Suplementy

Mangan | Manganese

Mangan to minerał należący do grupy mikroelementów. Jego właściwy poziom jest niezbędny do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, a także dla zachowania właściwej gęstości mineralnej kości. Mangan jest również istotny dla kondycji i pracy układu krążenia.
Poziom:
Czas czytania:
9 MIN
Ostatnia aktualizacja: 19 czerwca, 2026
Mangan
Udostępnij:
Spis Treści

W skrócie - Mangan | Manganese

Mangan to minerał należący do grupy mikroelementów. Jego właściwy poziom jest niezbędny do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, a także dla zachowania właściwej gęstości mineralnej kości. Mangan jest również istotny dla kondycji i pracy układu krążenia.

  • wsparcie pracy mózgu
  • poprawa kondycji kości
  • regulacja metabolizmu
  • wspomaganie zdolności poznawczych
  • ochrona układu krążenia

1. Profil składnika - Mangan | Manganese

1.1. Terminologia i identyfikacja substancji

mangan funkcjonuje w literaturze naukowej, dokumentacji farmaceutycznej oraz piśmiennictwie branżowym pod wieloma nazwami. Poniżej zestawiono oficjalne oznaczenia stosowane w różnych kontekstach językowych i klasyfikacyjnych.

  • Nazwa polska: mangan
  • Nazwa angielska: manganese
  • Inne nazwy i synonimy: manganum
  • Numer CAS: 7439-96-5

1.2. Geneza i rys historyczny

Mangan to pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych. W naturze nie występuje w wolnej postaci, jest obecny jedynie w postaci związków. Często towarzyszą mu związki żelaza. Jednym z takich minerałów jest piroluzyt, znany już od czasów prehistorycznych i wykorzystywany przez neandertalczyków jako pigment do malowideł jaskiniowych.

Mangan jest niezbędny dla prawidłowego przebiegu procesów życiowych wielu organizmów. Jego atomy znajdują się w centrach aktywnych licznych enzymów bakteryjnych, roślinnych i zwierzęcych. Normy dotyczące jego dziennego spożycia dla ludzi wynoszą:

  • dla niemowląt poniżej 6 miesiąca życia: 0,03 mg
  • dla niemowląt w wieku 6-12 miesięcy: 0,6 mg
  • dla dzieci do 8 roku życia: 1,5 mg
  • dla chłopców w wieku 9-13 lat: 1,9 mg
  • dla chłopców w wieku 14-19 lat: 2,2 mg
  • dla dziewcząt w wieku 9-19 lat: 1,6 mg
  • dla kobiet powyżej 19 roku życia: 1,8 mg
  • dla mężczyzn powyżej 19 roku życia: 2,3 mg
  • dla kobiet w ciąży: 2 mg
  • dla kobiet karmiących piersią: 2,6 mg

U ludzi niedobór manganu występuje bardzo rzadko, dlatego jego objawy nie zostały w pełni ustalone. Pewne dowody świadczą jednak o tym, że może on powodować demineralizację kości i spowolnienie wzrostu u dzieci, a także wysypki skórne, utratę pigmentacji włosów, zmiany w metabolizmie węglowodanów i lipidów, zaburzenia tolerancji glukozy, zmiany nastroju oraz nasilenie bólów menstruacyjnych u kobiet.

1.3. Charakterystyka chemiczna i farmakologiczna

Mangan należy do mikroelementów, czyli pierwiastków występujących u człowieka w niewielkim stężeniu, lecz niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jego atomy znajdują się w centrach aktywnych licznych enzymów biorących udział w ważnych dla życia procesach. Metal ten bierze udział w przekazywaniu impulsów nerwowych między neuronami, usprawniając pracę mózgu. Reguluje też gospodarkę hormonalną oraz tempo metabolizmu. Dodatkowo wspomaga mineralizację kości.

1.4. Naturalne źródła i dystrybucja

Do pokarmowych źródeł manganu należą:

  • orzechy laskowe
  • płatki owsiane
  • orzechy włoskie
  • chleb żytni razowy
  • nasiona słonecznika
  • kakao
  • ryż brązowy
  • kasza gryczana
  • fasola biała
  • orzechy arachidowe
  • bułki grahamki
  • ryż biały
  • pestki dyni
  • suszone morele
  • kasza jęczmienna
  • korzeń pietruszki
  • brokuły

2.1. Wpływ na układ nerwowy

2.1.1. Wpływ na zdolności poznawcze

Wyniki badań naukowych potwierdzają fakt, iż mangan jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Udowodniono, że stężenie tego minerału we krwi lub we włosach ma wpływ na iloraz inteligencji u dzieci w wieku szkolnym. Zaobserwowano, że dzieci, u których poziom manganu był niski, osiągały gorsze wyniki w testach sprawdzających zdolności poznawcze. Związek ten był znacznie bardziej wyraźny u dziewcząt niż u chłopców. Jednakże zbyt wysokie poziomu manganu w organizmie również prowadziły do obniżenia ilorazu inteligencji. Najkorzystniejszy okazał się zr