Podstawowe informacje

Nazwa polska:
lit

Nazwa angielska:
lithium

Inne nazwy:
lithium

Podstawowe korzyści

→ stabilizacja emocji

→ poprawa nastroju

→ wsparcie pracy układu nerwowego

→ wsparcie zdolności poznawczych

→ redukcja stanów zapalnych

Spis treści:

1. Co to jest?
   1.1. Historia i pochodzenie
   1.2. Klasyfikacja
   1.3. Występowanie
2. Jak działa?
   2.1. Wpływ na układ nerwowy
        2.1.1. Wpływ na nastrój
        2.1.2. Wpływ na zdolności poznawcze
   2.2. Wpływ na układ odpornościowy
        2.2.1. Działanie przeciwzapalne
3. Jak stosować?
   3.1. Dawkowanie
   3.2. Łączenie
   3.3. Niepożądane interakcje i skutki uboczne

 

1. Co to jest lit?

1.1. Historia i pochodzenie

Lit to pierwiastek chemiczny z grupy metali. W warunkach standardowych jest najlżejszym ciałem stałym, unoszącym się na powierzchni wody. Uważa się, że jest jednym z trzech pierwiastków – obok wodoru i helu – powstałych w Wielkim Wybuchu. W czystej postaci jest miękkim ciałem stałym o srebrno-białej barwie. Ze względu na wysoką reaktywność, w naturze występuje jedynie w postaci związków chemicznych, najczęściej o budowie jonowej.

Lit jako pierwiastek chemiczny został odkryty w 1817 roku przez Johanna Arfvedsona, szwedzkiego chemika pracującego w laboratorium Jönsa Jacoba Berzeliusa. Pod koniec XIX wieku wykryto go również ludzkich tkankach. W tym samym czasie zaczęto stosować go w terapii dny moczanowej, gdyż zaobserwowano, że może on rozpuszczać kryształy kwasu moczowego. Jednak dawki, które byłyby skuteczne w tym celu, okazały się toksyczne dla organizmu, dlatego też zaniechano tej praktyki. W 1920 roku opracowano recepturę napoju z limonką zawierającego cytrynian litu. Nazywał się on Bib-Label Lithised Lemon-Lime Soda, lecz wkrótce zmieniono nazwę na “7Up”. Jednak od 1948 roku w jego składzie nie ma litu. W 1949 roku odkryto uspokajające działanie tego pierwiastka. Wkrótce zaczęto stosować go w celu kontrolowania i łagodzenia manii u hospitalizowanych pacjentów psychiatrycznych.

 

1.2 Klasyfikacja

Oficjalnie lit nie jest klasyfikowany jako mikroelement, jednak niektórzy naukowcy sugerują, że powinien być za taki uznawany. Postulują także ustalenie zalecanego dziennego spożycia tego pierwiastka na poziomie 1 mg dla osoby dorosłej. Lit jest stosowany jako środek normotymiczny. Wyniki badań wskazują też na to, że może on korzystnie wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego w stanach takich jak choroba Alzheimera czy alkoholizm.

 

1.3. Występowanie

Głównymi źródłami pokarmowymi litu są:

  • zboża
  • ziemniaki
  • pomidory
  • kapusta
  • niektóre wody mineralne
  • gałka muszkatołowa
  • nasiona kolendry
  • kminek

 

2. Jak działa lit?

2.1. Wpływ na układ nerwowy

2.1.1. Wpływ na nastrój

Wyniki badań naukowych wskazują na to, że lit jest środkiem stabilizującym nastrój, skutecznym w zaburzeniach takich jak choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD). Udowodniono, że pierwiastek ten jest w stanie zwiększyć syntezę serotoniny w mózgu nawet o 80%. Najprawdopodobniej jest to wynik zwiększenia podaży tryptofanu w mózgu. U szczurów, którym podawano sole litu stężenie tego aminokwasu wzrosło bowiem o 70%. W innym badaniu wykazano, że lit stymuluje uwalnianie serotoniny z neuronów hipokampa. Zaobserwowano również redukcję stężenia receptorów tego neuroprzekaźnika. Wydaje się również, że lit oddziałuje na wiele etapów gospodarki serotoninowej. Wyniki te sugerują, że lit normalizuje aktywność serotoniny w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.

2.1.2. Wpływ na zdolności poznawcze

Wykazano, że lit bierze udział w regulacji aktywności czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego (BDNF), czynnika wzrostu nerwów (NGF), neurotrofiny 3 (NT3) – zwiększa stężenie tych związków oraz ich receptorów w ośrodkowym układzie nerwowym. Wykazano, że stosowanie litu skutkuje zwiększeniem gęstości neuronów i objętości hipokampa. U osób z ChAD przyjmujących sole litu zaobserwowano poprawę pamięci werbalnej.

W innym badaniu zaobserwowano, że przyjmowanie litu przez okres 12 miesięcy przyczyniło się do poprawy zdolności poznawczych u osób z amnestycznymi łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (aMCI). Efekt ten był powiązany ze spadkiem stężenia białka tau. Przeprowadzono również testy z wykorzystaniem zwierzęcego modelu choroby Alzheimera. U zwierząt, którym podawano mikrodawki węglanu litu zaobserwowano zmniejszoną liczbę płytek starczych, brak utraty neuronów w obrębie kory mózgu i hipokampa, a także zwiększone stężenie BDNF w porównaniu do grupy kontrolnej, która otrzymywała placebo. Mikrodawki litu okazały się też skuteczne w zapobieganiu utracie zdolności poznawczych u ludzi. Dostępne wyniki badań sugerują, że pierwiastek ten mógłby znaleźć zastosowanie jako element profilaktyki choroby Alzheimera.

 

2.2. Wpływ na układ odpornościowy

2.2.1. Działanie przeciwzapalne

Udowodniono, że lit wykazuje działanie przeciwzapalne. Pierwiastek ten hamuje bowiem aktywność kinazy syntazy glikogenu 3 (GSK-3), będącej czynnikiem prozapalnym. W związku z tym badane są możliwości zastosowania tego pierwiastka w terapii przewlekłych chorób zapalnych, szczególnie tych, które dotyczą ośrodkowego układu nerwowego.

 

3. Jak stosować lit?

3.1. Dawkowanie

Lit jest dostępny na rynku w postaci różnych soli, różniących się dawkowaniem. Węglan, cytrynian lub chlorek litu stosowane są najczęściej w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych, w dawce 900-1200 mg dziennie. W suplementach diety najczęściej znajduje się orotan litu. Jego dawkowanie to 125 mg na dobę (ilość ta odpowiada 5 mg jonów litu).

 

3.2. Łączenie

W celu wsparcia i stabilizacji nastroju lit można stosować łącznie z:

Aby poprawić kondycję układu nerwowego, lit można połączyć z:

 

3.3. Niepożądane interakcje i skutki uboczne

U niektórych osób lit może wywołać skutki uboczne takie jak

  • nudności
  • biegunka
  • zawroty głowy
  • zmiana rytmu serca
  • osłabienie mięśni
  • zmęczenie
  • oszołomienie
  • drżenie
  • zwiększona częstotliwość oddawania moczu
  • nasilone pragnienie
  • zwiększenie masy ciala
  • obrzęk spowodowany nadmiarem płynów
  • wystąpienie nowych lub nasilenie już istniejących dolegliwości skórnych (trądzik, łuszczyca wysypka)
  • zaburzenia pracy tarczycy

Litu nie powinny stosować:

  • kobiety w ciąży – lit może zwiększyć ryzyko wystąpienia wad płodu
  • kobiety karmiące piersią – lit może przenikać do mleka matki i wywoływać niepożądane efekty u dziecka
  • osoby w podeszłym wieku – lit może gromadzić się w ich organizmach
  • osoby cierpiące na choroby serca (szczególnie na zespół Brugady) – lit może dodatkowo zaburzać pracę serca
  • osoby cierpiące na choroby nerek – mogą wystąpić zaburzenia usuwania litu z organizmu
  • osoby z niskim poziomem sodu – lit może dodatkowo obniżyć poziom sodu w organizmie
  • osoby cierpiące na choroby tarczycy – lit może dodatkowo zaburzać pracę tarczycy
  • osoby planujące poddanie się zabiegom chirurgicznym z wykorzystaniem znieczulenia – lit może wpłynąć na działanie środków znieczulających
  • osoby przyjmujące leki przeciwdepresyjne i inne podnoszące aktywność serotoniny – lit dodatkowo zwiększa poziom serotoniny, co może doprowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego
  • osoby stosujące leki przeciwdrgawkowe – leki te mogą nasilać niepożądane działania litu
  • osoby przyjmujące leki obniżające ciśnienie krwi (blokery kanału wapniowego), metyldopę, metyloksantyny, leki zwiotczające mięśnie, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), fenotiazyny, tramadol, leki diuretyczne – substancje te mogą wchodzić w niekorzystne interakcje z litem
Bibliografia:
Berzelius J.J. Ein neues mineralisches Alkali und ein neues Metall. Journal für Chemie und Physik 1817
Boesgaard A. M. Steigman G. Big Bang nucleosynthesis: theories and observations. Annual Rev. Astron. Astrophys. 1985
Cade J.F. Lithium salts in the treatment of psychotic excitement. 1949. Bull World Health Organ. 2000
Chiu C.-T., Chuang D.-M. Neuroprotective action of lithium in disorders of the central nervous system. J Cent South Univ (Med Sci) 2011
D'Souza R. Use of lithium in the treatment of bipolar disorder in late-life. Curr Psychiatry Rep. 2011
Demling J.H., Eglau M.C., Autenrieth T. On the physiological function of lithium from a psychiatric view point. Med Hypotheses. 2001
Forlenza O.V. et al. Disease-modifying properties of long-term lithium treatment for amnestic mild cognitive impairment: randomised controlled trial. Br J Psychiatry. 2011
Malhi G.S., Gessler D., Outhred T. The use of lithium for the treatment of bipolar disorder: Recommendations from clinical practice guidelines. J Affect Disord. 2017
Mármol F. [Lithium: 55 years of history in the therapy of bipolar affective disorder]. Med Clin (Barc). 2006
Marmol F. Lithium: Bipolar Disorder and Neurodegenerative Diseases Possible Cellular Mechanisms of the Therapeutic Effects of Lithium. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2008
Marshall T.M. Lithium as a Nutrient. Journal of American Physicians and Surgeons 2015
Nunes M.A. Chronic Microdose Lithium Treatment Prevented Memory Loss and Neurohistopathological Changes in a Transgenic Mouse Model of Alzheimer's Disease. PLoS One. 2015
Nunes M.A., Viel T.A., Buck H.S. Microdose lithium treatment stabilized cognitive impairment in patients with Alzheimer's disease. Curr Alzheimer Res. 2013
Perez-Cruet J. et al. STIMULATION OF SEROTONIN SYNTHESIS BY LITHIUM. Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics 1971
Price L.H. et al. Lithium and serotonin function: implications for the serotonin hypothesis of depression. Psychopharmacology 1990
Rowse A.L. et al. Lithium Controls Central Nervous System Autoimmunity through Modulation of IFN-γ Signaling. PLoS One. 2012
Schrauzer G.N. Lithium: occurrence, dietary intakes, nutritional essentiality. J Am Coll Nutr. 2002
Szklarska D., Rzymski P. Is Lithium a Micronutrient? From Biological Activity and Epidemiological Observation to Food Fortification. Biol Trace Elem Res. 2019
Treiser S.L. et al.Lithium increases serotonin release and decreases serotonin receptors in the hippocampus. Science 1981
Young W. Review of lithium effects on brain and blood. Cell Transplant. 2009
Yucel K. et al. Bilateral hippocampal volume increases after long-term lithium treatment in patients with bipolar disorder: a longitudinal MRI study. Psychopharmacology (Berl). 2007
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Lithium
https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1065/lithium

Dodaj komentarz