Podstawowe informacje

Nazwa polska:
chrom

Nazwa angielska:
chromium

Inne nazwy:
chromium

Podstawowe korzyści

→ redukcja apetytu

→ wsparcie dobrego nastroju

→ kontrola poziomu glukozy we krwi

→ kontrola poziomu cholesterolu we krwi

→ wsparcie pracy mózgu

 

Spis treści:

1. Co to jest?
   1.1. Historia i pochodzenie
   1.2. Klasyfikacja
   1.3. Występowanie
2. Jak działa?
   2.1. Wpływ na układ nerwowy
        2.1.1. Wpływ na zdolności poznawcze
        2.1.2. Wpływ na nastrój
        2.1.3. Wpływ na apetyt
   2.2. Wpływ na układ krążenia
        2.2.1. Wpływ na poziom glukozy
        2.2.2. Wpływ na poziom cholesterolu
3. Jak stosować?
   3.1. Dawkowanie
   3.2. Łączenie
   3.3. Niepożądane interakcje i skutki uboczne

 

1. Co to jest chrom?

1.1. Historia i pochodzenie

Chrom to pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 24, należący do grupy metali. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa “chroma” oznaczającego “kolor”, gdyż pierwiastek ten na różnych stopniach utlenienia tworzy związki chemiczne o różnych barwach. W postaci metalicznej jest srebrzystoszarym ciałem stałym. Reaguje z tlenem z powietrza tworząc warstwę tlenku chromu (III).

Ciało dorosłego człowieka zawiera ok. 6 g chromu. Pierwiastek ten jest wchłaniany z pokarmu w jelicie cienkim, a jego przyswajalność wynosi 2-3%. W Stanach Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii, Indiach i Japonii jest on uważany za niezbędny składnik odżywczy. Amerykańska National Academy of Medicine (NAM) oszacował odpowiednie spożycie (AI, ang. adequate intake) chromu: dla kobiet w wieku 14-50 lat wynosi ono dziennie 25 mikrogramów, a po 50 roku życia – 20 mikrogramów. Dla mężczyzn parametry te wynoszą odpowiednio 35 i 25 mikrogramów. w przypadku kobiet w ciąży odpowiednie spożycie chromu to 30 mikrogramów, a w okresie laktacji – 45 mikrogramów. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) natomiast nie uważa tego pierwiastka za niezbędny składnik odżywczy. Jest to jedyny minerał, co do którego Stany Zjednoczone i Unia Europejska mają odmienne zdanie.

Niedobór chromu skutkuje zaburzeniami tolerancji glukozy, utratą masy ciała, neuropatią obwodową i splątaniem. Jego objawy mogą przypominać symptomy cukrzycy typu I. Przypadki takiego stanu opisano u osób otrzymujących przez długi czas żywienie dożylne.

 

1.2. Klasyfikacja

Chrom zalicza się do mikroelementów – pierwiastków chemicznych występujących w ludzkim organizmie w bardzo małych ilościach, ale niezbędnych do prawidłowego przebiegu ważnych procesów biologicznych. Stosuje się go w celu wsparcia kontroli poziomu glukozy we krwi u osób z cukrzycą lub stanem przedcukrzycowym. Jest również wykorzystywany w leczeniu zespołu Turnera, zespołu policystycznych jajników (PCOS) oraz depresji. Niekiedy przyjmuje się go w celu zmniejszenia łaknienia i ułatwienia redukcji masy ciała.

 

1.3. Występowanie

Do najlepszych pokarmowych źródeł chromu należą drożdże, ryby i owoce morza, produkty pełnoziarniste, kukurydza, wołowina, jabłka i kasze.

 

2. Jak działa chrom?

2.1. Wpływ na układ nerwowy

2.1.1. Wpływ na zdolności poznawcze

Udowodniono, że suplementacja pikolinianu chromu przez okres 12 tygodni jest w stanie poprawić pamięć i funkcje poznawcze u osób starszych. Ochotnicy biorący udział w tym badaniu cierpieli z powodu insulinooporności i cukrzycy. Przed rozpoczęciem leczenia poddano ocenie ich pamięć i zdolność do uczenia się. Wykonano również neuroobrazowanie za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. U osób przyjmujących chrom zaobserwowano zwiększenie aktywności w prawej półkuli mózgu: w płacie skroniowym, tylnej części płata ciemieniowego, a także w prawej części wzgórza i w płatach czołowych obu półkul. Nie wykazano poprawy pamięci krótko- i długoterminowej, ale zmniejszeniu uległa liczb błędów popełnianych podczas testów sprawdzających zdolności poznawcze.

2.1.2. Wpływ na nastrój

Przeprowadzono badanie pilotażowe, w którym uczestniczyli ochotnicy zmagający się z chorobą afektywną dwubiegunową. U części z nich suplementacja chromu jako dodatek do normalnie przyjmowanych leków pozwoliła zwiększyć skuteczność terapii. Podobny efekt uzyskano w teście z udziałem osób cierpiących na dystymię – suplementacja chromu również u nich zwiększyła skuteczność farmakoterapii.

2.1.3. Wpływ na apetyt

Wyniki badań naukowych świadczą o tym, że suplementacja pikolinianu chromu może skutkować zmniejszeniem przyjmowania pokarmu oraz pewnym zmniejszeniem masy ciała zarówno u zwierząt, jak i u ludzi. Mechanizmy prowadzące do pojawienia się tego efektu nie są obecnie znane. Naukowcy przypuszczają jednak, że chrom może oddziaływać na aktywność neuroprzekaźników biorących udział w kontroli głodu i pragnienia w ośrodkowym układzie nerwowym. Testy z wykorzystaniem modelu zwierzęcego wykazały, że przyjmowanie chromu skutkuje zwiększeniem dostępności tryptofanu oraz zwiększeniem stężenia serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Przypuszcza się, że podobne działanie może mieć miejsce także u ludzi.

W jednym z badań klinicznych 42 dorosłe kobiety z nadwagą, u których występowały epizody głodu węglowodanów, przez okres 8 tygodni przyjmowały 1 mg pikolinianu chromu lub placebo. Suplementacja przyczyniła się do zmniejszenia odczuwanego głodu oraz spożycia pokarmu, a także do subtelnej redukcji masy ciała. Wykazano również, że chrom może wspomagać terapię zaburzeń odżywiania – sześciomiesięczna suplementacja pozwoliła w pewnym stopniu zmniejszyć częstotliwość objadania się, zredukować masę ciała i złagodzić objawy depresji u uczestników. Testy kliniczne ujawniły także, iż nikotynian chromu w dawce 0,6 mg dziennie, w połączeniu z dietą i ćwiczeniami fizycznymi, zwiększa utratę tłuszczu w stosunku do utraty beztłuszczowej masy ciała.

 

2.2. Wpływ na układ krążenia

2.2.1. Wpływ na poziom glukozy

Podczas badań klinicznych ochotnicy cierpiący na cukrzycę typu II przyjmowali 0,2 mg chlorku chromu dziennie (dodawanego do mleka w proszku). Po okresie 16 tygodni zaobserwowano u nich znaczne zmniejszenie stężenia glukozy i poziomu insuliny we krwi. Poprawie uległa także wrażliwość na insulinę. Efekty te występowały jednak wyłącznie u mężczyzn, u kobiet nie były widoczne.

Wykazano, że suplementacja chromu może wpływać na poprawę sygnalizacji insuliny poprzez zwiększenie stężenia chromoduliny. Ten oligopeptyd pozytywnie pośredniczy w sygnalizacji za pośrednictwem receptora insuliny. Jony chromu mogą również brać udział w poprawie sygnalizacji insulinowej, choć może to wymagać osiągnięcia większego stężenia tego pierwiastka w organizmie. Dokładne poznanie mechanizmów prowadzących do redukcji poziomu glukozy we krwi wymaga obecnie dalszych badań.

2.2.2. Wpływ na poziom cholesterolu

Chrom odgrywa rolę kofaktora istotnego dla utrzymania prawidłowego metabolizmu lipidów i węglowodanów. Podawanie nikotynianu lub chlorku chromu spowodowało znaczący spadek poziomu cholesterolu w badaniach z wykorzystaniem modeli zwierzęcych. Również testy kliniczne z udziałem ludzi wykazały redukcję całkowitego poziomu cholesterolu po suplementacji chlorku lub pikolinianu chromu. Obserwuje się także zmianę stosunków frakcji niskocząsteczkowej (LDL) i wysokocząsteczkowej (HDL) i zwiększenie udziału drugiej z nich.

 

3. Jak się stosuje chrom?

3.1. Dawkowanie

Najczęściej zalecane dawki to od 0,2 do 1 mg pikolinianu chromu dziennie, z posiłkiem.

 

3.2. Łączenie

W celu kontroli poziomu glukozy we krwi chrom można stosować łącznie z:

W celu redukcji masy ciała chom można łączyć z:

 

3.3. Niepożądane interakcje i skutki uboczne

U niektórych osób stosowanie chromu może powodować efekty uboczne, takie jak:

  • podrażnienie skóry
  • nudności
  • wymioty
  • bóle głowy
  • zawroty głowy
  • zmiany nastroju
  • zaburzenia myślenia, oceny i koordynacji

W przypadku stosowania zbyt dużych ilości mogą pojawić się zaburzenia parametrów krwi oraz uszkodzenia wątroby i nerek.

Chromu nie powinny suplementować osoby cierpiące na:

  • zaburzenia behawioralne lub psychiczne takie jak depresja, lęki, schizofrenia
  • alergię kontaktową na chrom
  • choroby nerek i wątroby

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki obniżające poziom glukozy we krwi.

Bibliografia:
Abraham A.S., Brooks B.A., Eylath U. Chromium and Cholesterol-Induced Atherosclerosis in Rabbits. Ann Nutr Metab 1991
Amann B.L. et al A 2-year, open-label pilot study of adjunctive chromium in patients with treatment-resistant rapid-cycling bipolar disorder. J Clin Psychopharmacol. 2007
Anton S.D. et al. Effects of chromium picolinate on food intake and satiety. Diabetes Technol Ther. 2008
Attenburrow M.J. et al. Chromium treatment decreases the sensitivity of 5-HT2A receptors. Psychopharmacology (Berl). 2002
Brownley K.A. et al. A double-blind, randomized pilot trial of chromium picolinate for binge eating disorder: results of the Binge Eating and Chromium (BEACh) study. J Psychosom Res. 2013
Cerulli J. et al. Chromium picolinate toxicity. Ann Pharmacother. 1998
Chen Y. et al. Characterization of the organic component of low-molecular-weight chromium-binding substance and its binding of chromium. J Nutr. 2011
Crawford V., Scheckenbach R., Preuss H.G. Effects of niacin-bound chromium supplementation on body composition in overweight African-American women. Diabetes Obes Metab. 1999
Docherty J.P. et al. A double-blind, placebo-controlled, exploratory trial of chromium picolinate in atypical depression: effect on carbohydrate craving. J Psychiatr Pract. 2005
Freund H., Atamian S., Fischer J.E. Chromium Deficiency During Total Parenteral Nutrition JAMA 1979
Institute of Medicine (US) Panel on Micronutrients. Dietary Reference Intakes for Vitamin A, Vitamin K, Arsenic, Boron, Chromium, Copper, Iodine, Iron, Manganese, Molybdenum, Nickel, Silicon, Vanadium, and Zinc. Washington (DC): National Academies Press (US); 2001. 6, Chromium. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK222329/
Jain S.K., Rains L.J., Croad J.L. Effect of chromium niacinate and chromium picolinate supplementation on lipid peroxidation, TNF-α, IL-6, CRP, glycated hemoglobin, triglycerides, and cholesterol levels in blood of streptozotocin-treated diabetic rats. Free Radical Biology and Medicine 2007
Krikorian R. et al. Improved cognitive-cerebral function in older adults with chromium supplementation. Nutr Neurosci. 2010
Lukaski H.C. Chromium as a Suplement. Annual Review of Nutrition 1999
McLeod M.N., Gaynes B.N., Golden R.N. Chromium potentiation of antidepressant pharmacotherapy for dysthymic disorder in 5 patients. J Clin Psychiatry. 1999
Minching M.S. et al. Serum cholesterol of adults supplemented with brewer's yeast or chromium chloride. Nutrition Research 1989
Pei D. et al. The influence of chromium chloride-containing milk to glycemic control of patients with type 2 diabetes mellitus: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Metabolism. 2006
Pittler M.H., Stevinson C., Ernst E. Chromium picolinate for reducing body weight: meta-analysis of randomized trials. Int J Obes Relat Metab Disord. 2003
Press R.I., Geller J., Evans G.W. The effect of chromium picolinate on serum cholesterol and apolipoprotein fractions in human subjects. West J Med. 1990
Scharf B. et al. Molecular analysis of chromium and cobalt-related toxicity. Scientific Reports 2014
Suksomboon N., Poolsup N., Yuwanakorn A. Systematic review and meta-analysis of the efficacy and safety of chromium supplementation in diabetes. J Clin Pharm Ther. 2014
Trumbo P. et al. Dietary reference intakes: vitamin A, vitamin K, arsenic, boron, chromium, copper, iodine, iron, manganese, molybdenum, nickel, silicon, vanadium, and zinc. J Am Diet Assoc. 2001
Wang H., Kruszewski A., Brautigan D.L. Cellular chromium enhances activation of insulin receptor kinase. Biochemistry. 2005
Yoshida M. et al. Tissue accumulation and urinary excretion of chromium in rats fed diets containing graded levels of chromium chloride or chromium picolinate. J Toxicol Sci. 2010
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Chromium
https://examine.com/supplements/chromium/
https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-932/chromium

Dodaj komentarz