Zwoje nerwowe to skupiska komórek nerwowych znajdujące się poza ośrodkowym układem nerwowym. Pełnią one istotną rolę w przekazywaniu sygnałów nerwowych pomiędzy poszczególnymi częściami ciała.
1. Budowa
Zwój nerwowy to lokalne skupisko komórek nerwowych zlokalizowane poza ośrodkowym układem nerwowym, w obrębie obwodowego układu nerwowego. Neurony w zwojach nerwowych są odpowiedzialne za odbieranie, przetwarzanie i przekazywanie impulsów nerwowych. W zwojach nerwowych komórki nerwowe są skoncentrowane i połączone w sposób umożliwiający efektywną komunikację między nimi. Połączenia między poszczególnymi zwojami to tzw. spoidła.
Zwoje czuciowe nie zawierają synaps, autonomiczne — zawierają. To podstawowa różnica czynnościowa między nimi.
2. Umiejscowienie
Zwoje nerwowe znajdują się między innymi:
- przy korzeniach tylnych nerwów rdzeniowych (część układu nerwowego obwodowego odpowiadająca za przekazywanie informacji z receptorów do rdzenia kręgowego),
- przy narządach, które są unerwiane (związane z układem autonomicznym, kontrolującym funkcje automatyczne organizmu, takie jak oddychanie, trawienie czy tętno).
Zwoje czuciowe leżą przy korzeniach tylnych, współczulne w pniu przykręgowym, przywspółczulne przy narządach.
3. Funkcje
Funkcje zwojów nerwowych są związane z przekazywaniem sygnałów nerwowych pomiędzy różnymi częściami ciała. Zwoje są punktami kontrolnymi, w których sygnały są odbierane, przetwarzane i przekazywane dalej. Umożliwiają dzięki temu skoordynowaną komunikację między różnymi narządami i tkankami, a także reakcję organizmu na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne.
Zwoje nerwowe odgrywają ważną rolę w regulacji funkcji życiowych, jak również w czuciu, ruchu i wielu innych procesach. Są one niezwykle istotne dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i utrzymania homeostazy organizmu.
W zwoju autonomicznym sygnał przechodzi z neuronu przedzwojowego na pozazwojowy. Długości obu odcinków różnią się między układami.