Oglądając mózgowie człowieka z zewnątrz, widzimy przede wszystkim półkule mózgowe (hemisphaeria cerebri). Mają one kształt owalnej bryły, przedzielonej na pół tzw. szczeliną środkową mózgu i pokrytej licznymi wgłębieniami – bruzdami, pomiędzy którymi znajdują się przestrzenie zwane zakrętami. To silne pofałdowanie jest charakterystyczne wyłącznie dla dużych ssaków, w tym ludzi. Jest ono, podobnie jak duży rozmiar tej części mózgu, efektem intensywnego przyrostu liczby komórek nerwowych budujących najbardziej zewnętrzną warstwę półkul – korę nową.

Stopień pofałdowania kory bywa często, choć niesłusznie, utożsamiane z poziomem inteligencji czy też sprawnością umysłową. Należy jednak pamiętać, że należąca do stekowców (prymitywnych ssaków) kolczatka ma mózg o wiele bardziej pofałdowany niż niektórzy przedstawiciele naczelnych, np. lemur wari czy lori wysmukły. Największy stopień pofałdowania mózgu obserwuje się u waleni, których inteligencja jest mniejsza niż można by pod tym względem oczekiwać. Również wśród ludzi mózgi osób o wybitnych zdolnościach umysłowych tylko niekiedy zawierają więcej bruzd niż u przeciętnego człowieka.

Zewnętrzna warstwa półkul mózgowych, o grubości ok. 2 – 4 mm, zbudowana jest z istoty szarej (substantia grisea). Zawiera ona ciała komórek nerwowych, których aksony i dendryty tworzą znajdującą się poniżej istotę białą (substantia alba). W głębi półkul, niejako zanurzone w istocie białej, położone są skupiska istoty szarej, tworzące struktury takie jak jądra podstawne i hipokamp.

Bibliografia:
1. Bochenek A., Reicher M. Anatomia człowieka – Tom IV: Układ nerwowy ośrodkowy, wyd. I (II), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1981
2. McLaughlin D., Stamford J., White D. Fizjologia człowieka. Krótkie wykłady, wyd. I – 2 dodruk, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2008
3. Nolte J. Mózg człowieka. Anatomia czynnościowa mózgowia, tom 1 i 2, I wydanie polskie, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2011
4. Szarski H. Anatomia porównawcza kręgowców, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976
5. Walocha J. Ośrodkowy układ nerwowy. Podręcznik dla studentów i lekarzy, wyd I, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2013

Dodaj komentarz