...

Rozmowy przez sen

Wyniki badań naukowych potwierdziły, że osoby śniące świadomie są w stanie komunikować się z otoczeniem za pomocą sygnałów fizjologicznych, takich jak ruchy gałek ocznych.

Świadome sny to takie, w których śniący wie, że śpi. Ta wiedza umożliwia przejęcie kontroli nad scenariuszem rozgrywającym się w snach i odkrywanie możliwości nieograniczonych prawami fizyki. Czy i w jaki sposób osoby, które śnią świadomie, mogą pomóc naukowcom zrozumieć, co dzieje się w śniącym mózgu? We wcześniejszych eksperymentach za pomocą ruchów oczu sygnalizowali badaczom, że przejęli kontrolę nad swoim snem. W ten sposób pomogli w identyfikacji wzorca aktywności mózgu w trakcie tego niezwykłego stanu. W tym badaniu naukowcy podjęli próbę nawiązania dwukierunkowej komunikacji ze śniącymi uczestnikami. Wyniki tego wyjątkowego eksperymentu zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Current Biology” wydawnictwa Cell.

Sny zabierają nas do odmiennego stanu świadomości, w którym postrzegamy obiekty i wydarzenia tak realnie jak za dnia – choć nasze oczy pozostają zamknięte. Funkcja śnienia pozostaje przedmiotem intensywnych badań. Utrudnia je fakt, że to, co dzieje się w marzeniach sennych może zostać zarejestrowane jedynie po obudzeniu się. Takie retrospekcyjne opisy często są zniekształcone, a fragmenty snów zapomniane. Poznanie treści marzenia sennego w trakcie jego trwania mogłoby znacząco ułatwić pracę nad zrozumieniem natury śniącego mózgu. Dlatego cztery niezależne laboratoria polisomnograficzne podjęły wspólną próbę nawiązania dwukierunkowej interakcji ze śniącymi.

Do udziału w eksperymencie, który miał na celu sprawdzenie, czy możliwa jest komunikacja z osobami śpiącymi, naukowcy z Francji, Holandii, Niemiec oraz Stanów Zjednoczonych zaprosili 36 uczestników. Niektórzy od dawna praktykowali świadome śnienie, inni dopiero poznawali tę technikę. Wszyscy otrzymali to samo zadanie: w trakcie świadomego snu mieli odpowiedzieć na proste pytania, używając wcześniej ustalonych sygnałów fizjologicznych, np. ruchów gałki ocznej. Jednocześnie elektroencefalograf (EEG) rejestrował aktywność ich mózgów. Dzięki temu naukowcy, obserwując fale mózgu, mogli w czasie rzeczywistym sprawdzić, czy badani są w fazie snu REM (tej, w której występują marzenia sennse) i czy śnią świadomie. Dopiero wtedy podejmowali próbę komunikacji, przekazując pytanie werbalnie bądź za pomocą wcześniej uzgodnionego kodu, np. alfabetu Morse’a. Ich założeniem było, iż wiadomość zostanie w jakiś sposób wkomponowana w treść snu i rozpoznana przez śniących, którzy będą mogli na nią odpowiedzieć.

Aby przeanalizować zebrane dane, naukowcy odszukali w zapisie aktywności mózgu ślady ruchów gałki ocznej wykorzystane do komunikacji. W tym celu sygnał EEG został prześledzony przez niezależnych ekspertów. Wyniki ujawniły, że istnieje możliwość nawiązania komunikacji z osobami śpiącymi – nie przerywając ich snu. Łącznie badacze zarejestrowali 57 epizodów snu REM. W 13 przypadkach uczestnikom udało się wejść w stan świadomego snu i zasygnalizować to ustalonym ruchem oczu. W 6 z nich śniący udzielili poprawnych odpowiedzi na 29 prezentowanych pytań. A zatem istnieje możliwość nawiązania interakcji ze śpiącymi osobami, choć niezbędna jest zdolność tych osób do świadomego śnienia. Te wyniki sugerują więc nowy sposób badania subiektywnej charakterystyki snów.

Naukowcy sprawdzili ponadto wspomnienia uczestników dotyczące prób nawiązania komunikacji. Większość z nich – tuż po obudzeniu – pamiętała otrzymanie sygnałów. Co ciekawe, z ich opisów wynika, że wiadomości zostały różnorodnie wkomponowane w scenariusz snu. W niektórych przypadkach uczestnicy opisali sygnały, które docierały do nich spoza snu (np. dźwięk dobiegający „z nikąd”). W innych były nałożone na treść marzenia (np. głos bohatera snu nagle zmieniał się). W pozostałych natomiast zostały przekazane przez jakiś obiekt (np. radio lub telefon). Co więcej, szczegóły komunikacji wspominane na jawie nierzadko odbiegały od rzeczywistości. Przykładowo, uczestnicy opisywali treść wiadomości inną niż ta, którą faktycznie otrzymali lub odpowiedź, której nie udzielili. Te rozbieżności dodatkowo podkreślają trudność z badaniem snów jedynie za pomocą raportów notowanych po przebudzeniu.

Podsumowując, naukowcy wykazali, iż osoby śniące świadomie mogą postrzegać wydarzenia spoza snu i reagować na nie. Te obserwacje – udokumentowane przez cztery niezależne laboratoria polisomnograficzne – wskazują, że badanie snu może być przeprowadzone w trakcie jego trwania. Ma to kluczowe implikacje nie tylko dla naukowców, którzy próbują zrozumieć poznawcze i przystosowawcze funkcje snu, lecz także dla terapeutów oraz sektora edukacji.

„Wyniki naszego badania otwierają wiele perspektyw. Być może w przyszłości będziemy wykorzystywać sen do uczenia się – np. słownictwa języka obcego. Możliwy jest również przełom w psychoterapii koszmarów sennych. Co więcej, ponieważ komunikacja jest dwukierunkowa, istnieje szansa na przekazywanie informacji czerpanych ze snu bezpośrednio do świata zewnętrznego. Z tej funkcji niewątpliwie skorzystaliby zarówno naukowcy, jak i artyści. A to jeszcze nie wszystko – puszczając wodze fantazji możemy wyobrazić sobie rodzaj „prowadzonych snów”, w których odgrywamy wcześniej zaprojektowane role. Jednakże aby te perspektywy nabrały realnych kształtów niezbędne są kolejne eksperymenty” – podsumowuje Kristoffer Appel, współautor badania oraz naukowiec na uniwersytetach w Osnabrueck i Hamburgu.
Bibliografia

Konkoly KR et al. Real-time dialogue between experimenters and dreamers during REM sleep Curr Biol. 2021

Udostępnij:
Facebook
Twitter
LinkedIn

Ostatnie wpisy:

Podziel się opinią!

polecane wpisy:

Dzieci powinny czytać

W młodym wieku zachodzą kluczowe procesy plastyczności neuronalnej, które są istotne dla rozwoju mózgu. Dlatego warto wspierać u dzieci zachowania kształtujące ich rozwój, ponieważ mogą okazać się korzystne w dorosłym życiu. Przykładem takiego zachowania jest czytanie książek, czyli jedna z...

Kondycja wątroby a funkcje poznawcze

Przewlekłe choroby wątroby są coraz to bardziej powszechne w społeczeństwie. W ich przebiegu obserwuje się postępujące zmiany polegające na stopniowym zastępowaniu prawidłowego miąższu wątroby tkanką włóknistą, co prowadzi do zaburzeń struktury i funkcji tego narządu. Coraz więcej doniesień naukowych wskazuje,...

Jak białka pomagają spać

Sen pojawił się na wczesnym etapie ewolucji zwierząt i pełni podobną funkcję u wielu gatunków. Zarówno jego długość, jak i jakość jest ważna dla zachowania zdrowia. Jakość snu określana jest m.in. na podstawie częstotliwości i ilości wybudzeń w ciągu nocy....

Archiwum: