Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Kategoria: Zdolności poznawcze
Dla wszystkich

Niech przemówi mózg

Niektórzy ludzie utknęli wewnątrz swoich umysłów. Mogą odczuwać, postrzegać i myśleć, lecz w wyniku urazu lub choroby mózgu ich zdolność ekspresji uległa zniszczeniu. Jedyną nadzieją na przywrócenie możliwości komunikacji ze światem zewnętrznym jest dla nich neurotechnologia. Dekodowanie sygnałów neuronalnych w czasie rzeczywistym pozwoli na odczytanie i przekazanie intencji tych pacjentów – słów, ruchów, emocji. Zespół naukowców z Washington University School of Medicine w St. Louis udowodnił, że za pomocą światła można poprawnie odczytać to, co

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-02-12
Dla wszystkich

Nieprawidłowa długość snu ma niekorzystny wpływ na mózg

Kanadyjscy naukowcy z Brain and Mind Institute, przeprowadzili ogólnoświatowe badania, w których przebadali 10 tysięcy osób pod kątem wpływu czasu snu na funkcjonowanie ich mózgu. Udowodniono upośledzoną wydajność poznawczą u osób, które zgłosiły, że zwykle śpią mniej lub więcej niż siedem do ośmiu godzin dziennie. Grupa ta stanowiła blisko połowę całej próby badanych. Dowiedziono, że zależność pomiędzy długością snu a zdolnościami poznawczymi była niezmienna w odniesieniu do wieku, co sugeruje, że optymalny czas snu jest

Przeczytaj całość
Joanna Przybyszewska 2018-10-19
Dla wszystkich

Nieprawidłowe białka i choroby neurodegeneracyjne

W chorobach otępiennych o charakterze zwyrodnieniowym dochodzi do degeneracji komórek nerwowych w wyniku odkładania się w ich wnętrzu patologicznych białek. Te toksyczne dla neuronów cząsteczki to m.in. białko FUS, TDP-43 oraz białko tau. Ich złogi obserwuje się w chorobach neurodegeneracyjnych ze spektrum zwyrodnień czołowo-skroniowych (FTLD), stwardnieniu zanikowym bocznym (ALS), postępującym porażeniu nadjądrowym (PSP) oraz zwyrodnieniem korowym (CBD). Dotąd nie został poznany dokładny mechanizm tworzenia się szkodliwych agregatów wywołujących te choroby. Wiadomo jednak, że białka FUS

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-09-17
Dla wszystkich

Nootropowa witamina D

Cholekalcyferol, nazywany witaminą D3, w rzeczywistości jest prohormonem. W ludzkim organizmie podlega szeregowi przekształceń metabolicznych, w wyniku których powstaje jego biologicznie aktywna postać 1,25-dihydroksycholekalcyferol, czyli kalcytriol. Wiadomo, że odgrywa on bardzo istotną rolę w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. “Ponad miliard ludzi na całym świecie cierpi na niedobór witaminy D, a istnieje ugruntowany związek pomiędzy niedoborem witaminy D a zaburzeniami poznawczymi – mówi dr Thomas Burne, współautor badania.” Mimo, iż naukowcy mają świadomość ogromnego znaczenia witaminy D

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2019-02-27
Dla wszystkich

Nootropowy efekt opalania?

Światło słoneczne jest niezbędne do istnienia życia na Ziemi. Odgrywa także istotną rolę w funkcjonowaniu zwierząt, regulujące dobowy cykl snu i czuwania, a także roczny cykl płciowy. Badania naukowców z Chin dowiodły, że może ono być niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym także na zdolności poznawcze. Badacze zaobserwowali, że w ośrodkowym układzie nerwowym myszy wystawionych na działanie promieniowania ultrafioletowego z zakresu B wzrosło stężenie kwasu urokainowego (UCA). Związek ten wytwarzany jest w tych warunkach także w komórkach

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-06-18
Dla wszystkich

Nootropowy zapach kawy

Kofeina to jeden z najczęściej stosowanych stymulantów. Jednym z najchętniej wykorzystywanych sposobów jej przyjmowania jest picie kawy. Wielu amatorów tego napoju deklaruje, że pomaga im on zwiększyć odczuwany poziom energii, niweluje zmęczenie umysłowe, poprawia wydolność fizyczną i intelektualną Efekty te są również poparte wynikami badań naukowych. Badacze z ośrodków naukowych w Stanach Zjednoczonych przypuszczają, że za korzystne rezultaty picia kawy nie musi odpowiadać jedynie zawarta w niej kofeina. Zakładają oni, że już sam zapach tego

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-07-25
Dla wszystkich

Nowa nadzieja na skuteczne leczenie choroby Parkinsona (i nie tylko)

Charakterystyczną cechą choroby Parkinsona jest obumieranie produkujących dopaminę neuronów istoty czarnej. Podobnie jak w przypadku innych chorób neurodegeneracyjnych, nie istnieje metoda pozwalająca na wyleczenie. Większość stosowanych obecnie strategii skupia się na tym, żeby zatrzymać postęp choroby i spowolnić utratę neuronów. Alternatywą mogłoby być zastąpienie obumarłych komórek nerwowych nowymi. Dlatego też naukowcy na całym świecie prowadzą badania nad różnymi sposobami stymulacji neurogenezy. Namnażanie się i rozwój komórek to skomplikowany proces, regulowany przez wiele czynników genetycznych. Aby

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-07-09
Dla wszystkich

Nowa rola starego hormonu

Cząsteczki krążące we krwi, w tym hormony, mogą przechodzić przez barierę krew-mózg i docierać do ośrodkowego układu nerwowego. Gdy już się tam znajdą, wywierają różnorodny wpływ na funkcjonowanie neuronów. Jednym z procesów, stymulowanym bądź hamowanym przez czynniki pochodzące z krwi, jest neurogeneza – proces powstawania nowych komórek nerwowych. W poprzednich badaniach uzyskano wyniki świadczące o pozytywnym wpływie acetylowanej greliny (AG, ang. acylated ghrelin) na plastyczność komórek nerwowych hipokampa. Z tego względu zespół naukowców pod przewodnictwem

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-11-05
Dla wszystkich

Nowa rola wzgórza

Proces podejmowania decyzji jest zależny od elastycznego przetwarzania złożonego strumienia informacji. Jednak sposób, w jaki mózg przystosowuje swoje działanie do bieżących wyzwań pozostaje niejasny. Te wyzwania różnią się od siebie poziomem trudności. Np. decyzje podejmowane podczas prowadzenia auta zdecydowanie różnią się od wyboru przyszłego zawodu bądź partnera. W niektórych sytuacjach podejmowanie decyzji jest łatwiejsze, ponieważ wiemy jakie informacje wziąć pod uwagę. Zaś innym – trudniejszym – towarzyszy niepewność, która wymaga rozważenia szerszego spektrum możliwości. Przecież

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-05-06
Dla wszystkich

Noworodki gotowe do czytania

Naukowcy badający językowe zdolności człowieka odkryli region mózgu odpowiedzialny za rozpoznawanie słów na podstawie bodźców wzrokowych i nadali mu nazwę „obszar wzrokowej formy słów” (ang. visual word form area, VWFA). Znajduje się on w zakręcie wrzecionowatym kory skroniowej i choć należy do układu wzrokowego, jest połączony głównie z obszarami mózgu odpowiedzialnymi za przetwarzanie mowy. Do tej pory VWFA został zidentyfikowany jedynie w mózgach osób dorosłych umiejących czytać i pisać. Badanie przeprowadzone przez zespół naukowców pod

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2020-11-10
Dla wszystkich

Odwodnienie a funkcje poznawcze

Woda pełni w organizmie człowieka wiele bardzo ważnych funkcji. Uczestniczy m.in. w utrzymaniu homeostazy, transporcie składników odżywczych i usuwaniu toksyn z organizmu. Wpływa również na prawidłowe funkcjonowanie mózgu, który jest organem szczególnie wrażliwym na zmiany w poziomie nawodnienia. Amerykańscy naukowcy z Penn State Department of Biobehavioral Health postanowili zbadać wpływ odwodnienia na funkcje poznawcze u osób w średnim wieku. Wyniki potwierdziły wcześniejsze przypuszczenia – łagodne odwodnienie zmniejsza wydajność poznawczą poprzez zaburzenie koncentracji uwagi. “Zdecydowaliśmy się

Przeczytaj całość
Olga Szeidl 2024-06-18
Dla wszystkich

Opracowano narzędzie do uczenia się przez sen

Wyniki wielu badań naukowych świadczą o dużym znaczeniu snu dla utrwalania się śladów pamięciowych i zapamiętywaniu informacji. Wciąż jednak nie wiadomo, na czym dokładnie polega mechanizm tego działania. Prawdopodobnie dla konsolidacji pamięci najważniejsza jest aktywność fal mózgowych o częstotliwości delta, w zakresie 0,5-4 Hz, które występują podczas fazy snu nazywanej “snem wolnofalowym”. Sprzyjają one synchronizacji obszarów odpowiedzialnych za przyswajanie informacji w obrębie hipokampa i kory nowej. Naukowcy ze Stanów Zjednoczonych przeprowadzili badania, których celem było

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-08-15
Dla wszystkich

Osiem godzin snu dla konsolidacji pamięci

W ludzkim mózgu znajdują się dwa obszary przechowywania pamięci. Jednym z nich jest hipokamp, drugim zaś kora mózgowa. Sposób, w jaki współdziałają, wciąż jednak pozostaje tajemnicą. Wiadomo jednak, że hipokamp uczestniczy szczególnie w zapisywaniu wspomnień w pamięci epizodycznej i przestrzennej, a także w szybkim przyswajaniu nowych informacji. Kora mózgu natomiast magazynuje zapisane dane, a po pewnym czasie jej aktywność podczas ich przywoływania może stać się niezależna od czynności hipokampa. Zespół naukowców z Niemiec i Szwajcarii

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2019-05-06
Dla wszystkich

Pamięć robocza potrzebuje wolnej przestrzeni

Pamięć robocza to system, który pozwala przez krótką chwilę utrzymać w umyśle to, czego właśnie potrzebujemy: numer telefonu, fragment zdania, obrazek. Kłopot w tym, że starsze treści potrafią zakłócać przetwarzanie nowych — jest to tzw. interferencja proaktywna, czyli „wpychanie się” poprzedniej informacji przed nową. Autorzy pracy postawili proste pytanie: czy da się temu zapobiec, jeśli na moment świadomie pozbędziemy się zbędnej treści ze sfery mentalnej? Aby to zbadać, w serii eksperymentów poprosili dorosłych, by wykonywali

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-01
Dla wszystkich

Pamięć, białka i nicienie

Mózg człowieka jest zdolny do przechowywania ogromnej ilości informacji. W zależności od tego, na jak długo zostaną one zapisane wyróżnia się pamięć krótkotrwałą i długotrwałą. Pierwsza z nich stanowi tymczasowy magazyn dla niewielkiej ilości danych. Druga charakteryzuje się znacznie dłuższym czasem przechowywania informacji i teoretycznie może mieć nieograniczoną pojemność. Wraz z wiekiem, w wyniku starzenia się, dochodzi do upośledzenia funkcji poznawczych mózgu. Pamięć zaczyna zawodzić, a przyswajanie nowych informacji staje się coraz trudniejsze. Naukowcy wciąż

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-12-22

Perkusiści w służbie neuronauki

Dłonie są dla człowieka podstawowym elementem interakcji ruchowej z otoczeniem. Organizacja korowych obszarów kontrolujących ich ruchy jest asymetryczna. Z tego względu większość populacji jest w stanie jednocześnie wykonywać obiema rękami tylko proste czynności. Jedynie nieliczne osoby są w stanie mogą sprawnie wykonywać czynności złożone, podczas których każda dłoń porusza się w innym rytmie. Należą do nich profesjonalni perkusiści. Naukowcy z Ruhr-Universität Bochum postanowili sprawdzić, w jaki sposób zmienia się organizacja złożonych procesów ruchowych w mózgu

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2019-12-19
Dla wszystkich

Pijani z niewyspania

Zespół naukowców z Akademii Medycznej im. Davida Gaffena w Los Angeles (UCLA) przeprowadziła badania, których wyniki sugerują, że brak snu ma bardzo negatywny wpływ na mózg. Okazało się bowiem, że niedosypianie ogranicza zdolność komórek nerwowych do komunikowania się ze sobą, co w konsekwencji może prowadzić do zaburzeń psychicznych, pogorszenia pamięci oraz osłabienia percepcji wzrokowej. “Wykazaliśmy, że brak odpowiedniej ilości snu pozbawia neurony zdolności do prawidłowego funkcjonowania” powiedział jeden ze starszych autorów Itzhak Fried, który jest

Przeczytaj całość
Magda Piasecka 2017-12-07
Dla wszystkich

Plastikowy autyzm?

Zanieczyszczenie środowiska zewnętrznego jest w dzisiejszych czasach problemem globalnym. Uwagę naukowców przykuwa mikro- i nanoplastik. Jest on obecny w wielu produktach codziennego użytku, a wciąż nie wiadomo, w jaki dokładnie sposób wpływa na zdrowie człowieka. Jednym z najpowszechniej występujących w nim szkodliwych związków jest bisfenol A (BPA). Znajduje się także w wielu tworzywach sztucznych, metalowych puszkach, opakowaniach poliwęglanowych i żywicach epoksydowych. Pod wpływem wysokiej temperatury, a także kwasowego lub zasadowego środowiska uwalnia się, zanieczyszczając żywność

Przeczytaj całość
Karolina Wyłupek 2021-02-09
Dla wszystkich

Po co zapominamy?

Zapominanie nie jest błędem pamięci Przez wiele lat zapominanie opisywano głównie jako bierny zanik śladu pamięciowego albo skutek interferencji, czyli wzajemnego zakłócania się podobnych wspomnień. To ujęcie wciąż jest obecne w naszej świadomości, ale dziś wiadomo, że jest ono uproszczone. Badacze coraz częściej traktują zapominanie jako proces aktywny i biologicznie regulowany, a nie wyłącznie jako „niedoskonałość” pamięci. Oliver Hardt, Karim Nader i Lynn Nadel zwracają uwagę na to, że utrata wspomnień może wynikać z uporządkowanych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-04-13
Dla wszystkich

Post przerywany na Alzheimera?

Choroba Alzheimera, należąca do chorób neurodegeneracyjnych, charakteryzuje się nagromadzeniem w neuronach płytek tworzonych przez amyloid-beta oraz splątków neurofibrylarnych zbudowanych z białka tau. Te patologiczne złogi białek zakłócają pracę komórek nerwowych i prowadzą do m.in. do pogorszenia funkcji poznawczych i upośledzenia pamięci. U pacjentów z chorobą Alzheimera często dochodzi również do zaburzenia rytmów okołodobowych. Objawia się to na przykład problemami z zaśnięciem, częstymi wybudzeniami czy znaczą dezorientacją i problemami ze skupieniem uwagi w godzinach wieczornych. Wyniki

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2023-11-14
Dla wszystkich

Powrót do domu jak kokaina

Dopamina to neuroprzekaźnik nierozerwalnie związany z układem nagrody – bardzo starą strukturą w mózgu, która sprawia, że to co pożądane przez organizm jest przyjemne. Odpowiada również za motywację do działania, którego efektem jest przyjemność. Jednak udział dopaminy w procesach motywacyjnych i odczuwaniu przyjemności zależy m.in. od tego, w jakich obszarach mózgu jest ona wydzielana. Na szczególną uwagę zasługuje jądro półleżące (NAc, ang. nucleus accumbens), stanowiące jedną z części układu nagrody. Do wyrzutu dopaminy w NAc

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-12-03