Podstawowe informacje

Nazwa polska:
S-adenozylometionina

Nazwa angielska:
S-adenosylmethionine

Inne nazwy:
SAM, SAM-e, AdoMet, Ademetionina, Adenosylmethionine, Sammy

Podstawowe korzyści

→ poprawa funkcji poznawczych

→ właściwości neuroprotekcyjne

→ stabilizacja nastroju

→ działanie przeciwbólowe

→ oczyszczanie organizmu

Spis treści

1. Co to jest?
   1.1. Historia i pochodzenie
   1.2. Klasyfikacja
2. Jak działa?
   2.1. Układ nerwowy
        2.1.1. Gospodarka acetylocholinowa
        2.1.2. Depresja
        2.1.3. Schizofrenia
        2.1.4. Choroby neurodegeneracyjne
   2.2. Zapalenie stawów
   2.3. Fibromialgia
   2.4. Wątroba
        2.4.1. Niewydolność wątroby
        2.4.2. Marskość wątroby
3. Jak stosować?
   3.1. Dawkowanie
   3.2. Łączenie
   3.3. Przeciwwskazania i skutki uboczne

 

1. Co to jest SAM-e?

1.1. Historia i pochodzenie?

S-adenozylometionina to naturalna substancja chemiczna, pochodna metioniny i adenozyny, która występuje w każdej komórce organizmu i odpowiada za jej prawidłowe funkcjonowanie. SAM-e to najważniejszy donor grup metylowych, kontrolujący przebieg wielu procesów metabolicznych. Jednym z nich jest synteza fosfatydylocholiny, czyli głównego lipidu, warunkującego strukturę i funkcje błon biologicznych. Ponadto metylacja przy udziale grup metylowych z S-adenozylometioniny odgrywa istotną rolę w produkcji ważnych neuroprzekaźników – dopaminy, serotoniny i noradrenaliny – a tym samym reguluje ich aktywność. W efekcie substancja ta odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. SAM-e jest także donorem grup metylowych przy metylacji DNA, czyli reakcji epigenetycznej, regulującej ekspresję materiału genetycznego.

W organizmie SAM-e wytwarzana jest głównie w wątrobie, jako produkt złożonego szlaku metabolicznego. Podstawowym etapem jej syntezy jest transformacja grupy adenozylowej z ATP do aminokwasu metioniny. Tę reakcję przeniesienia katalizuje enzym adenylotransferaza metioninowa. W procesie powstawania S-adenozylometioniny ważny jest również stały dostęp aminokwasu egzogennego. W tym przypadku kluczową rolę odgrywa kwas foliowy, którego aktywnym metabolitem jest 5-metylotetrahydrofolat. Uczestniczy on w reakcji remetylacji homocysteiny, w efekcie czego powstaje aminokwas wykorzystywany dalej do produkcji SAM-e. Tak otrzymana pochodna metioniny i adenozyny rozprowadzana jest następnie po całym organizmie, a także przenoszona do miejsc jej głównego magazynowania – nerek i mózgu.

 

1.2. Klasyfikacja

SAM-e jest substancją naturalnie występujaca w organizmie człowieka. Ze względu na fakt, iż jest to jeden z najważniejszych donorów grup metylowych, odpowiada ona za przebieg większości procesów biochemicznych. Ponadto pełni kluczową rolę w zakresie funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, gdyż reguluje pracę gospodarki dopaminowej, serotoninowej i acetylocholinowej. W efekcie można zaliczyć ją do grupy neuromodulatorów. W związku z tą właściwością korzystne jest jej stosowanie w terapii wielu chorób o podłożu neurodegeneracyjnym, a także aby przeciwdziałać zaburzeniom poznawczym. S-adenozylometionina wpływa również pozytywnie na funkcjonowanie wątroby oraz warunkuje produkcję glutationu, przez co klasyfikowana jest jako pośredni antyoksydant. SAM-e wykorzystuje się także przy zapaleniach stawów oraz przy innych chorobach układu ruchu, ponieważ intensyfikuje odtworzenie uszkodzonych chrząstek i niweluje objawy towarzyszące tym schorzeniom.

 

2. Jak działa SAM-e?

2.1. Układ nerwowy

2.1.1. Gospodarka acetylocholinowa

Wiele prób klinicznych wykazało, że SAM-e zaangażowana jest w konwersję nikotynamidu w N-metyl-nikotynamid (NMNA) w reakcji, którą katalizuje nikotynamid N-metylotransferaza. NMNA z kolei przeciwdziała odpływom choliny z mózgu. Wzrost stężenia tej ostatniej substancji skutkuje bardziej wydajną produkcją acetylocholiny. Ponadto w badaniach in-vitro na szczurach po podaniu S-adenozylometioniny odnotowano zwiększenie gęstości receptorów muskarynowych, czyli receptorów z grupy metabotropowych układu cholinergicznego.

2.1.2. Depresja

Wyniki badań sugerują, że SAM-e wpływa na metabolizm ważnych neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym (dopaminy i serotoniny), które stabilizują i kontrolują nastrój. U pacjentów ze zdiagnozowaną depresją odnotowuje się spadek poziomu tych neurotransmiterów, a większość dostępnych na to schorzenie leków wpływa na ich gospodarki. W przebiegu depresji stężenie SAM-e w rdzeniu kręgowym jest także niższe, w związku z czym suplementacja tej substancji okazała się skuteczną alternatywą naturalną dla leczenia farmakologicznego.

W 1984 roku przeprowadzono otwartą próbę kliniczną, w której uczestniczyło 9 hospitalizowanych pacjentów. Naukowcy włączyli im do leczenia suplementację S-adenozylometioniny. Po zakończeniu próby u 7 pacjentów zauważono ustąpienie symptomów choroby i znaczną poprawę jakości ich życia. Pod koniec lat 80. ubiegłego wieku przeprowadzono kolejne badania, które potwierdziły, że SAM-e jest bardziej efektywny w zwalczaniu depresji od trójcyklicznych leków antydepresyjnych. Uczestniczyło w nim 18 pacjentów w głębokim stadium choroby, których podzielono na dwie grupy. W pierwszej uczestnikom podawano dożylnie SAM-e, w drugiej natomiast imipraminę przez 14 dni. Osoby przyjmujące S-adenozylometioninę deklarowały poprawę stanu zdrowia już po upływie pierwszego tygodnia, a na zakończenie próby redukcja objawów zauważalna była u 66% pacjentów. U osób z drugiej grupy remisja choroby obserwowana była tylko w przypadku 22%, a efekty widoczne były później.

Aby zauważyć pozytywne efekty, leki przepisywane na depresję muszą być przyjmowane przynajmniej przez 3 tygodnie. Pomocne może być w tym przypadku SAM-e, ponieważ jak wykazały badania, substancja ta przyspiesza działanie tych środków. Aby potwierdzić ten efekt 40 pacjentów leczono przy pomocy imipraminy podawanej doustnie w dawce 150 mg na dzień oraz zastrzykami SAM-e (200 mg/dzień). W efekcie zauważono, że taka strategia leczenia przynosi rezultaty znacznie szybciej, niż przy stosowaniu samej imipraminy.

2.1.3. Schizofrenia

Badania pokazały, że stosowanie SAM-e w dawce 800 mg dziennie przez 8 tygodni może łagodzić objawy schizofrenii i poprawiać jakość życia pacjentów. Choć mechanizm tego działania nie został dokładnie wyjaśniony, to uważa się, że SAM-e zwiększa aktywność enzymu katecholo-O-metylotransferazy (COMT), odpowiadającego za rozkład dopaminy. W badaniu nad skutecznością zastosowanie SAM-e w leczeniu tej choroby 2 z 18 pacjentów zareagowało zwiększoną irytacją, dlatego konieczne jest przeprowadzenie większej liczby badań klinicznych.

2.1.4. Choroby neurodegeneracyjne

Naukowcy od ponad 10 lat wiedzą, że powstawanie chorób o podłożu neurodegeneracyjnym (takich jak choroba Alzheimera oraz choroba Parkinsona) jest nierozerwalnie związane ze spadkiem stężenia S-adenozylometioniny w mózgu. Wykazali oni ponadto bezpośrednią korelację między nasileniem się objawów tych chorób, a niskim poziomem SAM-e, podczas gdy chorobę można spowolnić suplementując tę substancję. Skuteczność pochodnej metioniny i adenozyny w tym przypadku wynika z faktu, że odgrywa ona kluczową rolę w regulacji aktywności glutationu (GSH) oraz w maksymalizacji właściwości antyutleniających dysmutazy ponadtlenkowej (SOD), czyli głównych przeciwutleniaczy w organizmie zaangażowanych w unieszkodliwianie wolnych rodników. Tym samym S-adenozylometionina klasyfikowana jest jako substancja o właściwościach neuroprotekcyjnych.

 

2.2. Zapalenia stawów

Wyniki badań przeprowadzonych przez grupę naukowców z US Depratment of Health and Human Services pokazują, że S-adenozylometionina oprócz korzystnego wpływu na samopoczucie, optymalizuje także funkcje stawów. Próby kliniczne, w których udział wzięły osoby starsze ze zdiagnozowaną chorobą zwyrodnieniową stawów, potwierdziły, że SAM-e jest skutecznym środkiem zwalczającym ból oraz ograniczającym uczucie sztywności kończyn. Ponadto dzięki dodatkowym badaniom in vitro i przeprowadzanym na zwierzętach naukowcy odkryli, że pochodna adenozyny i metioniny jest w stanie stymulować produkcję chrząstki. Powstawanie tej tkanki jest czynnikiem decydującym, zatrzymującym i odwracającym postęp choroby zapalenia stawów.

W Niemczech naukowcy zastosowali leczenie S-adenozylometioniną u 21 pacjentów cierpiacych z powodu zapalenia stawów i kości palców. Terapia substancją trwałą 3 tygodnie. Przed rozpoczęciem leczenia oraz po jego zakończeniu wykonano badanie rezonansem magnetycznym rąk osób chorych. na otrzymanych skanach widoczna była duża poprawa w budowie chrząstki.

W niezależnej próbie dowiedziono również, że SAM-e jest w stanie, w takim samym stopniu jak ibuprofen, niwelować symptomy artretycznych stawów, do których należą: sztywność poranna, ból podczas ruchu oraz spoczynku, ograniczony zakres ruchu i opuchnięcia.

 

2.3. Fibromialgia

Fibromialgia jest to dość rzadka i mało znana choroba, objawiająca się głównie przewlekłym bólem mięśni i stawów. Poza bólem pacjenci skarżą się na inne dokuczliwe objawy, takie jak np. uczucie ciągłego zmęczenia, sztywność całego ciała, problemy ze snem i wahania nastroju. W jednym z badań z udziałem 44 pacjentów, którym podawano S-adenozylometioninę wykazano, że substancja ta znacząco redukuje symptomy choroby. Pacjenci po zastosowaniu SAM-e deklarowali złagodzenie bólu, lepsze samopoczucie oraz wzrost poziomu energii.

 

2.4. Wątroba

Wątroba posiada wyjątkowe właściwości, gdyż jako jedyny narząd wewnętrzny jest zdolna do samoregeneracji, która przebiega jednak tylko w ograniczonym zakresie. Ponadto jest to jeden z najciężej pracujących organów. Jej rola jest ogromna – odtruwa organizm, produkuje wiele ważnych substancji niezbędnych do krzepnięcia krwi, a także reguluje wewnętrzny profil lipidowy. W następstwie procesów biochemicznych zachodzących w wątrobie, tworzonych jest w niej wiele reaktywnych i szkodliwych form tlenu. W zwalczaniu tych negatywnych rodników udział bierze głównie glutation, czyli jeden z najważniejszych przeciwutleniaczy. Gdy poziom glutationu jest niski, hepatocyty stają się bardziej wrażliwe na uszkodzenia oksydacyjne, w efekcie czego dochodzi do ich obumierania. Naukowcy wykazali, że SAM-e ma korzystny wpływ na funkcjonowanie wątroby, gdyż zwiększa poziom dostępnego glutationu. W jednym z badań, przeprowadzonym na kulturach komórek szczura, wykazali oni, że podanie S-adenozylometioniny skutkowało podwojeniem stężenia tego przeciwutleniacza i zwiększeniem ochrony hepatocytów przed zniszczeniem.

Niski poziom glutationu w komórkach wątrobowych obserwowany jest także u pacjentów z alkoholowym zapaleniem narządu. W jednym z badań uczestniczyło 39 ochotników, których podzielono na 4 grupy. W pierwszej znalazło się 9 pacjentów z alkoholowym zapaleniem wątroby leczonych SAM-e, w drugiej 7 osób z innym niż alkoholowe, zapaleniem wątroby przyjmujących SAM-e, w trzeciej 8 osób nadużywających alkohol, którym podawano placebo, czwartą grupę (kontrolną) natomiast tworzyło 15 zdrowych osób. Przed rozpoczęciem próby u uczestników z pierwszej, drugiej i trzeciej grupy poziom glutationu był bardzo niski w porównaniu z grupą kontrolną. Po jej zakończeniu natomiast u ochotników przyjmujących SAM-e odnotowano znacznie wyższy poziom przeciwutleniacza niż u osób stosujących placebo.

2.4.1. Niewydolność wątroby

W badaniu, w którym uczestniczyło 220 pacjentów cierpiących z powodu przewlekłej niewydolności wątroby podawano dziennie 1600 mg SAM-e. Przed rozpoczęciem próby poziom bilirubiny we krwi uczestników był wysoki, natomiast po jej zakończeniu odnotowano znaczny spadek jej stężenia. Ponadto zauważono, że terapia SAM-e niweluje negatywne symptomy towarzyszące uszkodzeniom wątroby takie jak swędzenie czy uczucie znużenia.

2.4.1. Marskość wątroby

Marskością wątroby określa się bardzo poważny problem w funkcjonowaniu tego narządu. Zazwyczaj stan ten wynika z wcześniej przebytego zapalenia wątroby bądź nadużywania alkoholu. Naukowcy odkryli, że marskości towarzyszy blokada enzymu odpowiedzialnego za wytwarzanie SAM-e. W efekcie, brak tej ostatniej substancji sprawia, że w hepatocytach nie zachodzą żadne procesy detoksykujące, co skutkuje z kolei dalszym uszkodzeniem narządu. Zaleca się więc suplementowanie S-adenozylometioniny przez osoby, u których zdiagnozowano marskość wątroby, aby zahamować rozwój choroby.

 

3. Jak stosować SAM-e?

3.1. Dawkowanie

Standardowa dzienna dawka w przypadku suplementacji wynosi 200-400 mg. W celu zwiększenie bioprzyswajalności substancji należy ją przyjmować min. 1h przed posiłkiem. Dla osiągnięcia lepszych efektów korzystnie jest także jednocześnie stosować witaminę B9 (kwas foliowy) oraz B12 (kobalamina).

W przypadku zastosowania terapeutycznego SAM-e zaleca się stosowanie:

I. Doustnie

  • Depresja: 1600 mg w dwóch jednakowych dawkach przez 8 tygodni (łącznie z środkami antydepresyjnymi bądź oddzielnie);
  • Zapalenie kości i stawów: 600-1200 mg dziennie w 3 równych dawkach przez 12 tygodni;
  • Fibromialgia: 800 mg w dwóch dawkach przez 6 tygodni;
  • Marskość wątroby: 600 mg SAM-e raz dziennie przez miesiąc lub 30 mg SAM-e łącznie ze 120 mg witaminy B12 6 razy dziennie przez miesiąc;
  • Dysfunkcja seksualna: 400 mg 2 razy dziennie przez 2 tygodnie, a następnie 800 mg substancji 2 razy dziennie przez 6 tygodni.

II. Dożylnie

  • Depresja: 400-800 mg przez 2-4 tygodnie;
  • Zapalenia kości i stawów: 400 mg dziennie przez 5 dni, a następnie 600 mg w trzech równych dawkach doustnie przez 23 dni;
  • Marskość wątroby: 800 mg dziennie przez 2 tygodnie lub 250 mg 2 razy dziennie przez 30 dni;
  • Fibromialgia: 400 mg SAM-e dziennie przez 15 dni.

 

3.2 Łączenie

 

3.3. Przeciwwskazania i skutki uboczne

SAM-e jest substancją naturalnie występującą w organizmie człowieka, w związku z czym jej przyjmowanie w zalecanych dawkach jest bezpieczne i nie prowadzi do powstawania skutków ubocznych. W przypadku przedawkowania czasami mogą wystąpić: wymioty, biegunka, zaparcia, suchość w ustach, bóle głowy, bezsenność, zawroty głowy i nerwowość.

W związku z brakiem wystarczającej liczby danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania SAM-e przez kobiety w ciąży oraz karmiące piersią, powinno się zachować ostrożność w tych przypadkach. U dzieci należy natomiast stosować suplementację okresową, gdyż ciągłe przyjmowanie SAM-e może u nich powodować wystąpienie negatywnych objawów. Substancja ta nie jest polecana również dla osób, które cierpią z powodu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, ponieważ jej przyjmowanie w tym przypadku może skutkować wyleczeniem depresji z jednoczesnym rozwojem manii. Z suplementacji powinny także zrezygnować pacjenci na 2 tygodnie przed planowaną operacją, gdyż SAM-e wpływa na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego i może zaburzyć przebieg zabiegu.

Bibliografia:
Williams AL, et al. S-adenosylmethionine (SAMe) as treatment for depression: a systematic review.Clin Invest Med. 2005
Rosenbaum JF, et al. The antidepressant potential of oral S-adenosyl-l-methionine. Acta Psychiatr Scand. 1990
Bell KM, et al. S-adenosylmethionine blood levels in major depression: changes with drug treatment. Acta Neurol Scand Suppl. 1994
Soeken KL, et al. Safety and efficacy of S-adenosylmethionine (SAMe) for osteoarthritis. J Fam Pract. 2002
Wadie IN, et al. S-Adenosyl methionine (SAMe) versus celecoxib for the treatment of osteoarthritis symptoms: A double-blind cross-over trial. BMC Musculoskelet Disord. 2004
https://examine.com/supplements/s-adenosyl-methionine/
Konig H, et al. Magnetic resonance tomography of finger polyarthritis: morphology and cartilage signals after ademetionine therapy Aktuelle Radiol. 1995
Purohit V, Russo D. Role of S-adenosyl-L-methionine in the treatment of alcoholic liver disease: Introduction and summary of the symposium. Alcohol. 2002
Vendemiale G, et al. Effects of oral S-adenosyl-L-methionine on hepatic glutathione in patients with liver disease. Scand J Gastroenterol. 1989
Mato JM, et al. S-adenosylmethionine in alcoholic liver cirrhosis: a randomized, placebo-controlled, double-blind, multicenter clinical trial. J Hepatol. 1999
Jacobsen S, et al. Oral S-adenosylmethionine in primary fibromyalgia. Double-blind clinical evaluation. Scand J Rheumatol. 1991
Morrison LD, et al. Brain S-adenosylmethionine levels are severely decreased in Alzheimer's disease. J Neurochem. 1996
Tchantchou F, et al. S-adenosyl methionine: A connection between nutritional and genetic risk factors for neurodegeneration in Alzheimer's disease. J Nutr Health Aging. 2006
Shippy RA, et al. S-adenosylmethionine (SAM-e) for the treatment of depression in people living with HIV/AIDS. BMC Psychiatry., 2004
Bottiglieri T, et al. Cerebrospinal fluid S-adenosylmethionine in depression and dementia: effects of treatment with parenteral and oral S-adenosylmethionine. J Neurol Neurosurg Psychiatry, 1990
Poirier LA, et al. Blood S-adenosylmethionine concentrations and lymphocyte methylenetetrahydrofolate reductase activity in diabetes mellitus and diabetic nephropathy.Metabolism., 2001

Dodaj komentarz