Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Kategoria: Zdolności poznawcze
Dla wszystkich

Demencja tuż po studiach?

Amerykańscy naukowcy postanowili przyjrzeć się tej sprawie z bliska – dosłownie. Sięgnęli po dane z ogromnego projektu badawczego, który od dekad śledzi losy tysięcy Amerykanów, począwszy od ich nastoletnich lat aż po wiek średni. W badaniu tym nie tylko pytano uczestników o styl życia, stan zdrowia czy poziom edukacji, ale też pobierano próbki krwi, oceniano zdolności poznawcze, a nawet zaglądano do ich mózgów na poziomie molekularnym. Po co? Żeby sprawdzić, czy choroba Alzheimera – a

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2025-04-29
Dla wszystkich

Dieta a zdrowie mózgu: jak poziom żelaza wpływa na funkcje poznawcze?

Żelazo odgrywa znaczącą rolę w zdrowiu mózgu. Pierwiastek ten uczestniczy w licznych procesach komórkowych oraz wspiera funkcje neuronalne. Z racji tego, że jest silnym utleniaczem, jego nadmiar może sprzyjać zwiększonej produkcji wolnych rodników. Substancje te to reaktywne formy tlenu, które działają poprzez zakłócanie prawidłowego funkcjonowania komórek. Nadmiar wolnych rodników powoduje powstanie stresu oksydacyjnego, który skutkuje np. rozwojem chorób neurodegeneracyjnych. Niestety wraz z wiekiem mechanizmy utrzymujące prawidłowe stężenie żelaza w mózgu ulegają zakłóceniom, co wpływa na

Przeczytaj całość
Justyna Kuczek 2025-04-07
Dla wszystkich

Dlaczego dzieci powinny się wysypiać?

Sen odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu. Odpowiednia długość i wysoka jakość snu reguluje gospodarkę hormonalną, zwiększa odporność organizmu na stres i choroby oraz pomaga zachować prawidłowy metabolizm. Sen ma również kluczowe znaczenie dla sprawnego działania mózgu, przyczynia się bowiem do porządkowania i zapamiętywania nowych informacji. Trudno zatem nie zgodzić się ze starym porzekadłem, które głosi że „sen to zdrowie”. Niedobór snu wpływa negatywnie na nasze funkcjonowanie. Niewyspani stajemy się bardziej drażliwi, mamy

Przeczytaj całość
Monika Ruszkowska 2021-12-28
Dla zalogowanych

Dlaczego lubimy okrągłe liczby?

Nie masz dostępu do tych treści Wygląda na to, że nie masz rangi Czytelnik, aby ją otrzymać zaloguj się klikając na przycisk poniżej. Przejdź do logowania Nie masz jeszcze konta? Dołącz do nas!

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2023-08-16
Dla wszystkich

Dlaczego nowe miejsca tak szybko męczą, nawet jeśli są przyjemne?

Paradoks zmęczenia przyjemnym Trudno wytłumaczyć potocznym językiem dlaczego sześć godzin zwiedzania Florencji wyczerpuje nas bardziej niż sześć godzin pracy w znanym biurze. Wieczorem po pierwszym dniu wakacji często zasypiamy w połowie zdania, a po kilku dniach pobytu w nowym mieście pojawia się charakterystyczne uczucie „przeładowania”, w którym nawet kolejne atrakcje niekiedy przestają sprawiać przyjemność. To zjawisko nie jest wynikiem rzeczywistego wysiłku fizycznego ani świadomie odczuwanego stresu – jego źródło leży w mechanizmach, którymi mózg reaguje

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-06-24
Dla wszystkich

Dlaczego nuda jest dobra dla mózgu?

Nuda w epoce nieustannej stymulacji W kulturze, w której smartfon towarzyszy nam w kolejce, w windzie czy w łazience, nuda staje się coraz rzadszym doświadczeniem. Każdy moment bez zewnętrznej stymulacji można natychmiast wypełnić czynnościami angażującymi mózg – przeglądaniem informacji, oglądaniem lub słuchaniem. Ta cywilizacyjna zmiana zaszła zbyt szybko, by neuronauka zdążyła zbadać jej długofalowe skutki. Jednakże dotychczas opublikowana literatura naukowa sugeruje, że eliminujemy z życia stan, który przez tysiące lat pełnił dla mózgu bardzo konkretne,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-07-08
Dla wszystkich

Dlaczego starsi mają problem ze znalezieniem słów?

Starzenie się nieuchronnie prowadzi do spadku kontroli funkcji poznawczych. W przypadku mowy jest to związane z paradoksem – starsi dorośli mają większe trudności ze znalezieniem odpowiednich słów niż młodsi, choć przecież posiadają większy zakres słownictwa. Dotychczas nie udało się odkryć zmian neuronalnych, które odpowiadają za to zjawisko. Ten stan rzeczy uległ zmianie dzięki wynikom badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu w Leipzig i Instytutu Maxa Plancka. Ustalili oni, iż z biegiem lat wydajność komunikacji między

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-09-14
Dla wszystkich

Dlaczego warto jeść orzechy?

Aktywność bioelektryczna mózgu podlega cyklicznym zmianom, które można rejestrować za pomocą elektroencefalogramu. W zależności od częstotliwości z jaką pracuje ośrodkowy układ nerwowy, możliwe jest wyróżnienie kilku rodzajów fal mózgowych określanych za pomocą liter alfabetu greckiego. Każda z nich odpowiada za specjalny rodzaj aktywności umysłowej i towarzyszy różnym stanom świadomości. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Uniwersytetu Loma Linda w Kalifornii pokazują, że regularne jedzenie orzechów zwiększa aktywność fal mózgowych odpowiedzialnych za funkcje poznawcze, uczenie się,

Przeczytaj całość
Magda Piasecka 2017-11-16
Dla wszystkich

Długi COVID czy „zwykła” mgła mózgowa? Biomarker odpowie

Choć strach przed pandemią nieco już przygasł, COVID-19 wciąż nie przeszedł do historii. Wielu pacjentów zainfekowanych wirusem SARS-CoV-2 cierpi z powodu stanu nazywanego długim COVID-em. Według WHO można o nim mówić, gdy w ciągu 3 miesięcy od zachorowania na COVID-19 pojawi się i będzie utrzymywać przez co najmniej 2 miesiące choć jedna z określonych dolegliwości, w tym kaszel lub spłycenie oddechu, problemy z sercem, osłabienie mięśni, mgła mózgowa, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączkowania czy zaburzenia węchu

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2022-05-31
Dla wszystkich

Długofalowe skutki stosowania leków neuroleptycznych w leczeniu demencji

Demencja (zespół otępienny) jest nieuleczalną, postępującą chorobą dotykającą głównie seniorów. Objawia się zaburzeniami zdolności poznawczych (pamięci, uczenia się, koncentracji, myślenia). Pogorszenie się tych funkcji zazwyczaj wywołuje u chorych agresję, drażliwość, zaburzenia lękowe, stany depresyjne, zaburzenia snu, pobudzenie lub apatię. Takie zachowania bardzo utrudniają opiekę nad osobami cierpiącymi na zespoły otępienne, stąd też stosunkowo często podaje się chorym leki psychotropowe, głównie neuroleptyki. W ostatnim czasie naukowcy z Kanady zwrócili uwagę na nadużywanie środków przeciwpsychotycznych u pensjonariuszy

Przeczytaj całość
Katarzyna Sujecka 2025-01-13
Dla wszystkich

Dokąd wędruje umysł?

Czasem, próbując skupić się na spotkaniu w pracy, wykładzie czy kolejnym zadaniu do wykonania, możemy zauważyć, że umysł zdaje się działać przeciwko nam, odciągając uwagę od tego, co dzieje się tu i teraz… Doświadcza tego każdy człowiek. Umysł ludzki jest umysłem wędrującym, nawet jeśli wywołuje to frustrację u jego właściciela. Jednak w naturze nic nie jest przypadkowe. Co zatem dzieje się w mózgu, kiedy myśli błądzą, pozornie bez celu? Badając sposoby przechowywania wspomnień w pamięci

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2022-11-03
Dla wszystkich

Dopamina – przyjemność to nie wszystko

Prasa popularnonaukowa często nazywa dopaminę „cząsteczką przyjemności”, ponieważ jest to główny neurotransmiter w tzw. układzie nagrody. Wśród naukowców panuje jednak przekonanie, że rola tej substancji jest bardziej złożona. Dominujący model działania neuronów dopaminergicznych unerwiających jądro półleżące – kluczową strukturę tego układu – głosi, że dopamina sygnalizuje oczekiwanie na nagrodę. Jeśli zaś nagroda nie pojawi się, aktywność dopaminy dopasuje oczekiwania do bieżących warunków. Jednakże ten model nie wyjaśnia wielu innych okoliczności, w które uwikłana jest ta

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-09-28
Dla wszystkich

Dysleksja – nie tylko problem z czytaniem

Dysleksja rozwojowa to jedna z najbardziej uznanych przyczyn zaburzenia czytania. Na jej powstanie składa się wiele przyczyn. Podejrzewa się, że w grę wchodzą czynniki genetyczne lub neuroanatomiczne. Faktem jest, że osoby zmagające się z dysleksja mają problem z nauczeniem się czytania mimo inteligencji na poziomie co najmniej przeciętnym i mimo standardowego nauczania. Naukowcy z Uniwersytetu Helsińskiego prowadzili badania nad dysleksją. Za punkt wyjścia obrali fakt, że osoby z tym zaburzeniem mają trudności z przetwarzaniem fonemów.

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-07-02
Dla wszystkich

Dysleksja – problem nie tylko z czytaniem

Dysleksja to zaburzenie poznawcze, które wiąże się z trudnościami w przyswajaniu informacji wzrokowej. Dotyka ono około 20% populacji i jest najpowszechniejszym zaburzeniem uczenia się. Pozostałe to np. dysgrafia lub dyskalkulia, które często towarzyszą dysleksji. Problem z przyswajaniem wiedzy nierzadko przekłada się na trudności zawodowe, poczucie niespełnienia lub rozwój depresji. Przyczyny występowania tych zaburzeń nie są znane. Naukowcy z Centre for Autism na University of Reading w Wielkiej Brytanii postanowili zbadać, jak osoby dotknięte dysleksją przetwarzają

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-12-02
Dla wszystkich

Dzieci powinny czytać

W młodym wieku zachodzą kluczowe procesy plastyczności neuronalnej, które są istotne dla rozwoju mózgu. Dlatego warto wspierać u dzieci zachowania kształtujące ich rozwój, ponieważ mogą okazać się korzystne w dorosłym życiu. Przykładem takiego zachowania jest czytanie książek, czyli jedna z podstawowych umiejętności nabywana przez dzieci w pierwszych latach edukacji szkolnej. Może ono pełnić funkcję edukacyjną lub być miłą formą spędzania wolnego czasu. Okazuje się, że czytanie jest ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój neurologiczny u dzieci,

Przeczytaj całość
Kamila Sroka 2023-08-17
Dla wszystkich

Elektroda na uchu poprawia pamięć

Elektrostymulacja nerwu błędnego to metoda, której skuteczność udowodniono wielokrotnie w terapii lekoopornej depresji lub epilepsji. Nerw błędny zawiera przede wszystkim (w 80%) włókna aferentne, przenoszące sygnały o bodźcach z narządów trzewnych i obszarów powierzchniowych do ośrodkowego układu nerwowego. Przekazywane tą drogą impulsy nerwowe docierają m.in. do ciała migdałowatego, hipokampa i kory przedczołowej – struktur, które odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu pamięci i koncentracji. Do tej pory jednak stymulacja tego nerwu dostępna była jedynie jako metoda

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-01-30
Dla wszystkich

Elektrostymulacja – nowa nadzieja w terapii Alzheimera?

Obecne metody leczenia choroby Alzheimera skupiają się głównie na spowolnieniu progresji tej choroby neurodegeneracyjnej. Brakuje jednak alternatyw, które mogłyby wspomagać przywracanie już utraconych funkcji poznawczych, w tym głównie pamięci. Naukowcy z UT Southwestern Medical Center postanowili stawić czoła temu wyzwaniu i przeprowadzili pilotażowe badanie z zastosowaniem przezczaszkowej stymulacji prądem stałym o wysokiej rozdzielczości (HD-tDCS). Ta innowacyjna metoda różni się od leków na Alzheimera, których zadaniem jest usuwanie blaszek amyloidowych znajdujących w mózgu. HD-tDCS działa inaczej

Przeczytaj całość
Artur Goc 2025-06-27
Dla wszystkich

Gaworzące nietoperze

Gaworzenie to kamień milowy w rozwoju mowy niemowląt. Czy występuje też wśród innych gatunków, które posługują się jakąś formą języka? Przykładem takiego gatunku są nietoperze woreczkowate (Saccopteryx bilineata). Posiadają ogromny repertuar skomplikowanych zawołań i komunikatów, stosowanych przede wszystkim w rytuałach godowych. Ich język jest bardzo złożony, dlatego młode muszą poświęcić dużo czasu na jego opanowanie. Czy te pierwsze próby wokalizacji przypominają gaworzenie ludzkich niemowląt? Właśnie to postanowiła sprawdzić Ahana Fernandez, która obecnie jest adiunktem w

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-26
Dla wszystkich

Gdzie jest zegar mózgu?

Badacze już od dawna wiedzą o istnieniu neuronów określanych mianem zegara mózgu lub komórek czasu. Są one zlokalizowane w formacji hipokampa (region CA1) i korze śródwęchowej, a ich zadaniem jest wspieranie procesów utrwalania pamięci epizodycznej. Mają kluczowe znaczenie dla zapamiętania tego, gdzie i kiedy miały miejsce wydarzenia z przeszłości. Dotychczas sądzono, że informacje o przestrzeni i czasie kodowane są w układzie limbicznym równolegle. Jednakże jak dotąd dokładne podłoże tych procesów nie zostało poznane. Nowe światło

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2021-01-27
Dla wszystkich

Gen od sprzątania a choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona to postępujące schorzenie ośrodkowego układu nerwowego. Objawia się spowolnieniem ruchowym, sztywnością mięśni oraz drżeniem spoczynkowym. Te symptomy są następstwem zaniku komórek dopaminergicznych, budujących część zbitą istoty czarnej środmozgowia. Do tej pory nie został poznany dokładny mechanizm prowadzący do utraty neuronów w tym obszarze mózgu. Naukowcy potwierdzili jednak, że dziedziczna mutacja w genie PINK1 jest jedną z przyczyn wystąpienia rodzinnej postaci choroby Parkinsona o wczesnym początku. Gdy kodowane przezeń białko nie spełnia swojej roli,

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2021-04-06