Zaburzenia odżywiania polegające na unikaniu lub ograniczaniu przyjmowania pokarmów (ang. Avoidant Restrictive Food Intake Disorder, ARFID) to stosunkowo nowa kategoria diagnostyczna. Została wyodrębniona w 2013 r. w 5 edycji klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (ang. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 5th Edition, DSM-5) oraz w 2022 r. w 11 wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ang. International Classification of Diseases 11th Revision, ICD-11). Szacuje się, że częstość występowania ARFID jest porównywalna do rozpoznawania zaburzeń neurorozwojowych, takich jak autyzm i zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ang. attention deficit hyperactivity disorder, ADHD).
ARFID charakteryzuje się ograniczoną różnorodnością i ilością spożywanego pokarmu, co skutkuje niezaspokojeniem potrzeb żywieniowych i energetycznych organizmu. W przeciwieństwie do anoreksji i bulimii psychicznej w ARFID nie występuje zaburzony obraz własnego ciała. Natomiast sposób, w jaki odżywia się pacjent, zależy od indywidualnej wrażliwości sensorycznej na cechy żywności (konsystencję, zapach, smak), braku zainteresowania produktami spożywczymi lub czynnością jedzenia. Może wynikać także z lęku przed tym, że jedzenie spowoduje zadławienie, wymioty lub reakcje alergiczne.
Naukowcy z Karolinska Institutet w Szwecji przeprowadzili ogólnokrajowe badanie, dotyczące wpływu czynników genetycznych i środowiskowych na rozwój ARFID. Objęło ono 16951 par bliźniąt w wieku od 6 do 12 lat. Od lipca 2004 r. do kwietnia 2020 r. zbierano z krajowych raportów i rejestrów zdrowia dane, które następnie poddano analizie. Dziedziczność ARFID wyniosła 79% co plasuje ją wśród najbardziej dziedzicznych zaburzeń psychicznych, przed autyzmem, schizofrenią, chorobą afektywną dwubiegunową. Co więcej, dziedziczność fenotypu ARFID była wyższa niż w przypadku innych zaburzeń odżywiania, a mianowicie jadłowstrętu psychicznego, bulimii psychicznej i zaburzeń z napadami objadania się.
W tym badaniu wyniki prawdopodobnie odzwierciedlają dziedziczność przypadków ARFID, które mają związek z selektywnym jedzeniem z komponentą wrażliwości sensorycznej. Z kolei u osób, które miały niekorzystne doświadczenia z pokarmem (zakrztuszenie się, nadwrażliwość) udział czynników genetycznych może być mniejszy na rzecz wpływu środowiska. Przeprowadzone badanie jest wstępem do kolejnych, których celem będzie ocena zależności występowania ARFID z innymi zaburzeniami psychiatrycznymi i neurorozwojowymi a także ocena wspólnych czynników ryzyka.
