Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Kategoria: Neurofizjologia
Dla wszystkich

Nazywanie obiektu zależy od jego położenia w przestrzeni

Przyporządkowywanie obiektów do różnych kategorii jest czynnością, którą mózg ludzki wykonuje właściwie bez przerwy. Wcześniej naukowcy przypuszczali, iż odbywa się to w obszarach kory nowej odpowiedzialnych za zaawansowane przetwarzanie bodźców wzrokowych i jest niezależne od pierwotnych obszarów wzrokowych. Wyniki najnowszych badań pozwalają jednak na obalenie tej hipotezy. Przykładem wykorzystania praktycznego zdolności do kategoryzowania może być praca radiologów czy osób, które dbają o bezpieczeństwo na lotnisku. W przypadku obu tych zawodów istotne jest, aby na zdjęciach

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-08-20
Dla wszystkich

Nerw błędny w terapii

Nerw błędny to jedyny nerw czaszkowy, który nie tylko zaopatruje narządy znajdujące się w obrębie głowy i szyi, ale biegnie dalej, przez jamę piersiową i brzuszną, aż do narządów takich jak tchawica, serce czy jelita. Odgrywa więc istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu narządów wewnętrznych, w procesach oddychania czy trawienia, a także pomaga kontrolować czynności odruchowe, w tym kichanie, połykanie czy kaszel. Ten wyjątkowy nerw od dawna jest obiektem badań. Naukowcy z University of Colorado Anschutz

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2022-08-02
Dla wszystkich

Neuroanatomiczny odcisk palca

Obecnie istnieje wiele metod identyfikacji osób na podstawie parametrów biometrycznych. Najstarszym i najlepiej znanym są linie papilarne. Stosowano je w kryminalistyce już w latach 30. XX wieku. Dziś istnieją nawet smartfony reagujące na odcisk palca właściciela. Wykorzystuje się również zabezpieczenia oparte na skanie tęczówki oka, geometrii dłoni czy biometrii układu naczyń krwionośnych dłoni. Ten ostatni system należy do najdokładniejszych. Naukowcy z Uniwersytetu Zuryskiego udowodnili, że do grupy parametrów pozwalających na identyfikację danej osoby zaleczyć można

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-07-16
Dla wszystkich

Neurofizjologiczne podłoże pesymizmu

Pesymizm, czyli skłonność do skupiania się jedynie na negatywnych i ignorowania pozytywnych aspektów rzeczywistości, często towarzyszy zaburzeniom neuropsychiatrycznym, takim jak depresja czy stany lękowe. Kilka lat temu udokumentowano powiązania tej tendencji z aktywnością struktur wchodzących w skład układu limbicznego. Wyniki badań świadczą też o tym, że duże znaczenie może mieć tu jądro ogoniaste, wchodzące w skład prążkowia. Ma ono liczne połączenia z układem limbicznym, wpływa więc na stan emocjonalny. Nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu obserwowano w

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-08-13
Dla wszystkich

Neurologia samotności

Izolacja społeczna w okresie dzieciństwa niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie mózgu w dorosłości oraz utrudnia nawiązywanie kontaktów społecznych. Zostało to udowodnione w doświadczeniach na wielu gatunkach ssaków. Potwierdzają to również badania przeprowadzone na ludziach. Naukowcy łączą te obserwacje ze zmienioną aktywacją niektórych obszarów mózgu. Wyniki prac naukowych wskazują, że przyśrodkowa kora przedczołowa (mPFC, ang. medial prefrontal cortex) jest kluczowym elementem pętli neuronalnych regulujących zachowania społeczne. Zespół badaczy z Icahn School of Medicine at Mount Sinai postanowił

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-09-11
Dla wszystkich

Neurologiczna zagadka sprzed 125 lat rozwiązana

W 1893 roku włoski neurobiolog Camillo Golgi – znany z odkrycia organellum nazywanego do dziś aparatem Golgiego – zidentyfikował nieznane dotąd struktury macierzy pozakomórkowej obecne w ośrodkowym układzie nerwowym. Ta struktura, oplatająca niektóre neurony, nazywana jest obecnie siecią okołoneuronalną (ang. perineuronal nets, PNN). Golgi uznał, że pełni ona funkcję swoistego “gorsetu”, który utrudnia przekazywanie impulsów nerwowych, a tym samym – komunikację między neuronami. Dokładna rola PNN wciąż jednak pozostawała nieznana. Od odkrycia sieci okołoneuronalnej minęło

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-11-14
Dla wszystkich

Neurologiczne dziedzictwo – kształt czaszki i mózgu współczesnych ludzi zależny od neandertalskich genów

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech współczesnego człowieka, odróżniającą go od pozostałych naczelnych, jest kulisty kształt czaszki i mózgu. Naukowcy od lat próbują ustalić, w jaki sposób gatunek Homo sapiens ewoluował i jak zmieniające się geny wpływały na pojawianie się konkretnych cech fenotypowych. Badacze z niemieckiego Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka i holenderskiego Instytutu Psycholingwistyki Maxa Plancka skupili się na zależnościach między kształtem mózgu a obecnością określonych fragmentów DNA u ludzi współczesnych. “Naszym celem była identyfikacja

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-12-24
Dla wszystkich

Neuronalny przełącznik stanu snu i czuwania

Podwzgórze to część mózgu, która kontroluje wiele istotnych dla życia funkcji organizmu, takich jak termoregulacja, gospodarka hormonalna, a nawet emocje. Już sto lat temu odkryto, iż uszkodzenia w jego przedniej części mogą prowadzić do bezsenności. Naukowcy z ośrodków badawczych w Stanach Zjednoczonych zidentyfikowali neurony, które bezpośrednio odpowiadają za zapadanie w sen, stanowiąc swoisty “wyłącznik mózgu”. Zespół skupił się przede wszystkim na grupie komórek nerwowych nazywanych wentrolateralnym jądrem przedwzrokowym (VLPO, ang. ventrolateral preoptic nucleus) lub brzuszno-bocznym

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2018-10-10
Dla wszystkich

Neuronowy szum przeszkadza w przywoływaniu wspomnień

Obszarem mózgu odpowiedzialnym za pamięć i jednocześnie dotkniętym wczesnymi patologicznymi zmianami w toku choroby Alzheimera jest hipokamp. Region ten odpowiada za tworzenie sieci połączeń pomiędzy neuronami w wyniku oddziaływania nowych bodźców i za przechowywanie wspomnień. U ludzi zdrowych właśnie dzięki pracy hipokampa możliwe jest zapamiętywanie drogi przemierzanej codziennie do pracy lub usytuowania konkretnego obiektu w przestrzeni. Osoby cierpiące na demencję mają problem z odzyskiwaniem tego typu danych. Ściśle określony region hipokampa, tzw. pole CA1, odpowiedzialny

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-07-23
Dla wszystkich

Neurony od przekonania

Każdy człowiek codziennie podejmuje mnóstwo decyzji: co na siebie włożyć, co zjeść, z kim się spotkać. Wszystkie wybory dokonywane są z większym lub mniejszym przekonaniem. Zespół badaczy z Uniwersytetu w Bonn postanowił zweryfikować istnienie neuronów, których aktywność wskazywałaby subiektywną wartość poszczególnych wyborów. Wyniki przeprowadzonego przez nich eksperymentu zostały opublikowane w czasopiśmie “Current Biology”. W badaniu wzięło udział 12 osób, które zostały przyjęte do szpitala ze względu na ciężką formę epilepsji. Standardowa procedura diagnostyczna w przypadku

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2020-11-03
Dla wszystkich

Neurony od śpiewu

Zdolność do wytwarzania muzyki należy do cech typowych dla gatunku ludzkiego. Muzyka jest elementem wszystkich znanych człowiekowi kultur i różni się znacząco nawet od najbardziej zbliżonych jej analogów występujących u zwierząt z rzędu ssaków naczelnych. Według wyników badań z zakresu neuroobrazowania, neurony odpowiadające za odbieranie i przetwarzanie muzyki tworzą odrębną populację komórek nerwowych. Naukowcy z Uniwersytetu Columbia w jednym ze swoich wcześniejszych badań z użyciem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego potwierdzili te założenia. Wyniki ich eksperymentu udowodniły,

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2022-03-08
Dla wszystkich

Neurony piramidowe pozwalają nam kategoryzować żywność

Grupa chińskich i amerykańskich naukowców dowiodła, że trójkątne neurony piramidowe, znajdujące się w ciele migdałowatym po obu stronach mózgowia, tworzą kompleksy, które warunkują odczuwanie całkowitego doznania związanego ze spożywaniem pokarmu, począwszy od jego rozpoznania, poprzez jego skategoryzowanie do odpowiedniej grupy, aż do wyczucia jego smaku i tekstury. Udział występujących w ciele migdałowatym komórek piramidowych w generowaniu reakcji obronnej oraz odczuwania strachu czy lęku został już bardzo dobrze poznany. Postanowiono zbadać, jaki wkład w tworzenie pozytywnych

Przeczytaj całość
Joanna Przybyszewska 2018-10-26
Dla wszystkich

Neuroplastyczne działanie czynników insulinopodobnych

Insulinopodobne czynniki wzrostu (ang. insulin-like growth factor, IGF) są białkami, które pełnią ważną rolę w regulacji wzrostu i różnicowania komórek. IGF-1 i IGF-2 to główne czynniki insulinopodobne wzrostu. Hormony te są produkowane zarówno w mózgu, jak i w innych tkankach organizmu, np. w wątrobie. Jak się okazuje, wpływają one na plastyczność neuronalną i synaptyczną. IGF-1 i IGF-2 biorą udział w podziałach komórek macierzystych i progenitorowych w mózgu. Dzięki tej właściwości czynniki insulinopodobne mogą promować neurogenezę

Przeczytaj całość
Kamila Sroka 2023-10-24
Dla wszystkich

Nie chodzi o serotoninę

Choć depresja to jedno z największych wyzwań dla specjalistów od zdrowia psychicznego i choć badania nad nią trwają od dziesięcioleci, naukowcy wciąż nie są w stanie określić przyczyn jej występowania. Jeden z wiodących poglądów na ten temat mówi, że jest ona rezultatem nieprawidłowości w działaniu neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym, zwłaszcza serotoniny. Na podstawie tej tzw. hipotezy serotoninowej depresję leczy się obecnie przede wszystkim za pomocą leków z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2022-07-26
Dla wszystkich

Nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe

Empatia, czyli zdolność odczuwania stanów psychicznych innych osób, stanowi podstawę moralności. Wiadomo, że nieprawidłowości w funkcjonowaniu empatii występują u osób cierpiących na zaburzenia psychiczne takie jak psychopatia. Naukowcy wciąż nie są pewni, co właściwie motywuje ludzi, a także zwierzęta, do powstrzymywania się od wyrządzania krzywdy innym istotom. Naukowcy z Holenderskiego Instytutu Neuronauki (NIN) badali szczury, starając się sprawdzić czy występują u nich zachowania wskazujące na istnienie empatii. Na początku zwierzęta umieszczono w klatce z dwiema

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-03-10
Dla wszystkich

Nie tylko pośrednik – rdzeń kręgowy może generować złożone czynności

Powszechnie wiadomo, że włókna nerwowe biegnące w rdzeniu kręgowym pośredniczą w komunikacji między mózgiem a resztą ciała. Przewodzą informacje o bodźcach z ciała do mózgu i polecenia reakcji w drugą stronę. W samym rdzeniu występują też zwoje będące źródłami impulsów nerwowych kontrolujących tzw. odruchy rdzeniowe, które pozwalają na błyskawiczną reakcję, znacznie szybszą, niż gdyby miała ona zostać zaplanowana w obrębie kory mózgu. Wyniki najnowszych badań udowodniły jednak, że rola rdzenia kręgowego przez lata była niedoceniana.

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2019-02-13
Dla wszystkich

Nie zapomnij przestawić zegarka na czas zimowy – twój mózg już to zrobił!

Wraz z nadchodzącą jesienią zbliżamy się do przejścia na czas zimowy. Jednak bez względu na umowne regulacje mówiące o tym, czy, kiedy i w którą stronę należy przesunąć wskazówki zegarów, pod wpływem zmieniających się pór roku nasz mózg dokonuje własnych, wewnętrznych „zmian czasu”. Obszarem mózgu odpowiedzialnym za ten proces są jądra nadskrzyżowaniowe (suprachiasmatic nucleus, SCN) – dwie niewielkie struktury znajdujące się w podwzgórzu, złożone łącznie z około 40 tys. neuronów. Działają one w odpowiedzi na

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2022-10-18
Dla wszystkich

Niebieska tabletka na sprawność… umysłową?

Sildenafil, czyli popularna “Viagra”, to substancja kojarzona w społeczeństwie głównie jako lek stosowany w zaburzeniach erekcji. Co ciekawe, sildenafil pierwotnie był testowany w kontekście leczenia dusznicy bolesnej. Badacze upatrywali w nim możliwego remedium na tę chorobę ze względu na mechanizm jego działania, który polega na rozszerzaniu naczyń krwionośnych, co zwiększa przepływ krwi przez te naczynia. W toku przeprowadzanych badań okazało się jednak, iż sildenafil nie jest zbyt skuteczny w leczeniu dusznicy bolesnej, za to wykazuje

Przeczytaj całość
Artur Goc 2024-07-02
Dla wszystkich

Niech przemówi mózg

Niektórzy ludzie utknęli wewnątrz swoich umysłów. Mogą odczuwać, postrzegać i myśleć, lecz w wyniku urazu lub choroby mózgu ich zdolność ekspresji uległa zniszczeniu. Jedyną nadzieją na przywrócenie możliwości komunikacji ze światem zewnętrznym jest dla nich neurotechnologia. Dekodowanie sygnałów neuronalnych w czasie rzeczywistym pozwoli na odczytanie i przekazanie intencji tych pacjentów – słów, ruchów, emocji. Zespół naukowców z Washington University School of Medicine w St. Louis udowodnił, że za pomocą światła można poprawnie odczytać to, co

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-02-12
Dla wszystkich

Nieprawidłowe białka i choroby neurodegeneracyjne

W chorobach otępiennych o charakterze zwyrodnieniowym dochodzi do degeneracji komórek nerwowych w wyniku odkładania się w ich wnętrzu patologicznych białek. Te toksyczne dla neuronów cząsteczki to m.in. białko FUS, TDP-43 oraz białko tau. Ich złogi obserwuje się w chorobach neurodegeneracyjnych ze spektrum zwyrodnień czołowo-skroniowych (FTLD), stwardnieniu zanikowym bocznym (ALS), postępującym porażeniu nadjądrowym (PSP) oraz zwyrodnieniem korowym (CBD). Dotąd nie został poznany dokładny mechanizm tworzenia się szkodliwych agregatów wywołujących te choroby. Wiadomo jednak, że białka FUS

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-09-17