Podstawowe informacje

Nazwa polska: Bazylia azjatycka

Nazwa angielska: Ocimum tenuiflorum

Inne nazwy: święta bazylia, Ocimum sanctum, holy basil, tulsi, Ajaka, Baranda, Brinda, Kha phrao, Manjari, Monk’s basil, Parnasa, Patra-puspha, Sacred basil, Suvasa, Thai basil, Thulasi

Podstawowe korzyści

→ redukcja zmęczenia fizycznego

→ ograniczenie skutków stresu psychicznego

→ ochrona przed infekcjami

→ działanie przeciwutleniające

→ zwalczanie skutków stresu metabolicznego

 

Spis treści

1. Co to jest?
   1.1. Historia i pochodzenie
   1.2. Klasyfikacja
   1.3. Skład
2. Jak działa?
   2.1. Wpływ na układ nerwowy
        2.1.1. Ograniczenie skutków stresu psychicznego
   2.2. Wpływ na układ odpornościowy
        2.2.1. Działanie przeciwdrobnoustrojowe
        2.2.2. Właściwości przeciwzapalne
   2.3. Wpływ na układ krwionośny
   2.4. Wpływ na układ rozrodczy
        2.4.1. Testosteron
   2.5. Działanie przeciwutleniające
   2.6. Ochrona przed toksycznymi czynnikami chemicznymi
   2.7. Ograniczenie skutków stresu fizjologicznego i metabolicznego
   2.8. Wspomaganie procesu gojenia ran
3. Jak stosować?
   3.1. Dawkowanie
   3.2. Łączenie
   3.3. Skutki uboczne i przeciwwskazania

1. Co to jest bazylia azjatycka?

1.1. Historia i pochodzenie

Bazylia azjatycka jest rośliną z rodziny jasnotowatych. Pochodzi z tropikalnych i półtropikalnych regionów Azji (Półwysep Indyjski, Malezja). Występuje naturalnie w klimacie tropikalnym, ale może być hodowana w klimacie umiarkowanym. W Ajurwedzie znana jest jako “królowa ziół” i czczona jako „eliksir życia”, który nie ma sobie równych pod względem właściwości leczniczych i duchowych. Według tej starożytnej medycyny przenika ona do głębokich tkanek, wysusza wydzieliny tkanek i normalizuje dwie z czterech konstytucji psychofizycznych wyróżnianych w Ajurwedzie, (tzw. dosze) kapha i vata. Stanowi przedmiot kultu religijnego w kulturze hinduistycznej. Tradycyjnie sadzi się ją na środku dziedzińca domów hinduskich lub uprawiane obok świątyń Hanuman. Jej gałązki stanowią materiał do wyrobu korali medytacyjnych nazywanych krysznaizmu dźapas. Suche liście stanowią wraz z pożywieniem dar ofiarowywany hinduskiemu bogu Krysznie. Wyznawcy hinduizmu wierzą, że święta bazylia przynosi pomyślność domostwu.

Bazylia azjatycka jest niską rozgałęzioną byliną osiągającą wysokość 30-60 cm. Liście są zielone lub fioletowe, mają owalny kształt i zwykle lekko ząbkowany brzeg. Na szczytach pędów mogą występować drobne kwiaty. Wyróżnia się trzy typy morfotyczne: ram tulsi (najpowszechniejszy, o szerokich jasnozielonych liściach i lekko słodkim smaku), krishna tulsi (posiadający fioletowo-zielone liście) i dziko rosnące vana tulsi.

Liście i kwiaty służą do produkcji olejku eterycznego. Poddane procesowi suszenia wykorzystuje się do parzenia herbaty. Należy zalać 2-3 łyżeczki suszu ok. 200 ml wrzącej wody i pozostawić na 5-6 minut. W przeciwieństwie do bazylii pospolitej (Ocimum basilicum L.) używanej powszechnie w celach kulinarnych, bazylię azjatycką charakteryzuje gorzki i ostry smak. Jest wykorzystywana głównie do przyrządzania potraw kuchni tajskiej.

1.2. Klasyfikacja

Bazylia azjatycka należy do roślin adaptogennych. Jej codzienne spożywanie poprawia ogólny stan zdrowia, zapewnia dobre samopoczucie i długowieczność oraz pomaga radzić sobie ze stresem w codziennym życiu. Przypisuje się jej także wpływ na blask cery, słodkość głosu oraz pielęgnację piękna, inteligencji, wytrzymałości i spokoju. W tradycyjnej medycynie stosowany także na bóle pleców, choroby skóry, grzybicę, ukąszenia owadów, węża i skorpiona, a także w leczeniu malarii. Jest też zalecana jako lek na szereg dolegliwości, w tym lęk, kaszel, astmę, gorączkę, zapalenie stawów, problemy żołądkowe oraz zaburzenia układu moczowo-płciowego. Bazylię wykorzystuje się ponadto przy produkcji środków dezynfekujących do rąk, płynów do płukania jamy ustnej, a także oczyszczaczy wody. Poza tym wspomaga ona gojenie się ran oraz ułatwia konserwację żywności i surowców ziołowych.

1.3. Skład

Ocimum tenuiflorum zawiera przede wszystkim garbniki, flawonoidy i olejki eteryczne. Wykazano, że w olejku eterycznym występują:

  • eugenol i eugenol metylu (do 64%)
  • alfa- i beta-kariofilen
  • 1,8-cyneol, metylawawol
  • karwakrol
  • linalol
  • tymol
  • limonen
  • gamma-terpinen
  • kamfora
  • germakren A
  • beta-ocimen
  • octan cynamylu
  • kwas oleanolowy
  • kwas rozmarynowy
  • kwas ursolowy
  • apigeniny
  • luteoliny
  • cerebrozydy

Skład chemiczny różni się w zależności od położenia geograficznego oraz innych czynników środowiskowych i genetycznych.

2. Jak działa bazylia azjatycka?

2.1. Wpływ na układ nerwowy

2.1.1. Ograniczenie psychicznych skutków stresu

Święta bazylia ma właściwości przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, potwierdzone w badaniach klinicznych. W wyniku eksperymentów na modelu zwierzęcym ujawniono, że opisane właściwości psychoterapeutyczne są porównywalne do kuracji lekami przeciwdepresyjnymi (m.in. diazepamem). Odnotowano także poprawę pamięci i funkcji poznawczych oraz zapobieganie deficytom pamięci, które następują w wyniku procesu starzenia się. Badania przeprowadzone na modelu zwierzęcym dowiodły, że podanie bazylii azjatyckiej powoduje normalizację poziomu acetylocholiny oraz zapobiega występowaniu stresu oksydacyjnego w różnych obszarach mózgu. Bazylia znacząco poprawia poziom wskaźników stresu, a w dodatku zapobiega bezsenności.

 

2.2. Wpływ na układ odpornościowy

2.2.1. Działanie przeciwdrobnoustrojowe

Istnieją dowody wskazujące, że bazylia azjatycka może pomóc w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych u ludzi, w tym zakażeń dróg moczowych, zakażeń skóry i ran, duru brzusznego, cholery, gruźlicy, rzeżączki, trądziku czy zapalenia płuc. Ocimum tenuiflorum znajduje zastosowanie w zwalczaniu chorób wirusowych (opryszczki zwykłej, dengi), chorób pasożytniczych (leiszmaniozy, malarii, filariozy) i infekcji grzybiczych, m.in. wywoływanych przez Malassezia furfur.

W badaniach klinicznych potwierdzono działanie przeciwko Streptococcus mutans, organizmowi odpowiedzialnemu za próchnicę zębów. Bazylia azjatycka bywa stosowana jako ziołowy płyn do płukania jamy ustnej w celu pozbycia się nieświeżego oddechu, a także w leczeniu chorób dziąseł i owrzodzeń jamy ustnej. Płukanie ust wyciągiem z tulsi zmniejsza liczebność Streptococcus mutans tak skutecznie, jak 0,2% roztwór chlorheksydyny i listeryny. Bazylia azjatycka stosowana jest także do produkcji środków dezynfekujących do rąk.

2.2.2. Właściwości przeciwzapalne

Tulsi łagodzi zarówno ostre, jak i przewlekłe stany zapalne u zwierząt. Mechanizm działania składników aktywnych bazylii azjatyckiej polega na hamowaniu szlaków cyklooksygenazy i lipooksygenazy metabolizmu kwasu arachidonowego. Właściwości przeciwzapalne tulsi przypisuje się zawartości eugenolu i kwasu linolowego. Działanie tej rośliny jest porównywalne z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, takimi jak fenylbutazon, ibuprofen, naproksen, kwas acetylosalicylowy i indometacyna.

Badanie przeprowadzone z udziałem ludzi wykazało, że po 4 tygodniach przyjmowania ekstraktu z liści bazylii azjatyckiej, w dawce 300 mg dziennie, nastąpił wzrost ilości niektórych cytokin związanych z układem odpornościowym – interferonu (IFN) i interleukiny-4 (IL-4) – a także limfocytów T pomocniczych i komórek NK, tzw. naturalnych zabójców (ang. natural killers). Nie stwierdzono wpływu na limfocyty T cytotoksyczne i limfocyty B. Po wyizolowaniu komórek od pacjentów i dodaniu prozapalnych związków chemicznych (lipopolisacharydów, fitohemaglutyniny) komórki odpornościowe grupy spożywającej tulsi skuteczniej wywoływały adaptacyjną odpowiedź immunologiczną poprzez działanie interferonu, limfocytów T pomocniczych oraz komórek NK.

 

2.3. Wpływ na układ krwionośny

Bazylia azjatycka chroni narządy i naczynia krwionośne przed miażdżycą tętnic. Na podstawie badań klinicznych przeprowadzonych z udziałem ludzi ustalono, że pomaga obniżyć poziomu glukozy we krwi, poprawia ciśnienie krwi i profil lipidowy oraz łagodzi wiele objawów cukrzycy u pacjentów z cukrzycą typu 2.

 

2.4. Wpływ na układ rozrodczy

2.4.1. Testosteron

Świeże liście Ocimum sanctum wykorzystano do zbadania jego wpływu na funkcje rozrodcze (liczbę plemników i hormony rozrodcze) samców królików albinosów. Zwierzęta w grupie badanej otrzymywały 2 g świeżych liści bazylii azjatyckiej przez 30 dni, podczas gdy grupa kontrolna była utrzymywana na standardowej diecie. W próbkach pobranych od obu grup zbadano liczbę plemników oraz dokonano oceny hormonalnej – sprawdzono poziom testosteronu, hormonu folikulotropowego (FSH) i hormonu luteinizującego (LH). Zaobserwowano znaczący spadek liczby plemników u królików z grupy spożywającej bazylię. Poziom testosteronu w surowicy wyraźnie wzrósł, podczas gdy poziomy FSH i LH były znacząco obniżone. Możliwą hipotezą wyjaśniającą ten wzorzec zmian poziomu hormonów może być fakt, że liście tulsi zawierają związki chemiczne, które powodują zwiększenie poziomu krążącego testosteronu w stopniu wystarczającym do zahamowania LH, ale niewystarczającym do prawidłowej spermatogenezy. Obniżony poziom LH zmniejsza wewnątrzjądrową produkcję testosteronu przez komórki Leydiga, co powoduje zmniejszenie poziomu spermatogenezy.

Udowodniono, że długotrwałe przyjmowanie świeżych liści tulsi (465 mg/kg ciała dziennie) może spowodować zwiększenie masy ciała przy zmniejszeniu masy jąder, prostaty i nadnerczy u szczurów. Badania prowadzone na modelu zwierzęcym pozwalają przypuszczać, że Ocimum tenuiflorum może mieć zastosowanie jako środek antykoncepcyjny dla mężczyzn. Wciąż jednak potrzeba więcej rzetelnych badań naukowych w tym zakresie, by móc wyciągać bardziej uzasadnione wnioski.

 

2.5. Działanie przeciwutleniające

Dzięki wysokiej zawartości związków fenolowych i właściwościom przeciwutleniającym bazylia azjatycka bierze udział w ochronie organizmu przed związkami toksycznymi, przy czym krishna tulsi ma wyższą zawartość fenoli i zdolność przeciwutleniającą niż vana tulsi (odmiana dziko rosnąca). Bazylia azjatycka zwiększa poziom cząsteczek przeciwutleniaczy (w tym glutationu) oraz zwiększa aktywność enzymów przeciwutleniających (dysmutazy ponadtlenkowej i katalazy), które chronią komórki i błony komórkowe przed niekorzystnym działaniem wolnych rodników. Wpływa też na redukcję uszkodzeń DNA oraz indukowanie apoptozy w komórkach przedrakowych i rakowych, tym samym zapobiegając powstawaniu nowotworów.

 

2.6. Ochrona przed toksycznymi czynnikami chemicznymi

Wykazano, że tulsi chroni komórki organizmu przed toksycznym działaniem przemysłowych środków chemicznych, takich jak butyloparaben, czterochlorek węgla, siarczan miedzi i etanol oraz powszechnych pestycydów, takich jak Rogor, chloropiryfos, endosulfan i lindan. Zapobiega także szkodliwym działaniom wielu leków farmaceutycznych, w tym acetaminofenu, meloksykamu, paracetamolu, haloperidolu i leków przeciwgruźliczych. Ponadto pomaga organizmowi w skuteczniejszej eliminacji toksyn. Zwiększa bowiem aktywność enzymów detoksykacyjnych wątroby, takich jak enzymy cytochromu P450, które dezaktywują toksyczne związki chemiczne i umożliwiają ich bezpieczne wydalanie.

Udowodniono, że tulsi chroni przed niekorzystnym działaniem metali ciężkich, takich jak ołów, arsen, kadm, chrom i rtęć. Wykazuje działanie radioochronne, wymiatając wolne rodniki i zmniejszając oksydacyjne uszkodzenia komórkowe i chromosomalne wywołane promieniowaniem jonizującym. W ten sposób ogranicza uszkodzenie narządów i zwiększa prawdopodobieństwo przeżycia po radiacji u zwierząt doświadczalnych.

 

2.7. Ograniczenie skutków stresu fizjologicznego i metabolicznego

Spożywanie bazylii azjatyckiej powoduje zmniejszenie działania wielu stresorów fizycznych. Badania z wykorzystaniem modelu zwierzęcego wykazały, że tulsi ogranicza niekorzystne skutki stresu. Następuje poprawa metabolizmu tlenowego, zmniejszenie stresu oksydacyjnego i normalizacja parametrów biochemicznych, tj. poziomu dysmutazy ponadtlenkowej, katalazy, peroksydazy glutationowej, stosunku zredukowanej i utlenionej formy glutationu. Udowodniono również, że tulsi pomaga zmniejszyć skutki ostrego i przewlekłego stresu.  Zanotowano też poprawę odpowiedzi układu immunologicznego, a oprócz tego stabilizację poziomu kortykosteroidów i parametrów EKG.

Udowodniono, że O. tenuiflorum zmniejsza poziom stresu metabolicznego spowodowanego złą dietą, niską aktywnością fizyczną i czynnikami psychicznymi. Roślina ta jest pomocna w zwalczaniu jednostki chorobowej określanej jako „zespół metaboliczny” (czasem też „stan przedcukrzycowy” lub „zespół X”), który to obejmuje szereg objawów – m.in. otyłość, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu i nieprawidłową regulację poziomu glukozy. Bazylia może obniżać poziom glukozy we krwi, korygować nieprawidłowe profile lipidowe oraz chronić wątrobę i nerki przed uszkodzeniem spowodowanym wysokim poziomem glukozy. Wykazano również, że tulsi poprawia poziom lipidów we krwi, zapobiegając przybieraniu na wadze, hiperglikemii, hiperinsulinemii, hipertriglicerydemii i insulinooporności.

 

2.8. Wspomaganie procesu gojenia ran

Bazylia azjatycka wykorzystywana jest jako środek przyspieszający gojenie się ran dzięki unikalnej kombinacji działania przeciwbakteryjnego, przeciwutleniającego, przeciwzapalnego i przeciwbólowego.

Wykazano, że tulsi ma działanie przeciwwrzodowe i wspomagające gojenie się już istniejących wrzodów. Jej skuteczność udowodniono w przypadku różnych typów owrzodzeń u zwierząt – indukowanych kwasem, meloksykamem, zimnem, podwiązaniem odźwiernika i stresem. Bazylia zmniejsza wydzielanie pepsyny i osłabia proces peroksydacji lipidów. Ponadto zwiększa wydzielanie mucyny oraz śluzu komórkowego.

 

3. Jak stosować bazylię azjatycką?

3.1. Dawkowanie

W zależności od celu suplementacji i rodzaju stosowanego preparatu, dzienne dawkowanie może wyglądać następująco:

  • w celu poprawy funkcji poznawczych – 300 mg etanolowego ekstraktu z liści codziennie przez 30 dni
  • na zaburzenia stresowe – 1000 mg dziennie przez 8 tygodni lub 1200 mg dziennie przez 6 tygodni
  • dla efektu hipoglikemicznego w przypadku cukrzycy lub zespołu metabolicznego – napar z 2,5 g suszu z liści Ocimum tenuiflorum/200 ml wrzątku przez okres 2 miesięcy
  • w celu zwiększenia szybkości gojenia w przypadku złamania żuchwy – 5 ml roztworu (2,5 g suszu z liści Ocimum tenuiflorum w 80% roztworze etanolu) 4 razy dziennie przez 4 tygodnie
  • w celu podniesienia poziomu testosteronu dla osoby o wadze ok. 70 kg – 1100-2200 mg w celach profilaktycznych lub 5500 mg
  • w celu podniesienia poziomu testosteronu dla osoby o wadze ok. 90 kg – 1500–2900 mg w celach profilaktycznych lub 7300 mg
  • w celu podniesienia poziomu testosteronu dla osoby o wadze ok. 115 kg – 1800–3600 mg w celach profilaktycznych lub 9100 mg

 

3.2. Łączenie

Zaleca się łączyć przyjmowanie bazylii azjatyckiej i ashwagandhy ze względu na ich synergiczne działanie. Zwiększają zdolność organizmu do regeneracji poprzez równoważenie poziomu kortyzolu.

 

3.3. Interakcje, przeciwwskazania i działania niepożądane

Przyjmowanie produktów na bazie Ocimum tenuiflorum doustnie przez krótki okres czasu, np. do 6 tygodni, jest bezpieczne. Nie wykazano zmian biochemicznych, hematologicznych ani histopatologicznych przy dawkach do 1000 mg/kg na dobę. Bezpieczeństwo stosowania w większych dawkach i w dłuższym okresie nie zostało potwierdzone badaniami.

U niektórych osób Ocimum tenuiflorum może wywołać efekty uboczne takie jak:

  • zwiększenie ryzyka siniaków i krwawień
  • skurcze macicy u kobiet
  • obniżenie płodności u mężczyzn

Bazylii azjatyckiej nie powinny spożywać:

  • osoby cierpiące na alergię na rośliny z rodziny Lamiaceae (jasnotowatych)
  • kobiety w ciąży lub planujące zajście w ciążę
  • osoby cierpiące na rozstrój żołądka
  • osoby, u których występuje niski poziom cukru we krwi
  • osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe
  • osoby z zaburzeniami krzepnięcia krwi
  • osoby przyjmujące leki rozrzedzające krew

Wyniki badań przeprowadzonych na modelu zwierzęcym wskazują, że święta bazylia może zmieniać działanie niektórych leków, m.in.:

  • diazepamu (Valium)
  • pentobarbitalu (Nembutal)
  • skopolaminy

Należy zachować szczególną ostrożność przy łączeniu bazylii azjatyckiej z pentobarbitalem, gdyż takie połączenie może powodować nadmierną senność

Nie należy łączyć Ocimum tenuiflorum z lekami przeciwzakrzepowymi i rozrzedzającymi krew, m.in:

  • aspiryną
  • klopidogrelem (Plavix)
  • dalteparyną (Fragmin)
  • enoksaparyną (Lovenox)
  • heparyną
  • tiklopidyną (Ticlid)
  • warfaryną (Coumadin)
Bibliografia:
Ahmed M. et al. Effect of benzene extract of Ocimum sanctum leaves on cauda epididymal spermatozoa of rats. Iran J Reprod Med, 2011
Bast F., Pooja R., Devendra M. Chloroplast DNA Phylogeography of Holy Basil (Ocimum tenuiflorum) in Indian Subcontinent. The Scientific World Journal, 2014
Cohen M. Tulsi - Ocimum sanctum: A herb for all reasons. J Ayurveda Integr. Med., 2014
Chandra R. et al. Detection of Antimicrobial Activity of Ocimum sanctum (Tulsi) & Trigonella foenum graecum (Methi) against some selected bacterial & fungal strains. Biology, 2011
Joseph L. et al. Radioprotective effect of ocimum sanctum and amifostine on the salivary gland of rats after therapeutic radioiodine exposure. Cancer Biother Radiopharm, 2011
Kothari S. K. et al. Volatile Constituents in Oil from Different Plant Parts of Methyl Eugenol- Rich Ocimum tenuiflorum L.f. (syn. O. sanctum L.) Grown in South India. Journal of Essential Oil Research, 2005
Manikandan P. et al. Ocimum sanctum Linn. (Holy Basil) ethanolic leaf extract protects against 7,12-dimethylbenz(a)anthracene-induced genotoxicity, oxidative stress, and imbalance in xenobiotic-metabolizing enzymes. J Med Food, 2007
Manikandan P. et al. Combinatorial chemopreventive effect of Azadirachta indica and Ocimum sanctum on oxidant-antioxidant status, cell proliferation, apoptosis and angiogenesis in a rat forestomach carcinogenesis model. Singapore Med J, 2008
Mohan L., Amberkar M. V., Kumari M. Ocimum sanctum linn. (TULSI)-an overview. Int J Pharm Sci Rev Res, 2011
Mondal S., Mirdha B. R., Mahapatra S. C. The science behind sacredness of Tulsi (Ocimum sanctum Linn.). Indian J. Physiol. Pharmacol., 2009
Narayana D. B. et al. Posological considerations of Ocimum sanctum (tulasi) as per ayurvedic science and pharmaceutical sciences. Indian J Pharm Sci, 2014
Samson J., Sheeladevi R., Ravindran R. Oxidative stress in brain and antioxidant activity of Ocimum sanctum in noise exposure. Neurotoxicology, 2007
Sethi J. et al. Effect of tulsi (Ocimum Sanctum Linn.) on sperm count and reproductive hormones in male albino rabbits. Int J Ayurveda Res, 2010
Shankar M. et al. Double-blinded randomized controlled trial for immunomodulatory effects of Tulsi (Ocimum sanctum Linn.) leaf extract on healthy volunteers. J Ethnopharmacol, 2011
Singh N., Hoette Y., Miller R. Tulsi: The Mother Medicine of Nature. International Institute of Herbal Medicine, 2010
Subramanian M., Chintalwar G. J., Chattopadhyay S. Antioxidant and radioprotective properties of an Ocimum sanctum polysaccharide. Redox Rep., 2005
Pandey A. K., Singh P., Tripathi N. Chemistry and bioactivities of essential oils of some Ocimum species: An overview. Asian Pac J Trop Biomed, 2014
Upadhyay A. K. et al. Genome sequencing of herb tulsi (Ocimum tenuiflorum) unravels key genes behind its strong medicinal properties. BMC Plant Biol., 2015
Wangcharoen W., Morasuk W. Antioxidant capacity and phenolic content of holy basil. Songklanakarin J Sci Technol., 2007
Vieira P. R. N. et al. Chemical composition and antifungal activity of essential oils from Ocimum species. Ind Crop Prod., 2014
https://examine.com/supplements/holy-basil/

Dodaj komentarz