Nie masz dostępu do tych treści Wygląda na to, że nie masz rangi Czytelnik, aby ją otrzymać zaloguj się klikając na przycisk poniżej. Przejdź do logowania Nie masz jeszcze konta? Dołącz do nas!
Dogmat, który padł Przez większą część XX wieku w neurobiologii panowało przekonanie wyartykułowane już przez Santiago Ramóna y Cajala, jednego z prekursorów neurobiologii: drogi nerwowe w dorosłym mózgu są „ustalone, zakończone, niezmienne” i nic nie może ich zregenerować. Pogląd ten miał logiczne uzasadnienie – po zakończeniu rozwoju mózg wydawał się anatomicznie stabilny, a uszkodzenia tkanki nerwowej okazywały się zazwyczaj nieodwracalne. Współczesna neuronauka zburzyła jednak ten obraz krok po kroku, pokazując, że mózg nie jest bynajmniej
Skąd wziął się mit 10% mózgu? Trudno wskazać jeden punkt, kiedy w przestrzeni publicznej w ogóle pojawił się taki pomysł. Historycy nauki najczęściej wiążą ten pogląd z XIX-wiecznymi doktrynami o „rezerwie energii umysłowej”, propagowanymi m.in. przez Williama Jamesa i Borisa Sidisa, oraz z popularyzatorską przedmową Lowella Thomasa do książki Dale’a Carnegiego pt. “Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi” z 1936 roku. Thomas odwołał się do poglądów Jamesa, przypisując mu właśnie to twierdzenie, które stało
Australijscy naukowcy z Uniwersytetu w Sydney przeprowadzili badania na zwierzęcym modelu starzenia się mózgu i dowiedli, że gryzonie karmione nieograniczoną ilością niskobiałkowego i wysokowęglowodanowego pożywienia wykazywały ogólną poprawę stanu zdrowia, proces starzenia się mózgu zachodził u nich prawidłowo oraz nastąpiło znaczne usprawnienie pamięci i zdolności uczenia się u tych zwierząt. Taką dietę określono mianem klucza do długowieczności. „Obecnie nie istnieją skuteczne metody leczenia demencji starczej. Jesteśmy w stanie spowolnić postęp tej choroby, ale nie potrafimy
Paradoks zmęczenia przyjemnym Trudno wytłumaczyć potocznym językiem dlaczego sześć godzin zwiedzania Florencji wyczerpuje nas bardziej niż sześć godzin pracy w znanym biurze. Wieczorem po pierwszym dniu wakacji często zasypiamy w połowie zdania, a po kilku dniach pobytu w nowym mieście pojawia się charakterystyczne uczucie „przeładowania”, w którym nawet kolejne atrakcje niekiedy przestają sprawiać przyjemność. To zjawisko nie jest wynikiem rzeczywistego wysiłku fizycznego ani świadomie odczuwanego stresu – jego źródło leży w mechanizmach, którymi mózg reaguje
Nuda w epoce nieustannej stymulacji W kulturze, w której smartfon towarzyszy nam w kolejce, w windzie czy w łazience, nuda staje się coraz rzadszym doświadczeniem. Każdy moment bez zewnętrznej stymulacji można natychmiast wypełnić czynnościami angażującymi mózg – przeglądaniem informacji, oglądaniem lub słuchaniem. Ta cywilizacyjna zmiana zaszła zbyt szybko, by neuronauka zdążyła zbadać jej długofalowe skutki. Jednakże dotychczas opublikowana literatura naukowa sugeruje, że eliminujemy z życia stan, który przez tysiące lat pełnił dla mózgu bardzo konkretne,
Czasem, próbując skupić się na spotkaniu w pracy, wykładzie czy kolejnym zadaniu do wykonania, możemy zauważyć, że umysł zdaje się działać przeciwko nam, odciągając uwagę od tego, co dzieje się tu i teraz… Doświadcza tego każdy człowiek. Umysł ludzki jest umysłem wędrującym, nawet jeśli wywołuje to frustrację u jego właściciela. Jednak w naturze nic nie jest przypadkowe. Co zatem dzieje się w mózgu, kiedy myśli błądzą, pozornie bez celu? Badając sposoby przechowywania wspomnień w pamięci
Alergia to patologiczna odpowiedź tkanek na oddziaływanie różnych obcych substancji, zwanych alergenami, które same w sobie nie są dla organizmu szkodliwe. Mechanizmy alergii obejmują m.in. reakcje układu odpornościowego, w tym degranulację mastocytów czy uwalnianie przeciwciał klasy E. Objawy alergii mogą przybierać różne postacie: od wysypki i kataru, po skurcz oskrzeli i wstrząs anafilaktyczny. Naukowcy z Uniwersytetu w Tybindze prowadzili badania dotyczące reakcji alergicznych. Udowodnili, że mogą one występować nawet bez obecności alergenów. Przeprowadzili eksperyment, w
Mikroorganizmy zasiedlające ciało człowieka są tematem wielu badań. Kolejne odkrycia pozwalają ustalić, jak ważną rolę odgrywają bakterie w różnych obszarach życia. Obecnie wiadomo, że wpływają one na zdrowie, samopoczucie oraz kondycję fizyczną. W ostatnich próbach klinicznych naukowcy wykazali, że istnieje także silna zależność pomiędzy mikroflorą jelitową a strukturą i funkcjonowaniem mózgu. Jak tłumaczą, zmienność profilu bakteryjnego wpływa w sposób znaczący na różnice behawioralne ludzi. Wyniki badań przeprowadzonych przez zespół naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los
Większość osób po 60 roku życia boryka się z różnego rodzaju zaburzeniami poznawczymi – głównie z problemami z pamięcią. Na pewne rodzaje pamięci upływ czasu działa jednak gorzej niż na inne. Mowa tutaj o pamięci asocjacyjnej, inaczej skojarzeniowej. Pozwala ona na tworzenie i zapamiętywanie skojarzeń pomiędzy dwoma początkowo niepowiązanymi ze sobą elementami. Odpowiada m.in. za to, że ludzie są w stanie przypisać imię do osoby widząc jej twarz lub czując jej zapach. Naukowcy poszukują zmian
W mózgu człowieka, ale także innych ssaków, znajdują się specjalne ośrodki odpowiedzialne za określanie położenia organizmu w przestrzeni oraz za monitorowanie prędkości poruszania się. Wykorzystują one w tym celu informacje wzrokowe o otoczeniu, a także bodźce dotyczące własnego ciała, np. jak dużą odległość przebywa się jednym krokiem. Proces ten nazywany jest integracją ścieżek. “Drugi typ sygnalizacji pochodzi z własnego ruchu w otoczeniu, tak jakby posiadać wewnętrzny prędkościomierz albo licznik kroków – mówi dr Ravikrishnan Jayakumar,
Ludzie kochają historie. Łatwiej nam zapamiętać wydarzenia, które są składowymi opowieści. Jednak kluczowe rozdziały naszego życia często są od siebie oddalone o wiele lat. Mimo to, kiedy o nich opowiadamy, łączymy je w spójną całość. Zespół naukowców z Center for Neuroscience na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis postanowił odnaleźć obszar mózgu, który umożliwia nam integrację wspomnień. Wyniki ich poszukiwań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie 'Current Biology’. Aby odkryć mechanizm, który pozwala nam sprawnie łączyć ze sobą
Późnym latem 1953 roku pewien mężczyzna, który w annałach nauki jest znany jako H.M., poddał się eksperymentalnej terapii epilepsji. Aby ograniczyć upośledzające napady drgawek, chirurg usunął kilka obszarów jego mózgu – w tym hipokamp. Po zabiegu ataki epilepsji ustały, lecz dla pacjenta H.M. zatrzymał się czas. Jego umysł niemal całkowicie stracił umiejętność tworzenia stałych wspomnień, pomimo iż uszkodzeniu nie uległy zdolności poznawcze, językowe i uwagowe. Dzięki temu naukowcy odkryli, że pamięć długotrwała jest procesem, który
Sen jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Sprzyja regeneracji i działa korzystnie na mózg, m.in. poprawia pamięć i koncentrację. Mechanizmy leżące u podłoża tych procesów nie są jeszcze do końca zbadane. Zagadnienie to postanowili zgłębić amerykańscy naukowcy z Cornell University. W swoim najnowszym badaniu dokonali niezwykłego odkrycia – podczas snu zachodzi konsolidacja pamięci poprzez wyciszanie aktywności neuronów w regionie CA2 hipokampa. Celem badania było zrozumienie mechanizmu, dzięki któremu mózg może przetwarzać i konsolidować wspomnienia
Przez lata zakładano, że pamięć epizodyczna umożliwia „odtwarzanie” minionych wydarzeń – tak, jakby znajdowały się w swojego rodzaju mentalnym archiwum. Jednak przegląd blisko dwustu badań z psychologii, neurologii i filozofii wskazuje, że mózg nie uruchamia nagrania, lecz tworzy od nowa spójny obraz, korzystając z dostępnych fragmentów. Każde wspomnienie składa się z wielu komponentów: doznań sensorycznych, stanów emocjonalnych, kontekstu sytuacyjnego i wiedzy ogólnej, która może zmieniać się wraz z doświadczeniem. Kluczową rolę pełnią tu tzw. ślady
Profilaktyka chorób neurodegeneracyjnych obejmuje wiele aspektów stylu życia, od prowadzenia zdrowej diety i stosowania aktywności fizycznej po utrzymywanie relacji społecznych. Chociaż obecnie nie ma określonej strategii zapobiegania demencji, wyniki badań pokazują, że pewne substancje – jak resweratrol obecny w czerwonym winie czy kwasy omega-3 występujące w orzechach włoskich – mogą pomóc zachować funkcje poznawcze na wysokim poziomie mimo upływu lat. Ostatnio naukowcy sprawdzili, jak związki obecne w kakao wpływają na starzenie się mózgu. Naukowcy z
Prawidłowo zbilansowana dieta powinna zawierać tłuszcze roślinne, w tym wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Do grupy tej zalicza się kwas linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Mają one dobroczynny wpływ na zdrowie – są składnikiem błon komórkowych, wspomagają pracę układu nerwowego i zmniejszają ryzyko chorób serca. Najnowsze badania potwierdziły ich wpływ na mózg – dostarczanie kwasów omega-3 z pokarmem może wspomagać zdrowie tego organu oraz spowalniać jego starzenie się. Badacze wykazali, że obecność
Grupa amerykańskich naukowców z Northwestern University dowiodła, że przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS, ang. transcranial magnetic stimulation) sieci neuronalnych w rejonie hipokampa i płata ciemieniowego, za pomocą impulsów elektromagnetycznych, pozwala na odwrócenie charakterystycznego upośledzenia pamięci u osób starszych. “Hipokamp to część mózgu, która odpowiada za zapisywanie w pamięci na przykład miejsca, w którym zostawiliśmy klucze lub imienia nowego sąsiada. Osoby starsze bardzo często uskarżają się na kłopoty z zapamiętaniem właśnie takich rzeczy. W naszym doświadczeniu pamięć
Pamięć to kluczowa zdolność poznawcza człowieka. Jednakże wydaje się, że zaczyna ona działać dopiero około 3 lub 4 roku życia – przecież większość z nas nie posiada żadnych wspomnień z pierwszych lat swojego istnienia. Wielu naukowców przypisuje fakt istnienia tzw. „amnezji dziecęcej”, dysfunkcji bądź niedorozwojowi hipokampa, bowiem działanie tej struktury mózgu jest kluczowej dla procesów pamięciowych. To przypuszczenie postanowili zweryfikować naukowcy z Uniwersytetu Yale. Wyniki ich pracy zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Current Biology”. Uczeni
Mózg najszybciej zapamiętuje miejsca odwiedzane po raz pierwszy. Każda kolejna wizyta w danym otoczeniu generuje mniej nowych wspomnień, bowiem zapamiętane zostają jedynie te elementy, które uległy zmianie. Neuronalne mechanizmy działania tej formy pamięci długotrwałej pozostają przedmiotem intensywnych badań. Jedno z nich zostało przeprowadzone przez zespół pod przewodnictwem Ryuichi Shigemoto z Instytutu Nauki i Technologii w Austrii (IST Austria) we współpracy z Uniwersytetem Aarhus i Narodowym Instytutem Nauk Fizjologicznych w Japonii. Naukowcy wzięli pod lupę ścieżkę
Aktywność fizyczna wykazuje korzystny wpływ na funkcje neurokognitywne, w tym na pamięć epizodyczną, zależną od hipokampa. Przeprowadzone badania dowiodły, że wykonywanie nieskomplikowanych, lekkich ćwiczeń fizycznych, zwiększa aktywność neuronów w obszarze hipokampa oraz stymuluje neurogenezę w zakręcie zębatym (DG, ang. dentate gyrus), poprawiając wydajność pamięci przestrzennej. Doświadczeniu poddano 36 zdrowych, młodych osób, u których zbadano zmiany zachodzące w mózgowiu, po wykonanym przez nich dziesięciominutowym, łagodnym treningu. Do tego celu użyto rezonansu magnetycznego o wysokiej rozdzielczości (fMRI,
