Podstawowe informacje

Nazwa polska:
brodziuszka wiechowata

Nazwa łacińska:
Andrographis paniculata

Inne nazwy:
Maha-tikta, król goryczy, Andrografis, Green chirreta, Chuan Xin Lian, Kalmega, Akalmegha, Justicia paniculata, król gorzkich ziół, Indian Echinacea, Takila, Yavatikta, Chiretta Verte, Carmantina, Bidara, Bhunimba

Podstawowe korzyści

→ wzmocnienie układu odpornościowego

→ neutralizacja wolnych rodników

→ skuteczne leczenie przeziębienia

→ działanie przeciwdrobnoustrojowe

→ kontrola apetytu

Spis treści

1. Co to jest?
   1.1. Historia i pochodzenie
   1.2. Klasyfikacja
   1.3. Skład
2. Jak działa?
   2.1.Układ odpornościowy
       2.1.1. Działanie antybakteryjne
       2.1.2. Działanie przeciwwirusowe
       2.1.3. Działanie antyoksydacyjne
       2.1.4. Działanie przeciwzapalne
       2.1.5. Leczenie przeziębienia
   2.2. Układ pokarmowy
3. Jak stosować?
   3.1. Dawkowanie
   3.2. Łączenie
   3.3. Przeciwwskazania i interakcje niepożądane
   3.4. Skutki uboczne

 

1. Co to jest Andrographis paniculata?

1.1. Historia i pochodzenie

Brodziuszka wiechowata (Andrographis paniculata) to jednoroczna roślina należąca do rodziny akantowatych (Acanthaceae). Naturalnie występuje w tropikalnych krajach azjatyckich, takich jak: Tajlandia, Sri Lanka, Indie. Można ją spotkać także w Chinach. Preferuje zacienione i wilgotne miejsca, na których dorasta do wysokości od 30 do 110 cm. Charakterystyczna dla tej rośliny jest ciemnozielona łodyga pokryta lancetowatymi liśćmi, a także małe, jasnofioletowe kwiaty. Owoce brodziuszki wiechowatej wyglądem przypominają jagody, a ich średnica nie przekracza 2 cm. Jest to roślina o wyjątkowo gorzkim smaku, przez co potocznie została nazwana “królem gorzkich ziół”.

Andrographis paniculata jest najpopularniejszym gatunkiem z rodzaju Andrographis (28 gatunków). Jest to zioło powszechnie wykorzystywane w ajurwedzie oraz w tradycyjnej medycynie chińskiej, gdzie podawane jest podczas infekcji i w okresie ogólnego osłabienia organizmu. Wykorzystuje się je także przy leczeniu dolegliwości układu pokarmowego i oddechowego. Ponadto roślinie przypisuje się udział w przyspieszaniu trawienia oraz w detoksykacji wątroby. Działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie, a także antybakteryjnie (niszczy krętki boreliozy, malarii oraz bakterię wywołującą kiłę).

Wierzy się, że Andrographis paniculata to roślina, która skutecznie zahamowała epidemię grypy w Indiach w 1919 roku. Ze względu na to w rejonach naturalnego występowania spełnia rolę antybiotyku.

 

1.2. Klasyfikacja

Andrographis paniculata jest popularną rośliną klasyfikowaną jako immunomodulator. Wykazuje działanie antydrobnoustrojowe (przeciwdziała wirusom, bakteriom oraz pasożytom) i antyoksydacyjne. Zdolność do neutralizacji wolnych rodników sprawia z kolei, że brodziuszka wiechowata chroni komórki organizmu, w tym także neurony (działanie neuroprotekcyjne). Ponadto jej suplementacja wpływa korzystnie na proces trawienia, przez co jest wykorzystywana przy różnych dolegliwościach układu pokarmowego (zaparcia, biegunki czy niestrawności).

 

1.3. Skład

Do najważniejszych składników aktywnych występujących w Andrographis paniculata, dzięki którym roślinie tej przypisywane są właściwości farmakologiczne, należą:

  • związki diterpenowe: neoangrafolid, andrografolid i jego pochodne, takie jak: 14-deoksy-11-
  • dehydroandrografolid i 14-deoksy-11-oksoandrografolid;
  • andrografin;
  • panikolina;
  • panikulidy A, B i C;
  • β-sitosterol i α1-sitosterol;
  • 5-hydroksy-2,3,7,8,-tetrametoksyflawon i 5-hydroksy-2,7,8-tritoksyflawon;
  • saponiny;
  • taniny.

 

2. Jak działa Andrographis paniculata?

2.1. Układ odpornościowy

Andrographis paniculata wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego. Obecność andrografolidu sprawia, że roślina ta działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo oraz przeciwpasożytniczo. Związek ten pobudza bowiem produkcję przeciwciał oraz makrofagów, które odgrywają zasadniczą rolę przy różnych infekcjach.

 

2.1.1. Działanie antybakteryjne

Udowodniono, że ekstrakt z brodziuszki wiechowatej wykazuje działanie przeciwbakteryjne w przypadku gronkowca złocistego, krętka boreliozy, syfilisu oraz malarii. Dodatkowo roślinę tę wykorzystuje się z powodzeniem w leczeniu zespołu Weila, który wywołuje krętek leptospirozy. Skuteczność leczenia tej choroby za pomocą brodziuszki jest porównywalna do jej leczenia przy pomocy antybiotyku (Nitrofurantoina), jednakże zastosowanie naturalnego środka ogranicza ilość niepożądanych powikłań.

Ponadto A. paniculata sprawdza się w leczeniu boreliozy i jest jednym z podstawowych ziół polecanych przez Stephana Buhnera – prawdopodobnie najwybitniejszego amerykańskiego zielarza.

 

2.1.2. Działanie przeciwwirusowe

Andrografolid, a także neoangrafolid, w licznych badaniach wykazały wysoką aktywność przeciwwirusową w stosunku do wirusa Harpes simplex (wirus opryszczki).

 

2.1.3. Działanie antyoksydacyjne

Andrografolid obecny w brodziuszce wiechowatej stymuluje jądrowy czynnik transkrypcyjny (Nrf2), który kontroluje ekspresję genów antyoksydacyjnych. Chodzi tu głównie o gen ligazy glutaminowo-cysteinowej, enzymu katalizującego syntezę de novo glutationu. Ten ostatni odgrywa natomiast kluczową rolę w ochronie antyoksydacyjnej organizmu. W ten sposób składnik aktywny Andrographis paniculata wpływa pośrednio na neutralizację wolnych rodników zaburzających prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Właściwości antyoksydacyjne rośliny potwierdzono badaniem na myszach, którym podawano dootrzewnowo andrografolid. Po upływie dwóch godzin od iniekcji gryzonie eksponowano na dym papierosowy i badano jak ich organizm radzi sobie z wpływem nikotyny i innych substancji smolistych. Na tej podstawie stwierdzono, że ten związek aktywny zmniejszał poziom różnych biomarkerów biochemicznych i oksydacyjnych.

 

2.1.4. Działanie przeciwzapalne

Działanie przeciwzapalne rośliny zostało potwierdzone w wielu eksperymentach. Na ich podstawie uważa się, że A. paniculata hamuje działanie mediatorów reakcji zapalnej, do których zalicza się: TNF, interleukiny, interferon, tlenek azotu, prostaglandyny. Dzięki temu stosowanie brodziuszki redukuje czas ustąpienia ostrych objawów występujących w różnych infekcjach.

 

2.1.5. Przeziębienie

Andrographis paniculata jest bardzo popularnym i skutecznym środkiem pochodzenia naturalnego, wykorzystywanym w celu leczenia przeziębienia. Zastosowanie tej rośliny w tym przypadku wiąże się z przeciwzapalnym działaniem andrografolidu, który zmniejsza ilość wydzielanego tlenku azotu oraz prostaglandyn (działa jak inhibitor COX-2).

Właściwości lecznicze rośliny potwierdzono badaniami. W jednym z nich uczestniczyło 107 osób, które losowo podzielono na dwie grupy: pierwsza przyjmowała ekstrakt z rośliny, druga natomiast otrzymywała placebo. Eksperyment trwał 3 miesiące i przeprowadzony został w okresie zimowym. W tym czasie odnotowano, że osoby z grupy pierwszej dwa razy rzadziej chorowały w porównaniu z ochotnikami z grupy kontrolnej.

Niektóre badania pokazują także, że wysokie dawki Andrographis (ok. 6 g dziennie) działają w podobny sposób do paracetamolu po 3-7 dniach leczenia. W związku z tym roślinę tę można wykorzystywać w celu obniżenia gorączki oraz redukcji poziomu bólu.

 

2.2. Układ pokarmowy

Andrographis paniculata od dawna wykorzystywany jest w tradycyjnej medycynie chińskiej oraz w ajurwedzie jako środek stymulujący apetyt. Uważa się, że roślina ta przyspiesza trawienie. Ponadto jest skutecznym lekiem na wszelkiego rodzaju niestrawności, pomagającym także w przypadku biegunki.

 

3. Jak stosować Andrographis paniculata?

3.1. Dawkowanie

W przypadku podstawowego ekstraktu z Andrographis paniculata (zawartość andrografolidu 1-2 %) standardowa dawka wynosi od 2000 do 6000 mg.

Jeżeli dysponuje się silnie skoncentrowanym ekstraktem, w którym stężenie głównego związku aktywnego jakim jest andrografolid wynosi ok. 30 %, zaleca się przyjmowanie 200 mg ekstraktu.

Brodziuszkę wiechowatą można przyjmować także w formie naparu lub odwaru. Jego przygotowanie przebiega następująco:

  • 1 łyżeczkę ziela zalać 250 ml wrzątku i odstawić do zaparzenia pod przykryciem na 20 minut, pić małymi porcjami;
  • 1 łyżeczkę ziela zalać 250 ml zimnej wody, mieszaninę doprowadzić do wrzenia, następnie gotować jeszcze przez 20 minut na wolnym ogniu. Dziennie można wypić 200 ml odwaru podzielonego na małe porcje.

 

3.2 Łączenie

 

3.3. Przeciwwskazania i interakcje niepożądane

Brodziuszki wiechowatej nie powinny stosować kobiety w ciąży, gdyż roślina ta może powodować poronienie. Ponadto A. paniculata hamuje produkcję progesteronu, przez co działa antykoncepcyjnie i ogranicza możliwość zajścia w ciążę. Nie jest więc polecana kobietom, które starają się o potomstwo.

Porady lekarza zasięgnąć powinny również osoby cierpiące z powodu wrzodów żołądka i zapalenia woreczka żółciowego.

Andrographis paniculata nie należy łączyć z:

  • lekami przeciwzakrzepowymi i na nadciśnienie krwi – roślina obniża ich skuteczność;
  • lekami immunosupresyjnymi – roślina zwiększa aktywność układu odpornościowego, przez co może zmniejszać efektywność działania tych leków;

 

3.4. Skutki uboczne

Andrographis paniculata jest rośliną dobrze tolerowaną. W niektórych przypadkach pojawiły się jednak efekty uboczne związane z jej stosowaniem, takie jak: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, świąd, zmęczenie, bóle głowy. Przyjmowanie rośliny w dużych dawkach może z kolei prowadzić do przejściowego zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych, których działanie wraca do normy po odstawieniu zioła.

Suplementacji może towarzyszyć także reakcja alergiczna, ustępująca w ciągu paru dni po zaprzestaniu stosowania.

Bibliografia:
ttps://examine.com/supplements/andrographis-paniculata/
https://examine.com/stacks/cold-and-flu/
Abdulaziz Bardi D., Halabi M.F., Hassandarvish P., Rouhollahi E., Paydar M., Moghadamtousi S.Z., Al-Wajeeh N.S., Ablat A., Abdullah N.A., Abdulla M.A., Andrographis paniculata leaf extract prevents thioacetamide-induced liver cirrhosis in rats, PLoS One., 2014
http://ebiocare.pl/index.php/ziola-w-leczeniu-boreliozy
http://rozanski.li/3441/andrographis-green-chirettta-indian-chiretta-w-praktycznej-fitoterapii/
Coon J.T., Ernst E., Andrographis paniculata in the treatment of upper respiratory tract infections: a systematic review of safety and efficacy, Planta Med., 2004
Jayakumar T., Cheng-Ying H.,, Jie-Jen L., Joen-Rong S., Experimental and Clinical Pharmacology of Andrographis paniculata and Its Major Bioactive Phytoconstituent Andrographolide, Evid Based Complement Alternat Med., 2013
Gabrielian E.S., Shukarian A.K., Goukasova G., Chandanian G.L., Panossian A.G., Wikman G., Wagner H., A double blind, placebo-controlled study of Andrographis paniculata fixed combination Kan Jang in the treatment of acute upper respiratory tract infections including sinusitis., 2002
Poolsup N., Suthisisang C., Prathanturarug S., Asawamekin A., Chanchareon U., Andrographis paniculata in the symptomatic treatment of uncomplicated upper respiratory tract infection: systematic review of randomized controlled trials, 2004
Singha P. K., Roy S., Dey S., Antimicrobial activity of Andrographis paniculata, Fitoterapia, 2003
Yoopan N, et al, Cardiovascular effects of 14-deoxy-11,12-didehydroandrographolide and Andrographis paniculata extracts, Planta Med., 2007
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrographis_paniculata
Wysocki J., Nowicka-Falkowska K., Przegląd preparatów pochodzenia roślinnego stosowanych w stanach dysfunkcji błony śluzowej jamy ustnej i gardła, Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny 2, 2013

Dodaj komentarz