honey-bees

Koncepcja zera stanowi podwaliny matematyki i zaawansowanej technologii. Uważa się, że to właśnie rozumienie idei “zbioru pustego” jest podstawą postępu intelektualnego u ludzi. Nauczenie się odróżniania pojęć “mniejsze niż” i “większe niż” jest początkowo dość trudne nawet dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Wiadomo, iż zero nie występowało w systemie liczbowym stosowanym w starożytnym Rzymie i pojawiło się dopiero wśród liczb arabskich. Jednak wielokrotnie już udowodniono, że także niektóre kręgowce, w tym naczelne i ptaki, również są w stanie przyswoić sobie tę umiejętność.

Wyniki badań australijskiego zespołu naukowców pozwalają wnioskować, iż do zrozumienia relacji między poszczególnymi liczbami i koncepcji zera nie jest potrzebny duży, dobrze rozwinięty mózg. Badacze przeprowadzili eksperyment z wykorzystaniem pszczół miodnych. W pierwszym etapie uczyli owady wybierać spośród kilku plansz, na których na białym tle znajdowało się od 1 do 4 czarnych kropek, tę z najmniejszą liczbą elementów. Za właściwą decyzję były one nagradzane wodą z cukrem, natomiast w przypadku złego wyboru otrzymywały gorzki roztwór chininy. Taki trening pozwolił pszczołom wykształcić umiejętność wybierania mniejszej spośród prezentowanych liczb. W efekcie częściej siadały one na planszach zawierających mniejszą liczbę elementów, nawet wówczas, gdy zaprezentowano im tak z pięcioma kropkami, która nie pojawiała się w czasie treningu.

W następnym etapie eksperymentu pszczołom prezentowano plansze zawierające różną liczbę kropek oraz puste. Okazało się, że owady potrafiły w takim przypadku zrozumieć, że brak elementów to mniej niż nawet jeden i częściej wybierały puste obrazy. Co ciekawe, owady osiągały lepsze wyniki, gdy oprócz pustej planszy do wyboru miały taką z czterema lub pięcioma kropkami, niż gdy wybierały między “0” a “1” czy “2”.

Zdolność pszczół do zrozumienia koncepcji zera była zaskakująca dla autorów eksperymentu, tym bardziej, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że mózg tych owadów dysponuje zaledwie ok. 100 mln neuronów, podczas gdy w ludzkim znajduje się ich 86 razy więcej. Wyniki innych, podobnych badań wskazują na to, że podobna zdolność wykazują zwierzęta, które muszą szybko i sprawnie analizować złożone środowisko, w tym ssaki naczelne czy ptaki, np. kruki. Analizy porównawcze ich mózgów udowodniły jednak, że zaawansowana analiza numeryczna odbywa się w zupełnie innych ich strukturach. Świadczy to o fakcie, że zdolność ta powstawała u tych grup zwierząt niezależnie. Z pewnością podobnie było też u pszczół. Odkrycie australijskich naukowców świadczy o tym, że brak danych elementów w przyrodzie może być przez ośrodkowy układ nerwowy interpretowana jako osobny konstrukt, a koncepcja zera może mieć bardzo duże znaczenie dla różnych grup zwierząt.

Bibliografia:
Howard S.R., Avarguès-Weber A., Garcia J.E., Greentree A.D., Dyer A.G. Numerical ordering of zero in honey bees. Science 2018

Dodaj komentarz