Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Kategoria: Zdolności poznawcze

rozmowa kobiety i mężczyzny w kawiarni
Dla wszystkich

Styl narracji jest kluczowy dla zapamiętywania

Dlaczego jedne opowieści zostają z nami na lata, a inne ulatniają się niemal natychmiast po tym, jak je usłyszymy? Zwykle tłumaczymy to emocjami, osobistym znaczeniem albo tym, czy historia była ciekawa. Najnowsze badania neuronaukowe pokazują jednak coś bardziej złożonego: sam sposób opowiadania – to, czy narrator kładzie nacisk na przeżycia wewnętrzne, czy na konkretne szczegóły zmysłowe – wpływa na to, jak mózg buduje ślad pamięciowy. Zespół badawczy związany z McGill University postawił pytanie, czy dwa

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-11-21
Dla wszystkich

Stymulacja fal Theta poprawia pamięć

Pracy mózgu towarzyszą widoczne w nagraniach EEG cykle aktywności bioelektrycznej zwane falami mózgowymi. Mogą one występować w różnych częstotliwościach. Jednym z ich typów są fale Theta, wyróżniane jako częstotliwość 4-8 Hz. Uważa się, że są one związane z procesami pamięciowymi, szczególnie tymi, które zależne są od hipokampa. Naukowcy z ośrodków badawczych w Kaliforni postanowili sprawdzić, czy i w jaki sposób generowanie fal mózgowych Theta może wpłynąć na pamięć. W tym celu przeprowadzili oni eksperyment z

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-10-31
Dla wszystkich

Stymulacja rdzenia kręgowego szansą w walce z chorobą Parkinsona

Choroba Parkinsona (ang. Parkinson’s disease, PD) jest postępującą chorobą neurodegeneracyjną, która objawia się problemami ze strony układu ruchu – niestabilnością postawy, drgawkami, spowolnieniem ruchowym oraz sztywnością. Towarzyszy temu wiele problemów niezwiązanych z układem motorycznym, takich jak przewlekły ból, kłopoty ze snem, niskie ciśnienie czy dolegliwości ze strony układu moczowego. Wszystko to wynika z obumierania neuronów dopaminergicznych i zachwiania równowagi między aktywnością neuroprzekaźników pobudzających i hamujących. Zazwyczaj pierwsze objawy kliniczne pojawiają się w momencie, w którym

Przeczytaj całość
Zespół NeuroExpert 2020-10-22
Dla wszystkich

Szczury z prawem jazdy

W badaniach naukowych wykorzystujących modele zwierzęce stosuje się niekiedy długoterminowe protokoły treningów behawioralnych. Dają one możliwość kształtowania się złożonych umiejętności, obejmujących funkcje poznawcze, ruchowe, wzrokowo-przestrzenne i czasowe w celu osiągnięcia założonych celów. Naukowcy z University of Richmond postanowili sprawdzić, w jaki sposób na wykonywanie złożonych zadań wpływa bogactwo środowiska, w którym przebywają zwierzęta. W tym celu naukowcy zapewnili odmienne warunki życia dwóm grupom szczurów. Część zwierząt mieszkała w standardowych klatkach laboratoryjnych, zaś druga część –

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2019-10-30
Dla wszystkich

Szersze spojrzenie na receptor AMPA

Glutaminian to główny neuroprzekaźnik pobudzający. Na komórki docelowe oddziałuje min. za pomocą receptorów AMPA. Zawdzięczają one swoją nazwę temu, że mogą być pobudzane także przez kwas alfa-amino-3-hydroksy-5-metylo-4-izoksazolopropionowy (AMPA). Są receptorami jonotropowymi, a ich aktywacja skutkuje otwarciem kanałów sodowych. Odgrywają bardzo ważną rolę w zjawisku długotrwałego wzmocnienia synaptycznego (LTP), a także w stanach patologicznych, w tym w epilepsji. “Padaczka lub zaburzenia napadowe mogą mieć wiele przyczyn – mówi de Eric Gouaux, współautor badania. – Jeśli zna

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2021-05-18
Dla wszystkich

Sztuczna inteligencja kontra otępienie

Proces otępienny jest najczęściej podstępny. Jego pierwsze objawy bywają niepozorne, trudne do zauważenia i niecharakterystyczne dla konkretnej choroby. Ich postępujący charakter powoduje, że choć początkowo dyskretne deficyty zazwyczaj nie zaburzają dotychczasowego życia ani nie wzbudzają lęku, na późniejszych etapach mogą narastać do stopnia uniemożliwiającego samodzielne funkcjonowanie. Nawet dla osób, które znają najnowsze doniesienia naukowe dotyczące wczesnych, subtelnych oznak wskazujących na obecność procesu neurodegeneracyjnego, objawy te bywają niedostrzegalne. Jednak to, co umyka uwadze nawet najlepiej poinformowanych

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2023-05-30
Dla wszystkich

Sztuczna inteligencja, która czyta w myślach

Jeszcze do niedawna czytanie w ludzkich myślach było jedynie wplecione w fabuły książek i filmów z gatunku science fiction. Zdobycze nowoczesnej technologii już kilka dekad temu umożliwiły stosowanie neurofeedbacku. Zyskał on popularność przede wszystkim w sporcie oraz biznesie jako metoda umożliwiająca uzyskanie informacji zwrotnej, generowanej przez sieci neuronalne i reprezentowanej przez określone rodzaje fal mózgowych. Obecnie metoda ta ma tylu samo zwolenników, co przeciwników, a kontrowersje wokół niej nie ustają. Można jedynie domyślać się, jak

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2020-10-08
Dla wszystkich

Talent nie tylko u człowieka

Wielu wybitnych ludzi odcisnęło swój ślad w naszej historii i kulturze – chociażby da Vinci, Mozart i Einstein. Charakteryzowały ich niespotykane zdolności w jednej bądź kilku dziedzinach – fenomen powszechnie zwany talentem. Jednak czy talent jest wyłącznie przywilejem człowieka? Właśnie to postanowili sprawdzić naukowcy z Wydziału Etologii Uniwersytetu Eötvösa Loránda w Budapeszcie. W ramach programu „Family Dog Project” sprawdzili oni, czy istnieją psy obdarzone większą niż inne zdolnością do rozwiązywania specyficznych zadań. Wyniki ich pracy

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-06

Telewizja dla niemowląt – tak czy nie?

W ciągu ostatnich dziesięcioleci znacząco wzrosła ilość czasu, jaką dzieci w wieku do 2 lat spędzają przed ekranami telewizorów. Równocześnie pojawia się coraz więcej programów telewizyjnych skierowanych do tej właśnie grupy wiekowej. Naukowcy z brytyjskiego University of Portsmouth i francuskiego Paris Nanterre University przyjrzeli się dostępnym wynikom badań, by odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób oglądanie telewizji wpływa na rozwój niemowląt. Badacze przeanalizowali łącznie 478 publikacji z ostatnich 20 lat. Doszli do wniosku, że nie

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2022-09-27
Dla wszystkich

Tolerancja glukozy prognozuje stan pamięci?

Cukrzyca to przewlekłe schorzenie, które charakteryzuje się wysokim poziomem cukru we krwi, utrzymującym się nawet kilka godzin po posiłku. Co więcej, zwiększa ona ryzyko wystąpienia zaburzeń pamięci. Wyniki niezależnych badań wykazały, że czynniki powodujące cukrzycę, np. otyłość lub insulinooporność, współwystępują z pogorszeniem działania funkcji poznawczych – przede wszystkim pamięci. Standardowa diagnostyka cukrzycy to tzw. test tolerancji glukozy, w którym poziom tego cukru we krwi pacjenta jest mierzony na czczo i w dwie godziny po wypiciu

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-09-30
Dla wszystkich

Trening siłowy przeciwdziała chorobie Alzheimera?

Regularna aktywność fizyczna jest kluczowym elementem zdrowego stylu życia. Zmniejsza ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych, takich jak nadciśnienie tętnicze, choroby układu krążenia, nowotwory czy cukrzyca typu 2. Oprócz tego wpływa korzystnie na mózg poprzez poprawę pamięci i funkcji poznawczych. Regularny wysiłek fizyczny może nawet zapobiegać chorobom neurodegeneracyjnym, takim jak choroba Alzheimera i Parkinsona. Dotychczas naukowcy udowodnili, że najwięcej korzyści przynoszą ćwiczenia aerobowe, takie jak bieganie, szybki marsz czy jazda na rowerze. Brazylijscy naukowcy z Federal Univeristy

Przeczytaj całość
Olga Szeidl 2023-07-27
Dla wszystkich

Trening uważności na zdrowie

Trening uważności, znany również jako trening mindfulness, jest coraz powszechniej praktykowaną formą medytacji. Skupia się on na świadomej obecności w teraźniejszości, akceptacji i nieoceniającym spojrzeniu na własne myśli, emocje i doznania. Główne założenia treningu mindfulness obejmują koncentrację na oddechu, zwiększenie świadomości ciała oraz wyostrzenie zmysłów. Praktyka uważności może pomóc w obniżeniu poziomu stresu i w poprawie zdolności radzenia sobie z trudnościami życiowymi. Wspomaga również utrzymanie równowagi między pracą a życiem osobistym, co z kolei zwiększa

Przeczytaj całość
Kamila Sroka 2023-08-31
Dla wszystkich

Trujące spaliny

To, że zanieczyszczenia powietrza, spowodowane spalinami, smogiem, wyciekami oleju czy benzyny, niszczą nasze zdrowie, wiadomo jest od dawna. Na długotrwałą ekspozycję układu oddechowego na zanieczyszczenia narażeni są przede wszystkim mieszkańcy wielkich miast. Jednak czy trzeba na co dzień mieszkać w wielkiej aglomeracji, aby doświadczyć szkodliwego wpływu spalin? Okazuje się, że nie. Co więcej, uszkodzenia w mózgu postępują znacznie szybciej, niż mogłoby się wydawać…. Naukowcy z University of British Columbia i University of Victoria na czele

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2023-03-16
Dla wszystkich

U dziewczynek autyzm powstaje inaczej niż u chłopców?

Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD, ang. autism spectrum disorder) to grupa różnych jednostek chorobowych, które charakteryzują się przede wszystkim trudnościami w nawiązywaniu relacji z innymi ludźmi oraz ograniczonymi, powtarzalnymi wzorcami zachowań. Od lat wiadomo, że lekarze diagnozują ASD cztery razy częściej u chłopców niż u dziewczynek. Wyniki badań naukowych nie wyjaśniły jednak do tej pory, czym dokładnie spowodowana jest ta dysproporcja. Większość prac naukowych dotyczących ASD skupia się na znalezieniu różnic pomiędzy funkcjonowaniem mózgu dzieci

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2021-05-04
Dla wszystkich

Ubóstwo w dzieciństwie a impulsywne zachowania w dorosłości

Nie od dziś wiadomo, że wydarzenia z dzieciństwa kształtują nasze dorosłe życie. Te negatywne często odciskają na nas duże piętno. Deprywacje mogą dotyczyć wielu rzeczy, w tym poczucia bezpieczeństwa, a także zasobów finansowych. Naukowcy od lat przyglądają się temu, jak codzienne wybory maluchów wpływają na ich późniejsze losy (np. test pianki Marshmallow*). Jak na ich zachowanie może wpływać ubóstwo? Badacze ze School of Psychology na Uniwersytecie Aston (Wielka Brytania) na czele z profesorem Richardem Tunney’em

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2023-01-05
Dla wszystkich

Uczenie się na własnych błędach to nie wszystko

Podczas kolejnych lat życia człowiek rozwija swoją wiedzę poprzez wyciąganie wniosków z konsekwencji podjętych decyzji. Ten rodzaj zdobywania wiedzy w literaturze nazywany jest nauką poprzez doświadczenie (ang. experiential learning). Ludzie obserwują również zachowania innych i mają skłonność do wzorowania się na ich wyborach. Ten fenomen w psychologii społecznej przyjęło się opisywać jako “wpływ społeczny” (ang. “social influence”). Naukowcy z University Medical Center Hamburg-Eppendorf (UKE) postanowili zbadać związek pomiędzy tymi dwoma rodzajami uczenia się. W swoim

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-09-01
Dla wszystkich

Upały obniżają sprawność umysłową

Fale upałów są niezwykle groźne dla zdrowia ludzi na całym świecie. Wiążą się bowiem ze zwiększeniem śmiertelności z przyczyn dolegliwości sercowo naczyniowych, oddechowych, nerkowych, mózgowo-naczyniowych czy cukrzycowych. Z tego powodu w roku 2003 w Europie zmarło 70 tys. osób. Ponieważ obserwowany jest globalny wzrost temperatur, można spodziewać się, że fale upałów będą stawały się coraz poważniejszym problemem. Do tej pory ocena wpływu ekstremalnych temperatur skupiała się przede wszystkim na populacjach szczególnie zagrożonych, czyli na dzieciach

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-07-23
Dla wszystkich

Urydyna – czy wpływa na apetyt?

W ludzkim mózgu istnieje skomplikowany system kontrolujący łaknienie. W jego skład wchodzi część mózgu nazywana podwzgórzem. Komórki nerwowe tej struktury mogą odbierać informacje na temat stanu odżywienia organizmu. Informacja ta przekazywana im jest przez różnego rodzaju hormony i cząsteczki. W zależności od tego, jaki sygnał otrzymują, komórki nerwowe podwzgórza hamują bądź pobudzają apetyt. Jeżeli wykryją na przykład leptynę, która produkowana jest przez tkankę tłuszczową, to hamują uczucie głodu. Inną cząsteczką, która oddziałuje na neurony budujące

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2023-02-09
Dla wszystkich

W jaki sposób kora wzrokowa tworzy spójne obrazy?

Percepcja rzadko bywa kompletna — pewne obiekty mogą być częściowo zasłonięte, kontrasty widzianych obrazów niewyraźne. Mózg radzi sobie z tym, wnioskując o brakujących elementach na podstawie wcześniejszych doświadczeń. Autorzy pracy wzięli na warsztat klasyczny fenomen iluzorycznych konturów (np. trójkąt Kanizsy, gdzie widzimy krawędzie mimo braku realnej różnicy jasności) i zadali sobie pytanie – gdzie w sieci wzrokowej powstaje reprezentacja „brakującej krawędzi” i który obwód ją podtrzymuje? Kluczowe mechanizmy zbadali przy użyciu zestawu metod: multi-Neuropixels (gęstych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-17
Dla wszystkich

W jaki sposób mózg przetwarza język?

Język jest podstawową formą komunikacji i interakcji międzyludzkiej. Posługując się mową jesteśmy w stanie przekazywać nasze myśli i emocje. Sam sposób przetwarzania języka w mózgu nie jest do końca znany. Dotychczas podejrzewano, że za tworzenie, odbieranie i przekształcanie informacji językowych odpowiada lewa półkula mózgu, jednak dokładna lokalizacja “ośrodka języka” pozostaje przedmiotem badań. Niemieccy naukowcy z Uniwersytetu w Lipsku postanowili zlokalizować regiony odpowiedzialne za funkcje językowe. Wyniki okazały się zaskakujące – w przetwarzaniu języka uczestniczy wiele

Przeczytaj całość
Olga Szeidl 2024-01-02
Dla wszystkich

W jaki sposób mózg uczy się melodii języka?

Bilingwizm często bywa opisywany jako „dwie biblioteki w jednej głowie”. Autorzy postanowili sprawdzić, czy ta biblioteka jest zorganizowana efektywnie, tak by nie dublować półek. Skupili się na fonologii, czyli zasadach budowy dźwięków mowy, oraz na reprezentacjach fonemów — najmniejszych elementów dźwiękowych odróżniających słowa. Zamiast od razu badać ludzki mózg, najpierw zbudowali realistyczne modele komputerowe: sieci neuronowe uczone na długich nagraniach mowy w jednym, dwóch i trzech językach. Taki model pozwala przetestować, jakie formy kodowania dźwięków

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-08-27