Posługiwanie się kilkoma językami ma wiele zalet. Nie tylko ułatwia komunikację i pozwala sprawniej przekazywać myśli oraz wiedzę, ale również przynosi szereg korzyści dla prawidłowej pracy mózgu. Aktywne używanie kilku języków może wywierać pozytywny wpływ na pamięć oraz funkcje wykonawcze, takie jak zdolność rozwiązywania problemów czy planowanie. Potwierdzono również, że ryzyko demencji jest wyższe w krajach, gdzie na ogół mówi się tylko w jednym języku. W tym kontekście dwujęzyczność i jej wpływ na funkcjonowanie mózgu opisywano już w wielu artykułach naukowych. Badania dotyczące dwujęzyczności przeprowadzone do tej pory nie uwzględniają jednak różnych aspektów zdolności posługiwania się drugim językiem. Zespół naukowców z Universitat Oberta de Catalunya oraz Universitat Pompeu Fabra w Barcelonie postanowił wziąć pod uwagę dwa aspekty dwujęzyczności – biegłość posługiwania się językiem oraz częstotliwość jego używania.

„W przeprowadzonym przez nas doświadczeniu chcieliśmy odkryć, w jaki sposób dwujęzyczność przyczynia się do poprawy funkcji poznawczych zarówno w odniesieniu do choroby Alzheimera, jak i łagodnych zaburzeń poznawczych – piszą autorzy pracy. – Skupiliśmy się także na różnych poziomach zdolności posługiwania się drugim językiem, aby móc lepiej określić zakres korzyści, które przynosi dwujęzyczność w przypadku tych schorzeń”.

Z powodów kulturowych oraz politycznych mieszkańcy Katalonii w zdecydowanej większości posługują się zarówno językiem hiszpańskim, jak i katalońskim. W badaniu wzięło udział 266 osób mieszkających w Barcelonie. Podzielono je na 3 grupy: 63 osoby zdrowe stanowiące grupę kontrolną, 135 pacjentów cierpiących na MCI oraz 68 pacjentów z chorobą Alzheimera. Brano pod uwagę kilka wskaźników klinicznych, między innymi to, w jakim wieku wystąpił początek zaburzeń poznawczych u pacjentów, kiedy po raz pierwszy zgłosili się oni się do lekarza oraz w jakim wieku zostali zdiagnozowani. W przypadku oceny zdolności posługiwania się dwoma językami brano pod uwagę cztery główne parametry: wiek, w którym zaczęto mówić w obu językach, poziom zaawansowania, częstotliwość używania obu języków, a także częstotliwość, z jaką zamiennie stosowano język kataloński i hiszpański. W badaniu uwzględniono także inne czynniki wpływające na funkcje poznawcze, m.in. stopień edukacji, aktywność zawodową oraz sposób spędzania wolnego czasu. Uczestników poddano testom neuropsychologicznym w celu oceny stopnia występujących u nich zaburzeń poznawczych w momencie badania. W testach skupiono się głównie na kontroli funkcji wykonawczych oraz na zadaniach sprawdzających funkcjonowanie pamięci długoterminowej.

„Zauważyliśmy, że u osób, które wykazywały wyższy poziom dwujęzyczności, objawy łagodnych zaburzeń poznawczych występowały później niż u tych, które znacznie rzadziej mówiły w dwóch językach” – opisują autorzy pracy opublikowanej na łamach czasopisma „Neuropsychologia”. – Co więcej, efekt ten był niezależny od innych czynników”.

W tym badaniu naukowcy z Hiszpanii udowodnili, że aktywne używanie dwóch języków opóźnia wystąpienie symptomów MCI – przedklinicznej fazy choroby Alzheimera. Wyzwaniem wciąż pozostaje wyjaśnienie, co leży u źródła pozytywnego wpływu dwujęzyczności na zwalczanie objawów chorób neurodegeneracyjnych. Autorzy badania sugerują, że regularne „przestawianie się” z jednego języka na drugi może korzystnie wpływać na podstawowe funkcje wykonawcze, ponieważ stanowi ciągły trening dla mózgu. Ponadto u osób dwujęzycznych dużo bardziej aktywny jest mechanizm przeciwdziałający kolidowaniu ze sobą dwóch języków podczas mówienia. Pozostaje jednak pytanie, czy dwujęzyczność przyniosłaby taki sam efekt w odniesieniu do innych chorób neurodegeneracyjnych. Jak zauważa Marco Calabria, jeden z autorów pracy, aktywne posługiwanie się dwoma językami oraz rozwijanie zdolności językowych mogą chronić mózg przed zbyt szybką degeneracją oraz zapobiegać zaburzeniom otępiennym.

„Przeprowadzone przez nas doświadczenie potwierdza to, co ustalili inni badacze – dwujęzyczność opóźnia czas wystąpienia zaburzeń poznawczych. Jednakże zastosowane przez nas kryteria oceny zdolności posługiwania się dwoma językami wydają się być lepszym sposobem na uzyskanie rzetelnych, powtarzalnych wyników” – tłumaczą naukowcy w podsumowaniu swojego artykułu.

Bibliografia:
Calabria, M., Hernández, M., Cattaneo, G. et al. Active bilingualism delays the onset of mild cognitive impairment. Neuropsychologia, 2020

Dodaj komentarz