Miedź to pierwiastek chemiczny należący do mikroelementów. Wyniki badań naukowych potwierdziły jego znaczenie w utrzymaniu dobrej kondycji kości oraz skóry. Badany jest także wpływ miedzi na pracę mózgu i układu krążenia.
miedź funkcjonuje w literaturze naukowej, dokumentacji farmaceutycznej oraz piśmiennictwie branżowym pod wieloma nazwami. Poniżej zestawiono oficjalne oznaczenia stosowane w różnych kontekstach językowych i klasyfikacyjnych.
Miedź to pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych. Jej nazwa w wielu językach, w tym w łacińskim (cuprum) i angielskim (copper), nawiązuje do Cypru – miejsca, w którym w starożytności była wydobywana. Początkowo nazywano ją “metalem cypryjskim” (łac. cyprum aes), później zaś upowszechniła się nazwa cuprum.
Miedź występuje powszechnie w organizmach żywych. Białka zawierające jej atomy odgrywają istotną rolę w transporcie elektronów. Pierwiastek ten jest niezbędny w oddychaniu tlenowym u wszystkich organizmów eukariotycznych. Miejscami jego występowania są: oksydaza cytochromu C, mitochondrialny enzym biorący udział w fosforylacji oksydacyjnej, a także dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), ważny enzym przeciwutleniający. U większości mięczaków i części stawonogów zawierająca miedź hemocyjanina pełni rolę nośnika tlenu, tak jak u ssaków hemoglobina.
Ciało dorosłego człowieka zawiera 70-80 mg miedzi. Znaczna jej część znajduje się w wątrobie, a także w mózgu, sercu, nerkach i jelitach. Zalecane dzienne spożycie tego pierwiastka wzrasta wraz z wiekiem i wynosi:
W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią, niezależnie od wieku, wymagania te wzrastają do, odpowiednio, 1 mg i 1,3 mg. Badania wykazały, że standardowy sposób żywienia obecny w krajach rozwiniętych w całości pokrywa zapotrzebowanie na miedź. Niedobór tego pierwiastka może wystąpić w przypadku wykonania operacji obejścia żołądka, inne operacje żołądkowo-jelitowe, stosowanie inhibitorów pompy protonowej (PPI). Kwaśne środowisko żołądka uwalnia miedź z z kompleksów, jakie tworzy ona w pokarmach, po czym jest ona wchłaniana w jelitach.
Miedź zaliczana jest do grupy mikroelementów niezbędnych do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu. Stanowi kofaktor licznych enzymów przeciwutleniających. Jej właściwy poziom w organizmie warunkuje również właściwą pracę ośrodkowego układu nerwowego, dobrą kondycję tkanki łącznej i wydajną produkcję energii w komórce.
Do pokarmowych źródeł miedzi należą:
Opisano przypadek 25-letniej kobiety cierpiącej na ciężką depresję, u której występował niedobór miedzi i cynku. Przyjmowanie siarczanu miedzi spowodowało złagodzenie halucynacji i poprawę ogólnego stanu psychicznego. Efekty te ustały, gdy kobieta przestała suplementować miedź.
Doniesienia naukowe świadczą jednak o tym, że u osób z depresją poziom miedzi w surowicy krwi jest podwyższony w porównaniu ze zdrową grupą kontrolną. Prawidłowość tę zaobserwowano m.in. u kobiet zmagających się z depresją poporodową oraz u pielęgniarek pracujących na nocną zmianę, u których występowała łagodna depresja. Podwyższony poziom miedzi odnotowano również u osób z uogólnionym zaburzeniem lękowym i innymi zaburzeniami lękowymi. Wyniki badań naukowych wykazały, że miedź hamuje aktywność GABA poprzez oddziaływanie na receptor GABA-A.
Właściwy poziom miedzi jest niezbędny do zachowania dobrej kondycji serca i całego układu krwionośnego. Wykazano, że w tkance serca osób zmarłych z powodu choroby niedokrwiennej serca występuje niski poziom tego metalu. Obniżenie zawartości miedzi zaobserwowano również u osób z nadciśnieniem. Możliwe, że rola miedzi w utrzymaniu układu krążenia w dobrym zdrowiu wynika z faktu, iż pierwiastek ten jest wymagany do funkcjonowania enzymów takich jak oksydaza lizylowa czy dysmutaza ponadtlenkowa. Pierwszy z nich pomaga sieciować kolagen i elastynę – białka budujące ściany naczyń krwionośnych. Drugi zaś odgrywa rolę przeciwutleniacza. Jednocześnie nadmiernie wysoki poziom ceruloplazminy – głównego białka transportującego miedź we krwi – skorelowany był ze zwiększonym ryzykiem zawału serca, a podwyższony poziom samej miedzi – z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.
Potencjał miedzi do intensyfikacji produkcji kolagenu przyczynia się do zwiększenia elastyczności, sprężystości i wytrzymałości skóry. W jednym z badań klinicznych wykazano ponadto zmniejszenie stanu zapalnego i poprawę wyglądu skóry u 257 pacjentów z trądzikiem pospolitym.
Jako kofaktor oksydazy lizylowej, miedź jest niezbędna do prawidłowego wzrostu kości, bowiem stymulacja produkcji kolagenu przyczynia się do zwiększenia ich wytrzymałości. Podczas badań klinicznych przeprowadzonych z udziałem kobiet w okresie menopauzy lub pomenopauzalnym udowodniono, że przyjmowanie suplementów diety zawierających miedź pozwala na spowolnienie utraty masy kostnej.
