Spis treści

1.Budowa
2.Rodzaje włókien nerwowych

 

Akson – rodzaj wypustki nerwowej odchodzącej od ciała komórki nerwowej, czyli perikarionu. Akson stanowi jeden z trzech elementów budujących komórkę nerwową. Dzięki niemu możliwe jest przekazywanie informacji w kierunku od ciała komórki nerwowej do innych komórek nerwowych bądź do narządu wykonawczego, takiego jak gruczoł czy mięsień. Akson, przez spełnianą przez siebie funkcję, stanowi biegun wykonawczy neuronu. Warto też zaznaczyć, że przepływ informacji wzdłuż aksonu może mieć różną prędkość, mieszczącą się w przedziale od kilku milimetrów do 300 milimetrów na dobę.

 

1. Budowa aksonu

Pod względem budowy wewnętrznej, akson różni się od dendrytów i perykarionu, pozostałych elementów budowy komórki nerwowej, tym że nie posiada większości organelli komórkowych. W cytoplazmie aksonu, nazywanej aksoplazmą, zawieszone są neurofilamenty oraz neurotubule, które wykazują bardzo dokładne uporządkowanie. Ten rodzaj wypustek, w porównaniu do dendrytów, odznacza się znacznie większą długością oraz niezmienną średnicą. W przeciwieństwie też do dendrytów występuje w komórce nerwowej pojedynczo, choć często dzieli się na końcach na szereg odgałęzień. Swoje ujście ma w perikarionie lub w jednym z dendrytów, gdzie powstaje tzw. wzgórek aksonalny. Jest to miejsce rozpoczęcia lub inaczej wysyłania impulsu. Z zewnątrz cytoplazma aksonu pokryta jest cienką błoną protoplazmatyczną, która w tym przypadku nazywa się aksolemą oraz osłonkami. To połączenie, czyli akson i osłonki, tworzą łącznie większą strukturę nazywaną włóknem nerwowym. W zależności od miejsca występowania danej komórki nerwowej, tzn. od tego czy dana komórka buduje obwodowy czy też ośrodkowy układ nerwowy, aksony tych komórek posiadają osłonki utworzone odpowiednio z lemocytów bądź z oligodendrocytów.

 

2. Rodzaje włókien nerwowych

Wśród włókien nerwowych wyróżnia się komórki rdzenne lub mielinowe (neurofibrare myelinatae) i bezrdzenne (neurofibrare amyelinatae), które kształtują się według dwóch odmiennych schematów. Pierwsze powstają poprzez wpuklenie pojedynczego aksonu w głąb komórki osłonkowej, z jednoczesnym wpukleniem przed sobą błonki plazmatycznej tejże komórki. Część wpuklona błonki z błoną zewnętrzną pozostają w ciągłym kontakcie poprzez powstającą podwójną blaszkę zwaną krezką aksonu, czyli mezaksonem. Następnie blaszka ta okręca się wielokrotnie wokół aksonu, w tym samym momencie pozostała część cytoplazmy komórki osłonkowej zostaje zepchnięta na jej zewnętrzną stronę. W wyniku tego powstaje wielowarstwowe złoże mieliny, składającej się z wielu blaszek, okręcającego się wokół aksonu, mezaksonu.

Drugi typ włókien powstaje początkowo podobnie, z tą różnicą, że wpukleniu w jednym czasie ulega większa liczba aksonów (przeważnie 7-12). Powstały mezakson w tym przypadku nie okręca się wokół aksonów, ale tworzy liczne rozgałęzienia. W związku z tym schematem powstawania, komórki bezrdzenne nie posiadają osłonki mielinowej.

Bibliografia:
1. Kalat, J., Biologiczne podstawy psychologii, Warszawa, PWN, 2006
2. Jaśkowski, P.), Neuronauka poznawcza - jak mózg tworzy umysł, Wizja Press&IT, 2009
3. Bochenek, A. i in., Anatomia człowieka t. IV, PZWL, 2014

Dodaj komentarz