niezbędna do życia (z łacińskiego “vita”) oraz zawierała w swojej strukturze azot, a więc należała do grupy amin…

TMG | Trimetyloglicyna

Trimetyloglicyna jest związkiem organicznym z grupy betain, podklasy karboksybetain. Pod względem struktury chemicznej jest to pochodna glicyny, w której cząsteczka aminokwasu połączona jest dodatkowo z trzema grupami metylowymi. TMG to czwartorzędowa sól amoniowa, która w szerokim zakresie pH ma postać jonu obojnaczego, czyli tzw. jonu dwubiegunowego. Oznacza to, że betaina ta posiada w jednej cząsteczce zarówno fragment anionowy, jak i kationowy, zlokalizowane na rozseparowanych atomach. Po raz pierwszy TMG wyizolowana została w XIX wieku z buraków cukrowych (Beta vulgaris). Stąd też pochodzi jej potoczna nazwa betaina, którą z czasem zaczęto określać całą klasę związków tego typu, a samą TMG wyróżniono jako betainę glicynową…

Tongkat ali | Eurycoma longifolia

Tongkat ali (Eurycoma longifolia) to wiecznie zielony, smukły krzew dorastający do ok. 10 m, należący do rodziny Simaroubaceae. Występuje naturalnie na terenach położonych w Południowo-Wschodniej Azji (głównie nizinne lasy znajdujące się w Malezji i Indonezji, Tajlandii, Wietnamie, a także w Laosie). Uprawa tej rośliny jest stosunkowo trudna, dlatego poza obszarami tych krajów Tongkat ali nie występuje. Ze względu natomiast na intensywną eksploatację zaliczany jest do gatunków zagrożonych wyginięciem. W krajach azjatyckich od pokoleń wykorzystywany jest on przez miejscową ludność jako zioło lecznicze…

Traganek | Astragalus membranaceus

Astragalus membranaceus, czyli traganek błoniasty, należy do roślin rodziny bobowatych (Fabaceae) liczącej około 1600 gatunków. Jest jednym z ziół powszechnie wykorzystywanych w tradycyjnej medycynie chińskiej. Naturalnie rośnie na suchych i piaszczystych glebach wschodniej Azji, między innymi w północno-wschodniej części Chin, centralnej Mongolii oraz Syberii. W celach handlowych jest uprawiany również w Europie i Ameryce. Jest to bylina zielna dorastająca na wysokość ok. 40 centymetrów. Ze względu na przynależność do rodziny roślin bobowatych, traganek odznacza się charakterystycznym skrętoległym rozmieszczeniem liści wzdłuż łodygi, która może dodatkowo zawierać ciernie…

Tryptofan | L-tryptophan

L-tryptofan (Trp) to aminokwas (AA) egzogenny, który został odkryty przez angielskich chemików F. Hopkinsa oraz S. Cole w 1901 roku. Ta para naukowców wyizolowała go z białka mleka – kazeiny, a struktura molekularna tego związku została określona niewiele później (w 1907 r.) przez innych uczonych – Ellingera oraz Flamanda. Tryptofan po raz pierwszy zsyntetyzowano w 1949 roku, jednak dopiero ok. 30 lat później chemiczne otrzymywanie tego aminokwasu zastąpiono procesem naturalnej fermentacji, co znacznie zwiększyło dostępność tego związku w postaci suplementów…

Urydyna

Urydyna jest związkiem organicznym z grupy nukleozydów, wchodzących w skład kwasów nukleinowych. W ograniczonych ilościach nukleozyd ten wytwarzany jest w wątrobie, jednakże w większości przypadków konieczne jest jego dostarczanie z zewnątrz. Pod względem budowy chemicznej cząsteczka urydyny składa się z zasady pirymidynowej (uracyl), która połączona jest wiązaniem β-N-glikozydowym z rybozą (cukier pięciowęglowy). Nukleozyd ten jest jednym z podstawowych komponentów RNA, gdzie jest w stanie parować się z cząsteczką adenozyny poprzez utworzenie dwóch wiązań wodorowych. Urydyna pełni wiele ważnych funkcji w organizmie, pozwalając tym samym na prawidłowy przebieg zachodzących w nim przemian metabolicznych…

Wąkrotka | Gotu kola

Gotu kola jest wieloletnią rośliną pełzającą z rodziny selerowatych, inaczej baldaszkowatych. Rośnie na mokrych terenach (głównie w pobliżu zbiorników wodnych). Występuje powszechnie w całej Azji Środkowej i na niektórych obszarach Afryki. Za kraj pochodzenia uważa się Chiny, Indie i Indonezję. Spotkać ją można również w RPA, Australii, Sri Lance i na większości wysp południowego Pacyfiku. W celach leczniczych wąkrotka jest używana od ponad 3000 lat w Ayurvedzie jako naturalny środek poprawiający pamięć oraz podnoszący zdolność koncentracji. Uważa się także, że suplementacja tej rośliny skutkuje przywróceniem równowagi w funkcjonowaniu wielu części ciała oraz umysłu…

Waleriana | Valeriana officinalis

Kozłek lekarski, potocznie zwany walerianą, jest rośliną leczniczą wykorzystywaną w medycynie już w czasach starożytnych. Nazwa ”waleriana” pochodzi z łacińskiego słowa i oznacza “być zdrowym”. O właściwościach tej rośliny można przeczytać w księgach sporządzonych przez Dioskurydesa (I w.n.e.) i Hipokratesa (V w.p.n.e). Na terenach Grecji i Rzymu w czasach przed narodzeniem Chrystusa waleriana znana była jako “phu”. Według legendy, kozłek lekarski był składnikiem słynnej odtrutki Mitrydatesa VI Eupatora (król Pontu). Był on okrutnym władcą, który w obawie o swoje życie stworzył odtrutkę na wszystkie trucizny…

Wapń | Calcium

Czysty tlenek wapnia po raz pierwszy został opisany przez niemieckiego chemika Potta w roku 1746. Niemal dziesięć lat później szkocki lekarz i chemik Joseph Black, udowodnił, że ogrzewanie kamienia wapiennego (węglanu wapnia) powoduje utratę masy próbki, z tytułu wytwarzania “zepsutego powietrza”, którym był dwutlenek węgla (eksperyment ten miał potwierdzić, że CO2 jest wydzielany podczas oddychania zwierząt oraz w wyniku fermentacji mikrobiologicznej). W roku 1808 brytyjski chemik Davy Humphrey, przeprowadził elektrolizę wilgotnego wapna (CaO) z tlenkiem rtęci (HgO), w wyniku czego otrzymał metaliczny wapń…

Winpocetyna | Vinpocetine

Winpocetyna jest syntetyczną pochodną winkaminy, czyli alkaloidu wyizolowanego z liści barwinka czerwonego (Vinca minor), która została wprowadzona do lecznictwa w latach 70. ubiegłego wieku. Pierwsza synteza miała miejsce na Węgrzech w roku 1975. Od tego momentu rozpoczęto jej masową produkcję i sprzedaż jako środka na receptę, wykorzystywanego w Europie Wschodniej do leczenia zaburzeń naczyniowo-mózgowych oraz aby przeciwdziałać nasilającej się wraz z wiekiem utracie pamięci. Na terenach należących do Europy Zachodniej winpocetyna używana jest z kolei głównie jako substancja nootropowa, której przyjmowanie wpływa korzystnie na zdolność do koncentracji i zapamiętywania, a także poprawia metabolizm energetyczny mózgu i chroni komórki nerwowe…

Witamina K

W roku 1929 duński biochemik Henry Dam prowadził na zwierzętach badania związane z metabolizmem cholesterolu. Zaobserwował, że dieta niskotłuszczowa, pozbawiona steroli, wpływała na zdolność krzepliwości krwi (powodowała krwawienia w tkance podskórnej). Podanie szczurom szpinaku, lucerny bądź kapusty cofało te objawy. Stwierdzono, iż wystąpienie krwawień wynikało z niedoboru czynnika wpływającego na prawidłowy poziom protrombiny. Nazwano go witaminą K (Koagulations vitamin). Kilka lat później dowiedziono, że jest on zespołem kilku związków będących pochodnymi 2-metylo-1,4-naftochinonu oraz że niektóre drobnoustroje wykazują zdolność do ich syntezy…

Wrośniak różnobarwny | Coriolus versicolor

Wrośniak różnobarwny należy do grzybów z rodziny żagwiowatych. Występuje powszechnie na niemal wszystkich kontynentach. Wrośniak różnobarwny rośnie warstwami i tworzy półokrągłe kapelusze wokół pni martwego drewna, na przykład dębu. Kapelusze są cienkie i wytrzymałe, z bardzo wyraźnymi, aksamitnymi, koncentrycznymi, barwnymi pierścieniami. Przybierają one barwy w odcieniach brązu, żółci, szarości, fioletu, zieleni i czerni, ale brzeg zewnętrzny jest zawsze jasny– kremowy lub biały. Wrośniak różnobarwny od tysięcy lat cieszy się renomą w Japonii i Chinach jako grzyb leczniczy…

Żelazo | Iron

Zawartość żelaza w ludzkim organizmie jest stosunkowo niewielka. Wynosi od 4 do 5 g, a większość tego mikroelementu jest związana w hemoglobinie. Jego wchłanianie ma miejsce w obszarze jelita cienkiego i dwunastnicy, natomiast magazynowanie następuje w wątrobie. Żelazo jest minerałem charakteryzującym się niską biodostępnością (na poziomie ok. 10%). Dziennie człowiek traci go w nieznacznych ilościach, od 1 do 1,5 mg, co zachodzi głównie poprzez złuszczanie się nabłonka jelitowego. Grupą osób szczególnie narażonych na znaczną utratę tego minerału są kobiety w czasie ciąży oraz karmiące piersią, dzieci i młodzież w okresie intensywnego wzrostu, osoby w wieku starczym, jak również wegetarianie…

Żeń-szeń | Panax ginseng

Do celów leczniczych wykorzystywany jest korzeń żeń-szenia, wyglądem przypominający niekiedy sylwetkę ludzką. Stąd też wzięła się chińska nazwa tej rośliny, którą przetłumaczyć można jako „korzeń-człowiek”. W Chinach P. ginseng znany jest od 5000 lat. Pierwsze jego opisy pochodzą z ok. 38-33 r. p.n.e. oraz z początku naszej ery. Z roku 200 pochodzi dokładny jego opis jako panaceum, zaś z 300 – rozprawa wymieniająca go jako afrodyzjak. W VI wieku spisano wiadomości na temat występowania, cech morfologicznych i sposobu zbierania żeń-szenia. Kilka wieków później był on tak cenny, iż jego wagę podawano w srebrze. W Europie P. ginseng pojawił się za sprawą Ibn Kordoby, mauretańskiego żeglarza, który przywiózł go w roku 1000…

α-tokoferol | Witamina E

Witamina E (α-tokoferol) została po raz pierwszy rozpoznana w 1922 roku, ale wówczas nie zdefiniowano jej chemicznie. Zespół naukowców, pod kierownictwem dr Herberta Evansa z Uniwersytetu Kalifornijskiego, prowadził eksperymenty dotyczące wpływu różnych czynników na płodność myszy. Odkryto, że brak pewnego nieznanego dotychczas czynnika (nierozpoznanej jeszcze witaminy E), który był obecny w nasionach czy sałacie, istotnie wpływał na funkcje rozrodcze grupy badawczej. Ponieważ aktywność tej witaminy została po raz pierwszy zidentyfikowana jako niezbędna w procesie rozmnażania myszy, nazwa tego związku wywodzi się od greckich słów “tocos” (poród) oraz “pherein” (wydawać na świat/nieść)…

Popularne słowa kluczowe