Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Kategoria: Zdolności poznawcze
Dla wszystkich

Gra wywołująca halucynacje u ludzi i u myszy

Mysz polna jest organizmem modelowym, który dostarcza wielu bezcennych wskazówek dotyczących mechanizmów chorób takich jak nowotwory, cukrzyca, a nawet COVID-19. Badania na tym modelu zwierzęcym są prowadzone w laboratoriach naukowych całego świata. Lecz jeśli chodzi o zaburzenia pracy umysłu takie jak schizofrenia bądź halucynacje, mysz do tej pory nie była zbyt często wykorzystywana. Naukowcy uznali jej umysł za zbyt różny od ludzkiego, a zatem z założenia wykluczyli jego użyteczność w badaniu zaburzeń psychicznych. Jednak wyniki

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-04-08
Dla wszystkich

Ile komórek potrzeba, by pamiętać?

Zdolność zapamiętywania informacji napotkanych w przeszłości umożliwia organizmowi podejmowanie lepszych decyzji w przyszłości – chociażby podczas poszukiwania pożywienia bądź unikania drapieżników. Do tej pory w nauce dominowało właściwie niekwestionowane założenie, że do wytwarzania wspomnień niezbędny jest przynajmniej podstawowy układ nerwowy. Zespół niemieckich badaczy z Instytutu Maxa Plancka oraz z Technicznego Uniwersytetu w Monachium odkrył mechanizm, dzięki któremu gigantyczny jednokomórkowy śluzowiec przyswaja i przypomina sobie informacje – choć nie posiada ani jednej komórki nerwowej. Wyniki tego

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-03-04
Dla wszystkich

Ile osób na świecie tak naprawdę jest leworęcznych?

Choć większość ludzi na świecie jest praworęczna, trudno oprzeć się wrażeniu, że naprawdę wielkie talenty wywodzą się spośród leworęcznych. Tak było w przypadku Leonarda da Vinci, Jimiego Hendrixa, Napoleona Bonaparte czy nawet Oprah Winfrey. Międzynarodowy zespół złożony z naukowców z greckiego National and Kapodistrian University of Athens i brytyjskiego University of St Andrews przeprowadził szeroko zakrojone badanie dotyczące leworęczności. Przeprowadzono metaanalizę badań z łącznym udziałem 2 396 170 osób. Wyniki pozwoliły wykazać, że przy zastosowaniu

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-04-09
Dla wszystkich

Improwizacja jazzowa i neuroplastyczność: co dzieje się w mózgu, gdy tworzysz muzykę „na żywo”

Improwizacja muzyczna to pokaz kunsztu i niezwykłej precyzji. Dla mózgu jest jednocześnie bardzo złożonym przedsięwzięciem. W końcu wymaga wielu intelektualnych operacji w tym samym czasie. Słyszenie, planowanie, kontrolowanie ruchu, przewidywanie kolejnych dźwięków i sprawdzanie, czy wszystko rzeczywiście „działa”. Dlatego właśnie jazzowa improwizacja stwarza dla neuronauki świetne warunki do badania kreatywności w czasie rzeczywistym. Nowe badanie pokazuje, że w trakcie improwizowania mózg nie tylko uruchamia wiele obszarów naraz, lecz także zmienia sposób, w jaki całe sieci

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-01-13
Dla wszystkich

Jak aktywność fizyczna odmładza mózg

Regularny wysiłek fizyczny to jedna z najlepszych aktywności, które mogą poprawić nasz ogólny stan zdrowia. Korzystny wpływ takiego wysiłku obejmuje nie tylko to, że jesteśmy bardziej sprawni i mamy wysportowaną sylwetkę. Ćwiczenia fizyczne poprawiają także funkcjonowanie naszego mózgu. Podejmując regularne ćwiczenia, możemy opóźnić pewne zmiany zachodzące w mózgu w wyniku procesu starzenia się. Wiele prac naukowych potwierdziło, że treningi działają korzystnie na funkcje poznawcze u osób obarczonych ryzykiem choroby Alzheimera. Problem pojawia się wtedy, gdy

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-08-17

Jak aktywność intelektualna chroni mózg?

Starzenie się jest naturalnym procesem, w trakcie którego we wszystkich komórkach organizmu dochodzi do powstania zmian degeneracyjnych. Uważa się, że proces starzenia się mózgu rozpoczyna się już około 30 roku życia i znacząco przyspiesza po ukończeniu 70 lat. Wraz z upływem czasu w mózgu obserwuje się postępujący proces neurodegeneracji, czyli zanikania struktur lub funkcji neuronów. Konsekwencją powstania tych nieodwracalnych zmian jest brak komunikacji między sąsiednimi neuronami i zaburzenia funkcji poznawczych. Zaburzenia te występują m.in. w

Przeczytaj całość
Monika Ruszkowska 2021-12-14
Dla wszystkich

Jak białka pomagają spać

Sen pojawił się na wczesnym etapie ewolucji zwierząt i pełni podobną funkcję u wielu gatunków. Zarówno jego długość, jak i jakość jest ważna dla zachowania zdrowia. Jakość snu określana jest m.in. na podstawie częstotliwości i ilości wybudzeń w ciągu nocy. Podczas snu głębokiego zachodzi wiele procesów naprawczych w organizmie i to właśnie wtedy mózg musi być jak najmniej wrażliwy na bodźce zewnętrzne, które mogłyby doprowadzić do wybudzenia. Jak dotąd nie ustalono mechanizmu, poprzez który mózg

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2023-05-16
Dla wszystkich

Jak COVID-19 wpłynie na mózg?

COVID-19 to choroba układu oddechowego. Naukowcy z University of California San Diego School of Medicine są jednak zdania, że powodujący ją wirus SARS-CoV-2 może nie być obojętny także dla ośrodkowego układu nerwowego. Autorzy podkreślają, że artykuł nie ma na celu wywoływania paniki, a jedynie zwrócenie uwagi społeczności medycznej na potrzebę monitorowania sytuacji. Podczas wcześniejszych pandemii zaobserwowano, że ostrej infekcji wirusowej mogą towarzyszyć różne rodzaje objawów neuropsychiatrycznych, takich jak: encefalopatia, zmiany nastroju, psychozy, zaburzenia nerwowo-mięśniowe lub

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-04-16
Dla wszystkich

Jak demencja zabiera przyjemność z życia

Demencja czołowo-skroniowa (FTD, ang. frontotemporal dementia) to choroba neurozwyrodnieniowa spowodowana zmianami zanikowymi w płatach czołowych oraz w przednich częściach płatów skroniowych mózgu. Do najczęstszych objawów jej wczesnego stadium zalicza się zmiany w zakresie zachowania i charakteru, a także zaburzenia mowy. Dzięki badaniom naukowym potwierdzono, że u osób z FTD często występują też zaburzenia motywacji, do których należy apatia. Charakteryzuje się ona brakiem zainteresowania oraz niechęcią do podejmowania jakiejkolwiek aktywności. Związana jest z atrofią istoty szarej

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2021-04-22
Dla wszystkich

Jak dopamina steruje motywacją

Dlaczego właściwie robimy cokolwiek? Co sprawia, że wysilamy się, by osiągnąć nasze cele – nawet te niezbyt ekscytujące, takie jak przygotowanie posiłku? Neurologiczna odpowiedź na te pytania jest ukryta głęboko w mózgu, w tzw. układzie nagrody. Ten system kontroluje naszą chęć do pracy, zdolność do podejmowania ryzyka, a także umiejętność cieszenia się z osiągnięcia zamierzonego celu. Zaburzenie jego działania prowadzi do zmniejszenia motywacji oraz do zespołu chronicznego zmęczenia. Neuronaukowcy próbują odszyfrować jego anatomię tak, by

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-17
Dla wszystkich

Jak działa CBG?

Wraz z dynamicznym rozwojem rynku produktów na bazie konopi, pozyskiwane z nich fitokannabinoidy stają się coraz bardziej popularne i szeroko stosowane. Jednym z takich fitokannabinoidów, który zyskuje na znaczeniu, jest kannabigerol (CBG). Choć początkowo substancja ta nie cieszyła się dużym zainteresowaniem wśród badaczy, obecnie przyciąga coraz większą uwagę zarówno naukowców, jak i konsumentów. Wstępne badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych sugerują, że CBG ma szerokie spektrum potencjalnych efektów terapeutycznych, w tym działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwnadciśnieniowe, przeciwbólowe,

Przeczytaj całość
Artur Goc 2024-08-27
Dla wszystkich

Jak działa prokrastynacja?

Prokrastynacja, czyli zjawisko odkładania na później ważnych czynności, to powszechny problem. Codziennie stanowi źródło stresu dla 80% uczniów i 20% dorosłych. Wiele ulegających jej osób odczuwa jej skutki nie tylko zdrowotne, ale i finansowe. Naukowcy od lat starają się zgłębić jego przyczyny i znaleźć skuteczne sposoby na jej przezwyciężenie. Tym tematem zajęli się również Sahiti Chebolu i Peter Dayan z Instytutu Cybernetyki Biologicznej im. Maxa Plancka. Uważają oni że prokrastynacja to tak naprawdę zbiór różnych

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2024-07-16
Dla wszystkich

Jak mózg czyta między wierszami: neurobiologiczne podstawy wnioskowania językowego

W codziennych rozmowach rzadko ograniczamy się do literalnego sensu wypowiedzi. Często musimy domyślać się intencji rozmówcy, rozpoznawać ironię, sarkazm lub znaczenie ukryte w kontekście całej wypowiedzi. Ta zdolność, określana mianem pragmatycznego użycia języka, pozwala nam skutecznie funkcjonować w złożonym środowisku społecznym. Przez długi czas traktowano ją jako jedną ogólną kompetencję poznawczą. Najnowsze badania pokazują jednak, że jest to spore uproszczenie. A za nasze zachowania komunikacyjne tak naprawdę odpowiada złożona sieć procesów mentalnych. Zespół badaczy z

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-12-22
Dla wszystkich

Jak mózg ogląda serial

Ile szczegółów fabuły możemy zapamiętać, kiedy oglądamy jakiś serial? Zapewne tylko te najbardziej „soczyste”. Profesor Monica Rosenberg i doktorant Hayoung Song z Dartmouth College byli ciekawi, czy uwagę wszystkich widzów przykują te same momenty. Postanowili więc zbadać poziom koncentracji w trakcie oglądania serialu oraz jego wpływ na późniejsze przypomnienie sobie sekwencji zdarzeń, a także neuronalne korelaty skupienia i rozproszenia uwagi. Wyniki ich badania zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie 'Proceedings of the National Academy of Sciences’.

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-20
Dla wszystkich

Jak mózg pamięta historie?

Ludzie kochają historie. Łatwiej nam zapamiętać wydarzenia, które są składowymi opowieści. Jednak kluczowe rozdziały naszego życia często są od siebie oddalone o wiele lat. Mimo to, kiedy o nich opowiadamy, łączymy je w spójną całość. Zespół naukowców z Center for Neuroscience na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis postanowił odnaleźć obszar mózgu, który umożliwia nam integrację wspomnień. Wyniki ich poszukiwań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie 'Current Biology’. Aby odkryć mechanizm, który pozwala nam sprawnie łączyć ze sobą

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-10-19
Dla wszystkich

Jak mózg przetwarza słowa?

Fonemy – najmniejsze dźwiękowe cząsteczki słów – są odbierane przez narządy słuchu i transformowane w sygnały elektryczne. Te impulsy podróżują następnie VIII nerwem czaszkowym (przedsionkowo-ślimakowym) do mózgowia, a dokładnie do kory słuchowej, zlokalizowanej w płacie skroniowym. Przez dekady naukowcy sądzili, że przetwarzanie fonemów w słowa przez kolejne obszary kory słuchowej jest hierarchiczne – niczym kompletowanie urządzenia na taśmie produkcyjnej. Uważali oni, że pierwszorzędowa kora słuchowa przetwarza proste informacje dźwiękowe, np. częstotliwość dźwięków. Następnie przyległy do

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-24
Dla wszystkich

Jak mózg rozpoznaje znajomych?

Zdolność rozpoznawania znajomych osób jest kluczowa dla skutecznego funkcjonowania w społeczności. Ten proces wymaga zaawansowanego przetwarzania danych – informacje wzrokowe muszą być bowiem dopasowane do zasobów pamięciowych dotyczących danej osoby. Jak to wygląda w praktyce? Jakie sieci neuronalne pomagają nam rozpoznawać znajomych? Czy istnieje uniwersalny „kod neuronowy”, który pozwala odczytywać tożsamość otaczających nas ludzi? Na te pytania postanowił odpowiedzieć zespół naukowców z Dartmouth College. Przeprowadził on badanie wykorzystujące technologię neuroobrazowania mózgu, którego wyniki zostały opublikowane

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-11-09
Dla wszystkich

Jak myślenie o przyszłości zmienia aktywność połączeń neuronalnych?

W ciągu dnia co najmniej kilkukrotnie błądzimy myślami wokół tego co ma nadejść. Najczęściej skupiamy się na bieżących obowiązkach, planowanych zakupach czy spotkaniach w gronie najbliższych. Taka jest natura ludzkiego mózgu. Naukowcy z Uniwersytetu w Pensylwanii postanowili sprawdzić co dzieje się wówczas w sieciach neuronalnych. Wiadomo, że w trakcie niewielkiej stymulacji zewnętrznej (gdy myślimy o tzw. niebieskich migdałach) uaktywnia się sieć stanu spoczynkowego (ang. default mode network, DMN) zlokalizowana w obszarze przyśrodkowej kory przedczołowej, przedklinku,

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2021-06-08
Dla wszystkich

Jak neurony tworzą wspomnienia?

Późnym latem 1953 roku pewien mężczyzna, który w annałach nauki jest znany jako H.M., poddał się eksperymentalnej terapii epilepsji. Aby ograniczyć upośledzające napady drgawek, chirurg usunął kilka obszarów jego mózgu – w tym hipokamp. Po zabiegu ataki epilepsji ustały, lecz dla pacjenta H.M. zatrzymał się czas. Jego umysł niemal całkowicie stracił umiejętność tworzenia stałych wspomnień, pomimo iż uszkodzeniu nie uległy zdolności poznawcze, językowe i uwagowe. Dzięki temu naukowcy odkryli, że pamięć długotrwała jest procesem, który

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-01-12
Dla wszystkich

Jak odmłodzić mózg?

Wraz z upływem lat zdolności organizmu do regeneracji słabną. Jest to widoczne również w mózgu, którego plastyczność funkcjonalna zmniejsza się podczas procesu starzenia. Powoduje to zaburzenia w kontekstowym uczeniu się, pamięci epizodycznej i nawigacji allocentrycznej. Wiadomo, że nauka nawigacji po nowym otoczeniu różni się w zależności od wieku. Młody mózg jest w stanie sprawnie zbudować i zapamiętać mapę poznawczą środowiska, w którym się znalazł, aby na jej podstawie odnaleźć drogę. Starszy mózg nie jest w

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-01-14
Dla wszystkich

Jak rytm serca może zmieniać postrzeganie?

Do mózgu każdego człowieka nieustannie docierają bodźce pochodzące zarówno z samego ciała, jak i jego otoczenia. Jednakże jedynie część informacji pojawia się w świadomości. Większość podstawowych procesów fizjologicznych – takich jak bicie serca czy oddychanie – zachodzi niezauważona. Zwykle zwracamy na nie uwagę dopiero wtedy, gdy ich praca zostanie w jakiś sposób zaburzona – choćby w przypadku niestrawności lub arytmii serca. Czy te procesy zachodzące w organizmie niezależnie od woli człowieka mogą wpływać na to,

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2020-08-11