Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Tag: badanie
Dla wszystkich

Pamięć, białka i nicienie

Mózg człowieka jest zdolny do przechowywania ogromnej ilości informacji. W zależności od tego, na jak długo zostaną one zapisane wyróżnia się pamięć krótkotrwałą i długotrwałą. Pierwsza z nich stanowi tymczasowy magazyn dla niewielkiej ilości danych. Druga charakteryzuje się znacznie dłuższym czasem przechowywania informacji i teoretycznie może mieć nieograniczoną pojemność. Wraz z wiekiem, w wyniku starzenia się, dochodzi do upośledzenia funkcji poznawczych mózgu. Pamięć zaczyna zawodzić, a przyswajanie nowych informacji staje się coraz trudniejsze. Naukowcy wciąż

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-12-22
Dla wszystkich

Płyn mózgowo-rdzeniowy jako klucz do głębokiego snu

Od lat wiemy, że sen sprzyja regeneracji mózgu, lecz wciąż dowiadujemy się coraz więcej na temat zależności między aktywnością neuronalną a rozmaitymi procesami biologicznymi, w tym m.in. z ruchem płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF, ang. cerebrospinal fluid). Autorzy najnowszej pracy wykorzystali równoczesny zapis EEG–fMRI z pomiarem przepływu CSF w IV komorze mózgu, aby zbadać, czy i kiedy podczas snu pojawia się powtarzalny wzorzec przepływania płynu powiązany z sygnałami mózgowymi. EEG (elektroencefalografia) rejestruje oscylacje neuronalne na skórze głowy,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-14
Dla wszystkich

Po co zapominamy?

Zapominanie nie jest błędem pamięci Przez wiele lat zapominanie opisywano głównie jako bierny zanik śladu pamięciowego albo skutek interferencji, czyli wzajemnego zakłócania się podobnych wspomnień. To ujęcie wciąż jest obecne w naszej świadomości, ale dziś wiadomo, że jest ono uproszczone. Badacze coraz częściej traktują zapominanie jako proces aktywny i biologicznie regulowany, a nie wyłącznie jako „niedoskonałość” pamięci. Oliver Hardt, Karim Nader i Lynn Nadel zwracają uwagę na to, że utrata wspomnień może wynikać z uporządkowanych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-04-13
Dla wszystkich

Powrót do domu jak kokaina

Dopamina to neuroprzekaźnik nierozerwalnie związany z układem nagrody – bardzo starą strukturą w mózgu, która sprawia, że to co pożądane przez organizm jest przyjemne. Odpowiada również za motywację do działania, którego efektem jest przyjemność. Jednak udział dopaminy w procesach motywacyjnych i odczuwaniu przyjemności zależy m.in. od tego, w jakich obszarach mózgu jest ona wydzielana. Na szczególną uwagę zasługuje jądro półleżące (NAc, ang. nucleus accumbens), stanowiące jedną z części układu nagrody. Do wyrzutu dopaminy w NAc

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-12-03
Dla wszystkich

Przeciwciałem w obsesję

Osoby cierpiące na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD) odczuwają przymus wielokrotnego wykonywania określonych czynności lub są dręczone przez uporczywe, powtarzalne myśli. Nie są w stanie zapanować nad tymi myślami i czynnościami dłużej niż przez krótką chwilę. Przyczyny tego schorzenia są złożone. Może ono wynikać z nieprawidłowości w anatomii lub funkcjonowaniu niektórych struktur ośrodkowego układu nerwowego, z zaburzeń psychologicznych lub też być uwarunkowane genetycznie. Leczenie obejmuje farmakoterapię, psychoterapię i psychoedukację. Badana jest również skuteczność innych metod, takich jak

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-04-23
Dla wszystkich

Psylocybina jako antydepresant?

Psylocybina, czyli psychoaktywny składnik tzw. „magicznych grzybków”, stanowi potencjalną alternatywę dla standardowych terapii depresji. Jednak jej skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania pozostają przedmiotem badań. Zespół naukowców z Centrum Badań nad Substancjami Psychodelicznymi, należącym do Imperial College London, postanowił porównać wpływ psylocybiny oraz standardowego antydepresantu na samopoczucie pacjentów. W tym celu przeprowadził długofalowy eksperyment, którego wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „New England Journal of Medicine”. Badanie trwało sześć tygodni. Wzięło w nim udział 59 ochotników z umiarkowaną

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-04-27
Dla wszystkich

Robot jako towarzysz człowieka? Jak kształtują się ludzkie relacje z maszyną

Samotności nie można sprowadzać jedynie do stanu dyskomfortu psychicznego. Jest to o wiele bardziej złożone zjawisko. Stanowi czynnik ryzyka pogorszenia zdrowia psychicznego, spadku dobrostanu, a w dłuższej perspektywie także gorszego funkcjonowania poznawczego. Nic dziwnego, że badacze coraz częściej testują rozwiązania z pogranicza technologii i psychologii: systemy, które nie tyle „leczą”, co pomagają człowiekowi przetrwać trudniejszy czas, uzupełniając w codziennym kontakcie z drugim człowiekiem. Problem polega na tym, że rozmowa z maszyną zwykle szybko przestaje robić

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-02-17
Dla wszystkich

Rozmiar to nie wszystko

Hipokamp to parzysta struktura w kształcie konika morskiego zlokalizowana w głębi mózgu. Należy do układu limbicznego i odpowiada głównie za pamięć długotrwałą oraz przestrzenną. Naukowcy od dawna byli przekonani, że większe rozmiary hipokampa związane są z lepszym funkcjonowaniem pamięci, zaś u osób starszych jego zmniejszanie się jest skorelowane z pogorszeniem się tej funkcji mózgu. Opublikowane w 2004 roku wyniki badań wykazały, że zależność ta nie zawsze jest prawdziwa. Jednak dopiero teraz pojawiły się informacje, które

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-01-21
Dla wszystkich

Różne oblicza pamięci: jak wspomnienia i fakty łączą się w mózgu

To dość powszechna obserwacja, że w inny sposób zapamiętujemy zdarzenia z własnego życia, a inaczej fakty i znaczenia. Wspomnienie ma zwykle kontekst: gdzie byliśmy, co widzieliśmy, jak przebiegała sytuacja. Wiedza semantyczna to informacje bardziej „oderwane” od okoliczności: znaczenia słów, rozpoznawanie obiektów, fakty o świecie. W praktyce często traktuje się to jako dwa wyraźnie rozdzielone rodzaje pamięci, a czasem wręcz jako dwa odrębne mechanizmy w mózgu. Badacze postanowili sprawdzić, czy ten podział rzeczywiście jest zauważalny wtedy,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-02-05
Dla wszystkich

Soja na dobrą pamięć

Soja warzywna (Glycine max) to popularna roślina uprawna. Jej nasiona są bardzo ważnym surowcem do produkcji żywności. Często wykorzystywane są przez wegetarian jako alternatywa dla mięsa. Wytwarza się z nich także mleko sojowe, olej sojowy, mączkę i kaszę, tofu i inne produkty. Nasiona soi charakteryzują się wysoką zawartością białka, dochodzącą nawet do 50%, przy czym jego skład aminokwasowy jest bardzo odpowiedni dla człowieka. Wiadomo, że niektóre z dipeptydów zawierających prolinę mogą swobodnie przekraczać barierę krew-mózg.

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-06-23
Dla wszystkich

Stres i stan zapalny – zawsze razem w mózgu?

W dobie pandemii nie są nam obce zarówno stres, jak i niepokój. Codziennie życie przynosi wielu z nas ogrom zmartwień i niestety nie odbija się to na naszym zdrowiu bez echa. Duży poziom stresu w znacznym stopniu przyczynia się do powstawania depresji oraz zaburzeń lękowych. Wiele z dotychczas opublikowanych opracowań naukowych łączyło stres ze stanem zapalnym w organizmie, a tym samym z wydzielaniem prozapalnych cytokin, krążących monocytów oraz z aktywacją mikrogleju w ośrodkowym układzie nerwowym.

Przeczytaj całość
Dominika Kawka 2020-08-13
Dla wszystkich

Stresowy obwód nerwowy

Stres emocjonalny pobudza część współczulną autonomicznego układu nerwowego. To z kolei prowadzi do pojawienia się reakcji fizycznych: wzrostu tętna, ciśnienia krwi i temperatury ciała. Są one mechanizmami, które pozwalają ssakom zwiększyć sprawność fizyczną w sytuacji, kiedy niezbędna jest walka lub ucieczka. Jednak te same mechanizmy, które powstały w celu ratowania życia, są dzisiaj przyczyną licznych problemów zdrowotnych u ludzi. Wynika to z faktu, że obecnie większość ludzi boryka się z przedłużającymi się sytuacjami generującymi stres.

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-05-05
rozmowa kobiety i mężczyzny w kawiarni
Dla wszystkich

Styl narracji jest kluczowy dla zapamiętywania

Dlaczego jedne opowieści zostają z nami na lata, a inne ulatniają się niemal natychmiast po tym, jak je usłyszymy? Zwykle tłumaczymy to emocjami, osobistym znaczeniem albo tym, czy historia była ciekawa. Najnowsze badania neuronaukowe pokazują jednak coś bardziej złożonego: sam sposób opowiadania – to, czy narrator kładzie nacisk na przeżycia wewnętrzne, czy na konkretne szczegóły zmysłowe – wpływa na to, jak mózg buduje ślad pamięciowy. Zespół badawczy związany z McGill University postawił pytanie, czy dwa

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-11-21
Dla wszystkich

Szafran na dobranoc

Bezsenność może dotykać nawet 45-60% ludzkości na całym świecie. Najczęściej nie jest to problem sam w sobie, ale raczej objaw innych dolegliwości, np. depresji, chorób tarczycy czy nadmiernego stresu. Leczenie bezsenności rozpoczyna się zazwyczaj od metod niefarmakologicznych. Należą do nich m.in. przestrzeganie zasad higieny sny, techniki relaksacyjne lub terapia poznawczo-behawioralna. Gdy okazują się one nieskuteczne, włącza się leki o działaniu uspokajającym, nasennym i ułatwiającym zasypianie. Na całym świecie prowadzone są liczne badania naukowe mające na

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-03-03
Dla wszystkich

W jaki sposób kora wzrokowa tworzy spójne obrazy?

Percepcja rzadko bywa kompletna — pewne obiekty mogą być częściowo zasłonięte, kontrasty widzianych obrazów niewyraźne. Mózg radzi sobie z tym, wnioskując o brakujących elementach na podstawie wcześniejszych doświadczeń. Autorzy pracy wzięli na warsztat klasyczny fenomen iluzorycznych konturów (np. trójkąt Kanizsy, gdzie widzimy krawędzie mimo braku realnej różnicy jasności) i zadali sobie pytanie – gdzie w sieci wzrokowej powstaje reprezentacja „brakującej krawędzi” i który obwód ją podtrzymuje? Kluczowe mechanizmy zbadali przy użyciu zestawu metod: multi-Neuropixels (gęstych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-17
Dla wszystkich

W jaki sposób ruch poprawia nastrój?

Między aktywnością fizyczną a dobrostanem psychicznym istnieje szereg zależności. Wyniki licznych badań świadczą o tym, że regularne ćwiczenia mogą przyczyniać się do poprawy nastroju i łagodzić napięcie nerwowe. Konkretne mechanizmy neuronalne tego zjawiska są obecnie przedmiotem debaty wśród naukowców. Autorzy nowego badania postawili tezę, że kluczem jest tutaj oksytocyna — neurohormon kojarzony z więzią społeczną i zaufaniem, ale także modulacją stresu — wydzielana jest przez neurony w jądrze przykomorowym podwzgórza (PVN). Z mapowania projekcji wynikało,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-24
Dla wszystkich

Wgląd w siebie a obraz własnego ciała

„Interocepcja” to termin odnoszący się do zdolności odczuwania fizjologicznych procesów zachodzących wewnątrz ciała, np. bicia serca, burczenia w brzuchu lub temperatury skóry. Prawdopodobnie odpowiada za nią sieć neuronów łączących ośrodkowy układ nerwowy z poszczególnymi narządami. Natomiast „obraz ciała” określa zbiór przekonań i emocji dotyczących wyglądu zewnętrznego ciała. Zespół naukowców z Anglia Ruskin University w Cambridge podjął się sprawdzenia, jak zdolność do odbierania wnętrza ciała wpływa na postrzeganie jego zewnętrza. Wyniki tego badania zostały opublikowane w

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-09-16
Dla wszystkich

Widzieć w kolorze

Całkowita ślepota barw, lub achromatopsja, jest wadą wrodzoną. W ok. jednej trzeciej przypadków jest spowodowana mutacją w genie CNGA3 leżącym na długim ramieniu chromosomu 2. Powoduje ona defekty w budowie i funkcjonowaniu czopków – zlokalizowanych w siatkówce receptorów odpowiedzialnych za widzenie barwne. Zespół specjalistów z Instytutu Badań Okulistycznych Szpitali Uniwersyteckich w Tybindze oraz Wydziałów Farmaceutycznych i Okulistycznych Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium opracował sposób leczenia wady genetycznej prowadzącej do achromatopsji. Sposób ten polega na

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-05-07
Dla wszystkich

Wrażliwość na emocje innych zależy od hormonów

Empatia bólu społecznego — czyli wczuwanie się w cierpienie innej osoby — to jeden z filarów prospołecznych zachowań. Jej biologiczne podstawy pozostają jednak przedmiotem sporów. Zespół badawczy postawił prostą tezę: jeśli oksytocyna i wazopresyna faktycznie wzmacniają empatię, powinno to być widoczne zarówno w zachowaniu, jak i w pracy sieci mózgowych, a także mieć odzwierciedlenie w różnicach genetycznych związanych z ich receptorami. Aby to sprawdzić, badacze przeprowadzili kontrolowane eksperymenty z podawaniem oksytocyny i wazopresyny w porównaniu

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-10-01
Dla wszystkich

Wyleczyć ból komórkami macierzystymi

Ból neuropatyczny pojawia się w wyniku uszkodzenia struktur układu nerwowego. Zaburzenie przewodzenia informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż nerwów, albo też odbiór tych sygnałów w ośrodkowym układzie nerwowym. Mózg otrzymuje w takiej sytuacji informacje nieprawidłowe, zniekształcone lub wyolbrzymione, niekiedy dotyczące nawet uszkodzeń, które w rzeczywistości nie istnieją. Leczenie bólu neuropatycznego jest trudne, gdyż najczęściej stosowane leki przeciwbólowe nie są w tym przypadku skuteczne. Najważniejsze jest w tym przypadku znalezienie i wyeliminowanie przyczyny bólu. Wyniki badań naukowych

Przeczytaj całość
Agnieszka Markowska-Jędra 2020-01-28
Dla wszystkich

Zanieczyszczone powietrze a choroba Alzheimera

O wpływie zanieczyszczenia środowiska na zdrowie człowieka mówi się w ostatnich latach coraz więcej. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego postanowili odkryć związek między złą jakością powietrza związaną z ruchem drogowym a ryzykiem rozwoju demencji, w tym choroby Alzheimera (ang. Alzheimer’s Disease, AD). Jest to jedna z najczęstszych chorób neurodegeneracyjnych związanych z wiekiem i znajduje się na 6. miejscu wśród najczęstszych przyczyn zgonów w Stanach Zjednoczonych. Naukowcy prognozują, że do 2050 roku liczba osób dotkniętych tym schorzeniem

Przeczytaj całość
Paulina Kłos-Wojtczak 2021-05-20