Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Kategoria: Neurofizjologia
Dla wszystkich

Ile zależy od pór posiłków?

Praca zmianowa to duże wyzwanie dla ludzkiego organizmu. Wymaga bowiem radzenia sobie z rozbieżnością między “wewnętrznym zegarem” w mózgu, sterującym cyklem dobowym, a rytmem wykonywania codziennych czynności: snu i spożywania posiłków. Być może właśnie dlatego osoby pracujące w systemie zmianowym są o 25-40% bardziej narażone na wystąpienie zaburzeń lękowych i depresji niż osoby, które pracują na jedną zmianę. Naukowcy z Uniwersytetu w Kolonii w Niemczech postanowili sprawdzić, czy czas spożywania posiłków może wpłynąć na samopoczucie

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2022-09-15
Dla wszystkich

Istota stymulacji sensorycznej w tworzeniu sieci neuronowych noworodków

Dzieci tuż po urodzeniu stale napotykają szereg bodźców zewnętrznych. W tym czasie określone typy neuronów dopiero zaczynają tworzyć “mapę zmysłów”. Stymulacja sensoryczna w pierwszych tygodniach życia jest niezbędna do stworzenia w mózgu sieci neuronowej, odpowiedzialnej za mapowanie doznań oraz umożliwiającej rozwój prawidłowych zachowań. Grupa nowojorskich naukowców z Weill Cornell Medicine dowiodła, że w tym okresie życia u myszy ma miejsce funkcjonalny rozwój wyspecjalizowanych komórek nerwowych, zwanych interneuronami. Odkrycie to sugeruje, że takie samo zjawisko może

Przeczytaj całość
Joanna Przybyszewska 2018-08-24
Dla wszystkich

Jad skorpiona przeniesie leki do mózgu?

Ośrodkowy układ nerwowy jest w pewien sposób oddzielony od reszty organizmu przez barierę krew-mózg. Działanie tej struktury wynika ze specyficznej budowy komórek śródbłonka naczyń włosowatych zaopatrujących mózg i rdzeń kręgowy – komórki te ściśle przylegają do siebie, co zapobiega niekontrolowanemu przedostawaniu się przez nie składników krwi. Jedynie wybrane substancje o dużych cząsteczkach mogą być przenoszone poporzez błonę komórkową i cytoplazmę komórek śródbłonka, za pośrednictwem białek transportowych. Choć działanie tej fizjologicznej bariery ma na celu ochronę

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-11-19
Dla wszystkich

Jak „wewnętrzny zegar” reguluje pracę nadnerczy

Większość procesów zachodzących w organizmach ludzi i innych zwierząt podlega cyklicznym zmianom, zwanym rytmami biologicznymi. Rytm okołodobowy oznacza regularne zmiany w aktywności fizycznej i psychicznej, w zależności od pory doby. W uproszczeniu polega to na tym, że w ciągu dnia ciało gotowe jest do pracy, natomiast noc to dla niego czas odpoczynku i regeneracji. Prawidłowy przebieg rytmu okołodobowego zależy w dużej mierze od wydzielania hormonów o odpowiednich porach. W godzinach porannych np. nadnercza uwalniają znaczne

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2021-11-16
Dla wszystkich

Jak białka pomagają spać

Sen pojawił się na wczesnym etapie ewolucji zwierząt i pełni podobną funkcję u wielu gatunków. Zarówno jego długość, jak i jakość jest ważna dla zachowania zdrowia. Jakość snu określana jest m.in. na podstawie częstotliwości i ilości wybudzeń w ciągu nocy. Podczas snu głębokiego zachodzi wiele procesów naprawczych w organizmie i to właśnie wtedy mózg musi być jak najmniej wrażliwy na bodźce zewnętrzne, które mogłyby doprowadzić do wybudzenia. Jak dotąd nie ustalono mechanizmu, poprzez który mózg

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2023-05-16
Dla wszystkich

Jak dopamina steruje motywacją

Dlaczego właściwie robimy cokolwiek? Co sprawia, że wysilamy się, by osiągnąć nasze cele – nawet te niezbyt ekscytujące, takie jak przygotowanie posiłku? Neurologiczna odpowiedź na te pytania jest ukryta głęboko w mózgu, w tzw. układzie nagrody. Ten system kontroluje naszą chęć do pracy, zdolność do podejmowania ryzyka, a także umiejętność cieszenia się z osiągnięcia zamierzonego celu. Zaburzenie jego działania prowadzi do zmniejszenia motywacji oraz do zespołu chronicznego zmęczenia. Neuronaukowcy próbują odszyfrować jego anatomię tak, by

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-17
Dla wszystkich

Jak działa placebo?

Efekt placebo opisuje zależność między efektywnością działania przyjmowanego leku a nastawieniem pacjenta. Osoby, które wierzą, że lek jest skuteczny, odnoszą większe sukcesy w walce z chorobą niż te, które mają więcej wątpliwości. Fenomen ten pokazuje wpływ, jaki umysł wywiera na biologię ciała. Jednakże neuronalny mechanizm tego zjawiska nie jest poznany. Zespół naukowców ze Stanów Zjednoczonych i Niemiec przeprowadził metaanalizę wyników 20 badań poszukujących wyjaśnienia przeciwbólowego działania placebo. Rezultaty jego pracy, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie “Nature

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-03-18
Dla wszystkich

Jak działa prędkościomierz mózgu?

W mózgu człowieka, ale także innych ssaków, znajdują się specjalne ośrodki odpowiedzialne za określanie położenia organizmu w przestrzeni oraz za monitorowanie prędkości poruszania się. Wykorzystują one w tym celu informacje wzrokowe o otoczeniu, a także bodźce dotyczące własnego ciała, np. jak dużą odległość przebywa się jednym krokiem. Proces ten nazywany jest integracją ścieżek. “Drugi typ sygnalizacji pochodzi z własnego ruchu w otoczeniu, tak jakby posiadać wewnętrzny prędkościomierz albo licznik kroków – mówi dr Ravikrishnan Jayakumar,

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2019-02-18
Dla wszystkich

Jak łączą się neurony

Od regulacji oddechu po nasze najbardziej skomplikowane myśli – działanie mózgu to efekt wspólnej pracy około 86 miliardów komórek nerwowych. Neurony stanowią podstawowy element budujący ludzki układ nerwowy. Największe z nich mają średnicę zaledwie ok. 120 μm i choć samodzielnie nie są w stanie wiele zdziałać, to razem tworzą unikalną całość, będącą źródłem naszych myśli, odczuć czy spostrzeżeń. Niektórzy twierdzą, że „jesteśmy naszymi mózgami”, inni sprzeciwiają się temu twierdzeniu, argumentując, że każdy z nas sprawuje

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2023-03-02
Dla wszystkich

Jak mikrograwitacja wpływa na mózg

Wszelkie doświadczenia, które nas spotykają, wywierają wpływ zarówno na strukturę, jak i na działanie mózgu – to fenomen znany jako neuroplastyczność. Pobyt w kosmosie – środowisku diametralnie różnym od tego, jakie znamy na co dzień – także wywołuje zmiany fizjologiczne w organizmie. A ponieważ ludzie nieustannie poszerzają horyzont eksploracji pozaziemskich, zrozumienie jak pobyt w przestrzeni kosmicznej wpływa na ciało i mózg jest niesłychanie istotne. Wyniki wcześniejszych badań sugerują, że życie w stanie nieważkości modyfikuje plastyczne

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2022-02-22
Dla wszystkich

Jak mózg kontroluje apetyt?

Stała gotowość do rezygnacji z atrakcyjnych lecz wysokokalorycznych produktów i posiłków na rzecz zdrowszych, jest kluczem do zdrowego odżywiania. Niestety dla współczesnego społeczeństwa stanowi to nie lada wyzwanie, z uwagi na fakt, iż żyjemy w ciągłym biegu, a żywność wysoko przetworzona (a w konsekwencji wysokokaloryczna) jest powszechnie dostępna na każdym kroku. W wyniku niesprzyjających warunków środowiskowych spożycie i apetyt na takie produkty stale rośnie. Kanadyjscy naukowcy z University of Western Ontario i University of Waterloo

Przeczytaj całość
Joanna Przybyszewska 2018-07-25
Dla wszystkich

Jak mózg pamięta historie?

Ludzie kochają historie. Łatwiej nam zapamiętać wydarzenia, które są składowymi opowieści. Jednak kluczowe rozdziały naszego życia często są od siebie oddalone o wiele lat. Mimo to, kiedy o nich opowiadamy, łączymy je w spójną całość. Zespół naukowców z Center for Neuroscience na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis postanowił odnaleźć obszar mózgu, który umożliwia nam integrację wspomnień. Wyniki ich poszukiwań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie 'Current Biology’. Aby odkryć mechanizm, który pozwala nam sprawnie łączyć ze sobą

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-10-19
Dla wszystkich

Jak mózg pracuje przez sen?

Podczas snu stan świadomości ulega przekształceniu – tak jak dzieje się to w śpiączce lub przy znieczuleniu ogólnym. Naukowcy od dawna przypuszczali, że aktywność mózgu zmniejsza się wraz z pogłębianiem się snu. Wskazywały na to dane zebrane w trakcie badań polisomnograficznych za pomocą elektroencefalografu (EEG). Jednak Anjali Tarun, doktorantka Uniwersytetu Genewskiego pracująca w Laboratorium Przetwarzania Obrazu, postanowiła zweryfikować to przekonanie w nowatorski sposób – korzystając z rezonansu magnetycznego (MRI). Rezultaty jej pracy opublikowano w czasopiśmie

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-01-29
Dla wszystkich

Jak mózg przetwarza słowa?

Fonemy – najmniejsze dźwiękowe cząsteczki słów – są odbierane przez narządy słuchu i transformowane w sygnały elektryczne. Te impulsy podróżują następnie VIII nerwem czaszkowym (przedsionkowo-ślimakowym) do mózgowia, a dokładnie do kory słuchowej, zlokalizowanej w płacie skroniowym. Przez dekady naukowcy sądzili, że przetwarzanie fonemów w słowa przez kolejne obszary kory słuchowej jest hierarchiczne – niczym kompletowanie urządzenia na taśmie produkcyjnej. Uważali oni, że pierwszorzędowa kora słuchowa przetwarza proste informacje dźwiękowe, np. częstotliwość dźwięków. Następnie przyległy do

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-08-24
Dla wszystkich

Jak mózg rozpoznaje smaki?

Jak dotąd większość naukowców uważała, że za rozróżnienie smaku poszczególnych potraw odpowiada pojedyncza proteina oznaczana skrótem TRPM5. Informacja ta stała się popularna, gdy wykazano, że usunięcie tego białka z komórek smakowych uniemożliwia dalsze identyfikowanie słodkich, pikantnych czy gorzkich pokarmów. Przełomowym odkryciem jest wykazanie przez grupę naukowców z Uniwersytetu Nowy Jork w Buffalo, że za rozróżnianie smaków w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiada również inne białko – TRPM4. Wyniki ich prac zostały niedawno opublikowane w czasopiśmie naukowym

Przeczytaj całość
Magda Piasecka 2018-01-16
Dla wszystkich

Jak mózg się śmieje?

Mówi się, że “śmiech to zdrowie”. Jest w tym sporo prawdy, ponieważ regularne wybuchu śmiechu wpływają pozytywnie na cały organizm. Działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie oraz wspomagają układ odpornościowy. Ponadto śmiech wzmaga wydzielanie endorfin (hormonów szczęścia), co prowadzi do obniżenia poziomu stresu i poprawy samopoczucia. Naukowcy od lat zastanawiają się, które części mózgu są aktywne podczas śmiechu. Dotychczas podkreślano rolę obszarów korowych, a w szczególności płata czołowego, który uznano za ośrodek poczucia humoru. W najnowszym badaniu kanadyjscy

Przeczytaj całość
Olga Szeidl 2024-02-13
Dla wszystkich

Jak mózg uruchamia procesy kompensacyjne w odpowiedzi na zmęczenie psychiczne?

W ramach badań grupa naukowców z Bałtyckiego Uniwersytetu Federalnego im. Immanuela Kanta analizowała efekty długotrwałego wysiłku umysłowego z udziałem ludzi, którzy byli zobowiązani do realizacji szeregu zadań pamięciowych o zróżnicowanym poziomie trudności. Zaobserwowano, że choć zmęczenie psychiczne negatywnie wpływało na wydajność w realizacji zadań prostych, to jednak w przypadku poleceń o wyższym stopniu skomplikowania mózg uruchamiał mechanizmy kompensacyjne, których zadaniem było zachowanie jego funkcjonalności dzięki adaptacji konfiguracji sieci czołowo-ciemieniowej. “Systematyczne przetwarzanie obszernych ilości informacji, takich

Przeczytaj całość
Magda Kuleta 2025-02-14
Dla wszystkich

Jak mózg współpracuje z ciałem, aby regulować reakcje organizmu

Prawdopodobnie każdy z nas kojarzy ten stan: kiedy występujesz publicznie, serce przyspiesza, dłonie lekko wilgotnieją, oddech się skraca. To nie przypadek — mózg nie tylko reaguje na sygnały z ciała, ale też je przewiduje i dostosowuje do nich odpowiednią reakcję. Ten proces nazywamy allostazą: to aktywne, wyprzedzające zarządzanie zasobami organizmu, aby utrzymać równowagę w zmiennych warunkach, zazwyczaj w odpowiedzi na czynniki stresowe. Jego zmysłowym „oknem” jest interocepcja, czyli odczytywanie informacji płynących z wnętrza ciała (z

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-21
Dla wszystkich

Jak myślenie o przyszłości zmienia aktywność połączeń neuronalnych?

W ciągu dnia co najmniej kilkukrotnie błądzimy myślami wokół tego co ma nadejść. Najczęściej skupiamy się na bieżących obowiązkach, planowanych zakupach czy spotkaniach w gronie najbliższych. Taka jest natura ludzkiego mózgu. Naukowcy z Uniwersytetu w Pensylwanii postanowili sprawdzić co dzieje się wówczas w sieciach neuronalnych. Wiadomo, że w trakcie niewielkiej stymulacji zewnętrznej (gdy myślimy o tzw. niebieskich migdałach) uaktywnia się sieć stanu spoczynkowego (ang. default mode network, DMN) zlokalizowana w obszarze przyśrodkowej kory przedczołowej, przedklinku,

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2021-06-08
Dla wszystkich

Jak neurony tworzą wspomnienia?

Późnym latem 1953 roku pewien mężczyzna, który w annałach nauki jest znany jako H.M., poddał się eksperymentalnej terapii epilepsji. Aby ograniczyć upośledzające napady drgawek, chirurg usunął kilka obszarów jego mózgu – w tym hipokamp. Po zabiegu ataki epilepsji ustały, lecz dla pacjenta H.M. zatrzymał się czas. Jego umysł niemal całkowicie stracił umiejętność tworzenia stałych wspomnień, pomimo iż uszkodzeniu nie uległy zdolności poznawcze, językowe i uwagowe. Dzięki temu naukowcy odkryli, że pamięć długotrwała jest procesem, który

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-01-12
Dla wszystkich

Jak oczekiwania wpływają na postrzeganie świata

Poprzednie badania wykazały, że postrzeganie otaczającego świata przez człowieka jest w znacznej mierze uzależnione od ludzkich oczekiwań. Powszechnie określa się je także jako wcześniejsze przekonania, które pomagają zrozumieć dostrzegalną teraźniejszość, w oparciu o minione doświadczenia. Zjawisko to można by przyrównać do sytuacji, w której lekarz rezydent nie dostrzega na zdjęciu rentgenowskim pacjenta wszystkich istotnych szczegółów, łatwo wychwytywalnych przez wprawione oko doświadczonego lekarza, którego wieloletnia praktyka zawodowa pozwala trafnie zdiagnozować choroby nawet najtrudniej zauważalne na zdjęciu

Przeczytaj całość
Joanna Przybyszewska 2019-07-19