Pesymizm, czyli skłonność do skupiania się jedynie na negatywnych i ignorowania pozytywnych aspektów rzeczywistości, często towarzyszy zaburzeniom neuropsychiatrycznym, takim jak depresja czy stany lękowe. Kilka lat temu udokumentowano powiązania tej tendencji z aktywnością struktur wchodzących w skład układu limbicznego.
Wyniki badań świadczą też o tym, że duże znaczenie może mieć tu jądro ogoniaste, wchodzące w skład prążkowia. Ma ono liczne połączenia z układem limbicznym, wpływa więc na stan emocjonalny. Nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu obserwowano w przypadkach lęku i zaburzeń nastroju, a także zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych.
Zespół naukowy z Massachusetts Institute of Technology (MIT) przeprowadził badania, których celem była ocena wpływu jądra ogoniastego na podejście do pozytywnych i negatywnych aspektów rzeczywistości. Badacze nauczyli dwa makaki, że po wykonaniu wyuczonego zadania otrzymują one nagrodę w postaci soku, lecz towarzyszyć jej będzie bodziec awersyjny – nieprzyjemne dmuchnięcie powietrzem w twarz. Zwierzęta miały dostęp do wskaźników pokazujących zarówno ilość nagrody, jak i intensywność bodźca awersyjnego i mogły samodzielnie decydować czy będą podejmować się wykonania zadania.
Podjęcie takiej decyzji wymaga analizy zysków i strat. Jeśli zwierzęta uznały, że wartość nagrody jest wystarczająco wysoka, by zrównoważyć nieprzyjemne odczucie związane z podmuchem powietrza, akceptowały dany układ, w przeciwnym razie go odrzucały. Gdy naukowcy za pomocą specjalnych elektrod pobudzili aktywność jądra ogoniastego, podejście makaków zmieniło się, a kalkulacja zysków i strat uległa zaburzeniu. Wyniki otrzymane po stymulacji wskazywały na to, że małpy zaczęły mniej skupiać się na nagrodzie, a bardziej na uniknięciu bodźca awersyjnego. Świadczyło to o zmianie ich nastawienia na bardziej pesymistyczne. Różnice te widoczne były nie tylko tuż po zakończeniu elektrostymulacji, ale także następnego dnia, dopiero potem zaczęły stopniowo zanikać. Towarzyszyły im zmiany w obszarze fal mózgowych o częstotliwości beta.
Prof. Ann Graybiel, współautorka eksperymentu, wraz z psychiatrami z McLean Hospital prowadzi obecnie dalsze badania. Maj one na celu sprawdzenie czy podobne wzorce aktywności występują u pacjentów cierpiących na depresję i zaburzenia lękowe. Pierwsze wyniki obrazowania za pomocą rezonansu magnetycznego wskazują na istnienie pewnych nieprawidłowości w obrębie kory przedczołowej, w regionach, które łączą się z jądrem ogoniastym.
