Dołącz do nas!

Neuro Blog

Najnowsze i najciekawsze informacje ze świata neuronauki

Tag: zdolności poznawcze
Dla wszystkich

Lek na cukrzycę jako wsparcie w regeneracji neuronów?

Odbudowa mieliny to jeden z kluczowych celów w terapii chorób neurodegeneracyjnych, w tym m.in. stwardnienia rozsianego. Zespół naukowców sprawdził, w jaki sposób metformina – substancja czynna leków na cukrzycę – może wpływać na ludzkie oligodendrocyty w trzech komplementarnych modelach: w prostych hodowlach komórkowych, w „mini-mózgach” (organoidach) i po przeszczepieniu ludzkich komórek do mózgu myszy (model chimeryczny). We wszystkich przypadkach lek nasilał wytwarzanie białek mieliny lub liczbę osłonek mielinowych, co sugeruje korzystny wpływ na pracę tych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-11
Dla wszystkich

Nadciśnienie i demencja

Ostatnie badanie przeprowadzone przez Center for Healthy Brain Aging (CHeBA) podkreśla kluczowe znaczenie przeciwdziałania uszkodzeniom istoty białej u osób z nadciśnieniem tętniczym w celu ochrony przed pogorszeniem funkcji poznawczych i demencją. Nadciśnienie tętnicze, dobrze znany czynnik ryzyka różnych powikłań zdrowotnych, w tym tych wpływających na mózg, zostało powiązane z niekorzystnym wpływem zarówno na istotę szarą, jak i białą podczas procesu starzenia. Autorami wyżej wspomnianej pracy są Dr Jing Du i profesor nadzwyczajny Wei Wen. Przeprowadzone

Przeczytaj całość
Artur Terbalyan 2024-05-14
Dla wszystkich

Odwodnienie a funkcje poznawcze

Woda pełni w organizmie człowieka wiele bardzo ważnych funkcji. Uczestniczy m.in. w utrzymaniu homeostazy, transporcie składników odżywczych i usuwaniu toksyn z organizmu. Wpływa również na prawidłowe funkcjonowanie mózgu, który jest organem szczególnie wrażliwym na zmiany w poziomie nawodnienia. Amerykańscy naukowcy z Penn State Department of Biobehavioral Health postanowili zbadać wpływ odwodnienia na funkcje poznawcze u osób w średnim wieku. Wyniki potwierdziły wcześniejsze przypuszczenia – łagodne odwodnienie zmniejsza wydajność poznawczą poprzez zaburzenie koncentracji uwagi. “Zdecydowaliśmy się

Przeczytaj całość
Olga Szeidl 2024-06-18
Dla wszystkich

Pamięć robocza potrzebuje wolnej przestrzeni

Pamięć robocza to system, który pozwala przez krótką chwilę utrzymać w umyśle to, czego właśnie potrzebujemy: numer telefonu, fragment zdania, obrazek. Kłopot w tym, że starsze treści potrafią zakłócać przetwarzanie nowych — jest to tzw. interferencja proaktywna, czyli „wpychanie się” poprzedniej informacji przed nową. Autorzy pracy postawili proste pytanie: czy da się temu zapobiec, jeśli na moment świadomie pozbędziemy się zbędnej treści ze sfery mentalnej? Aby to zbadać, w serii eksperymentów poprosili dorosłych, by wykonywali

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-01
Dla wszystkich

Po co zapominamy?

Zapominanie nie jest błędem pamięci Przez wiele lat zapominanie opisywano głównie jako bierny zanik śladu pamięciowego albo skutek interferencji, czyli wzajemnego zakłócania się podobnych wspomnień. To ujęcie wciąż jest obecne w naszej świadomości, ale dziś wiadomo, że jest ono uproszczone. Badacze coraz częściej traktują zapominanie jako proces aktywny i biologicznie regulowany, a nie wyłącznie jako „niedoskonałość” pamięci. Oliver Hardt, Karim Nader i Lynn Nadel zwracają uwagę na to, że utrata wspomnień może wynikać z uporządkowanych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-04-13
Dla wszystkich

Poznawcza trauma po pożarze

Kalifornijski Camp Fire zapisał się w historii jako najbardziej śmiercionośny pożar lasów. Mimo zaangażowania ok. 6000 strażaków, ogień został powstrzymany dopiero po 17 dniach, dzięki ulewnym opadom deszczu. W tym czasie Camp Fire strawił powierzchnię 64 tysięcy hektarów, przyczyniając się do śmierci 85 osób i niszcząc prawie 14 tysięcy domów. Jednak, mimo swojej wyjątkowo szokującej skali, pożar ten nie jest zjawiskiem odosobnionym. Wraz z postępowaniem zmian klimatu pożary lasów stają się coraz częstsze, pozostawiając po

Przeczytaj całość
Małgorzata Juraś-Darowny 2023-03-14
Dla wszystkich

Remedium na stres jest w świecie fantazji

Niemal każde dziecko doskonale zna stan „bujania w obłokach”, czyli przenoszenia się w myślach do świata fantazji. Jednak wygląda na to, że ta umiejętność ginie wraz z osiągnięciem dorosłości. Erin Westgate, która wykłada psychologię na Uniwersytecie Florydy, pragnie pomóc ludziom ponownie odnaleźć drogę do krainy wyobraźni. Zdolność do snucia marzeń może bowiem wspierać dobre samopoczucie, chronić przed stresem, a nawet zwiększać tolerancję na ból. Jej najnowsze badanie, opublikowane w czasopiśmie „Emotion”, przyniosło nieoczekiwane rezultaty. Zespół

Przeczytaj całość
Natalia Koperska 2021-03-23
Dla wszystkich

Różne oblicza pamięci: jak wspomnienia i fakty łączą się w mózgu

To dość powszechna obserwacja, że w inny sposób zapamiętujemy zdarzenia z własnego życia, a inaczej fakty i znaczenia. Wspomnienie ma zwykle kontekst: gdzie byliśmy, co widzieliśmy, jak przebiegała sytuacja. Wiedza semantyczna to informacje bardziej „oderwane” od okoliczności: znaczenia słów, rozpoznawanie obiektów, fakty o świecie. W praktyce często traktuje się to jako dwa wyraźnie rozdzielone rodzaje pamięci, a czasem wręcz jako dwa odrębne mechanizmy w mózgu. Badacze postanowili sprawdzić, czy ten podział rzeczywiście jest zauważalny wtedy,

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2026-02-05
rozmowa kobiety i mężczyzny w kawiarni
Dla wszystkich

Styl narracji jest kluczowy dla zapamiętywania

Dlaczego jedne opowieści zostają z nami na lata, a inne ulatniają się niemal natychmiast po tym, jak je usłyszymy? Zwykle tłumaczymy to emocjami, osobistym znaczeniem albo tym, czy historia była ciekawa. Najnowsze badania neuronaukowe pokazują jednak coś bardziej złożonego: sam sposób opowiadania – to, czy narrator kładzie nacisk na przeżycia wewnętrzne, czy na konkretne szczegóły zmysłowe – wpływa na to, jak mózg buduje ślad pamięciowy. Zespół badawczy związany z McGill University postawił pytanie, czy dwa

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-11-21
Dla wszystkich

W jaki sposób kora wzrokowa tworzy spójne obrazy?

Percepcja rzadko bywa kompletna — pewne obiekty mogą być częściowo zasłonięte, kontrasty widzianych obrazów niewyraźne. Mózg radzi sobie z tym, wnioskując o brakujących elementach na podstawie wcześniejszych doświadczeń. Autorzy pracy wzięli na warsztat klasyczny fenomen iluzorycznych konturów (np. trójkąt Kanizsy, gdzie widzimy krawędzie mimo braku realnej różnicy jasności) i zadali sobie pytanie – gdzie w sieci wzrokowej powstaje reprezentacja „brakującej krawędzi” i który obwód ją podtrzymuje? Kluczowe mechanizmy zbadali przy użyciu zestawu metod: multi-Neuropixels (gęstych

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-09-17
Dla wszystkich

Wpływ siedzącego trybu życia na zdrowie mózgu

W dzisiejszych czasach coraz częściej korzystamy z udogodnień technologicznych, np. zamiast spaceru do pobliskiego sklepu wybieramy zakupy online. Tylko czy każda aktywność siedząca jest niekorzystna dla zdrowia mózgu? Badanie opublikowane w czasopiśmie ,,The Journals of Gerontology’’ sugeruje, że rodzaj wykonywanej aktywności w pozycji siedzącej ma kluczowe znaczenie dla zdrowia mózgu. Naukowcy podkreślają, że nie wszystkie aktywności wykonywane na siedząco są szkodliwe. Należy przyjrzeć się, w jaki sposób spędzamy ten czas. Doniesienia naukowe sugerują, że siedzący

Przeczytaj całość
Justyna Kuczek 2025-04-14
Dla wszystkich

Wychowanie kształtuje decyzje związane z podejmowaniem ryzyka

Dlaczego niektórzy z nas są bardziej skłonni podejmować ryzyko, podczas gdy inni wolą unikać niepewności? Od lat naukowcy starają się zrozumieć mechanizmy stojące za ryzykownym zachowaniem, analizując wpływ czynników biologicznych, środowiskowych i społecznych. Tradycyjnie przyjmowano, że to wrodzone cechy osobowości lub bieżące warunki życiowe kształtują nasze decyzje. Coraz więcej badań jednak wskazuje, że sposób, w jaki radzimy sobie z ryzykiem w dorosłości, może być głęboko zakorzeniony w naszych doświadczeniach z dzieciństwa – szczególnie w dostępie

Przeczytaj całość
Kajetan Kaperzyński 2025-08-12