Podstawowe informacje

Nazwa polska:
5-hydroksytryptofan

Nazwa angielska:
5-hydroxytophan

Inne nazwy:
5-HTP, 5-hydroksy-L-tryptofan, oksytryptan, oksytryptofan, hydroksytryptofan

Podstawowe korzyści

→ zmniejszenie apetytu

→ ograniczenie spożycia węglowodanów

→ poprawa nastroju

→ łagodzenie objawów menopauzy

→ łagodzenie zaburzeń lękowych

 

Spis treści

1. Co to jest?
   1.1. Historia i pochodzenie
   1.2. Klasyfikacja
   1.3. Występowanie
2. Jak działa?
   2.1. Kontrola apetytu
   2.2. Depresja
   2.3. Menopauza
   2.4. Lęki i zaburzenia snu
3. Jak stosować?
   3.1. Dawkowanie
   3.2. Łączenie
   3.3. Niepożądane interakcje i skutki uboczne

 

1. Co to jest 5-HTP?

1.1. Historia i pochodzenie

5-hydroksytryptofan jest substancją, z której w mózgu wytwarzany jest neuroprzekaźnik serotonina. Aminokwas ten został zidentyfikowany podczas badań Griffonia simplicifolia. Roślina ta od wieków była wykorzystywana w tradycyjnej medycynie ludów zamieszkujących Zachodnią i Centralną Afrykę, szczególnie tereny Liberii i Gabonu. Obecnie w wielu krajach oksytryptofan dostępny jest bez recepty jako suplement diety przyjmowany w celu poprawy nastroju i jakości snu oraz obniżenia apetytu. Wchodzi też w skład leków przeciwdepresyjnych.

Organizm ludzki sam wytwarza 5-HTP z tryptofanu. W latach 50. to właśnie L-tryptofan był stosowany jako prekursor serotoniny. Dodawano go nawet do produktów spożywczych przeznaczonych dla niemowląt oraz do preparatów służących do odżywiania dożylnego. Ponieważ 5-HTP był wówczas drogi, włączano go dopiero, gdy analiza płynu mózgowo-rdzeniowego wykazywała, iż organizm nie produkuje wystarczającej ilości serotoniny. Jest on jednak skuteczniejszy od L-tryptofanu, dlatego też od połowy lat 90. wykorzystuje się go w suplementach diety.

 

1.2. Klasyfikacja

5-HTP jest naturalnie występującym aminokwasem, pochodną tryptofanu. Stanowi bezpośredni prekursor serotoniny – neuroprzekaźnika niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, a pośrednio także melatoniny, zwanej hormonem snu. Wykazuje też działanie nootropowe. Pod względem farmakologicznym zaliczany jest do środków antydepresyjnych drugiej generacji, zwanych też antydepresantami atypowymi.

 

1.3. Występowanie

5-HTP pozyskiwany jest najczęściej z nasion czarnej fasoli afrykańskiej (Griffonia simplicifolia), które zawierają od 6 do 14% tego aminokwasu. Jego bogatym źródłem są także grzyby jadalne. 5-hydroksytryptofan zawarty jest zarówno w owocnikach świeżych jak i poddanych obróbce termicznej. Największa jego ilość znajduje się jednak w ekstraktach z nieprzetworzonych owocników twardnika japońskiego (Lentinula edodes), znanego też jako shiitake, czubajki kani (Macrolepiota procera) i maślaka sitarza (Suillus bovinus).

Poza tym w pokarmach występuje także L-tryptofan, z którego w organizmie powstaje 5-HTP. Jego żródła to: drób (kurczak, kaczka, indyk), wieprzowina, jaja, mleko, ser, jogurt, serek wiejski, ser ricotta, płatki owsiane, awokado, czekolada, kiełki pszenicy.

 

2. Jak działa 5-HTP?

5-hydroksytryptofan bardzo dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego – ok. 70% jego spożytej ilości przedostaje się do krwi. Dzieje się tak, ponieważ nie konkuruje on z innymi aminokwasami, a do jego transportu nie jest wymagana specjalna cząsteczka. Łatwo przekracza także barierę krew-mózg, co pozwala mu wywierać wpływ na centralny układ nerwowy.

 

2.1. Kontrola apetytu

5-HTP jest skutecznym środkiem wspomagającym kontrolę masy ciała. Podnosząc poziom serotoniny w podwzgórzu, wpływa on na szybsze pojawianie się uczucia sytości, zmniejszając tym samym ilość pobieranego pokarmu. Wykazano, iż u osób stosujących oksytryptan ilość ta zmniejszyła się o 38%, podczas gdy u osób przyjmujących placebo różnica ta wynosiła jedynie 20%. Badania prowadzono jednakże tylko na osobach cierpiących z powodu otyłości. Brak jest danych dotyczących wpływu tej substancji przy prawidłowej masie ciała.

Zwiększenie aktywności serotoniny w podwzgórzu ma także wpływ na zmianę nawyków żywieniowych. Osoby stosujące 5-HTP spożywały znacznie mniej węglowodanów niż ci, którzy przyjmowali placebo.

 

2.2. Depresja

Niedobór tryptofanu – prekursora 5-HTP – w diecie lub brak równowagi w jego przemianach enzymatycznych (kierowanie tryptofanu w nadmiernym stopniu na drogi metaboliczne inne niż produkcja serotoniny) może być jedną z przyczyn pojawiania się depresji. Suplementacja hydroksytryptofanu może być w stanie wyrównać te braki i zwiększyć produkcję serotoniny.

 

2.3. Menopauza

Zaobserwowano, że stosowanie inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny pozwala zmniejszyć odczuwanie uderzeń gorąca u kobiet przechodzących menopauzę. Podobny efekt, poprzez zwiększanie produkcji tego neuroprzekaźnika, ma także 5-hydroksytryptofan. Wyniki badań wskazują, iż pacjentki, które zażywały 5-HTP przez kilka tygodni zaobserwowały u siebie spadek liczby uderzeń gorąca nawet o 64%, podczas gdy w grupie przyjmującej placebo różnica ta wynosiła 29%. Ponadto, oksytryptan zmniejsza też intensywność tego objawu.

 

2.4. Lęki i zaburzenia snu

Zaobserwowano, iż u osób cierpiących na zespół lęku napadowego oraz lęki nocne wysoki poziom serotoniny może zapobiegać atakom tych chorób. W przypadku obu tych zaburzeń terapia 5-HTP przyniosła pozytywne efekty w postaci znacznego zmniejszenia częstotliwości ataków paniki i lęków nocnych. W trakcie eksperymentu dzieciom w wieku od 3 do 10 lat, u których występowały lęki nocne, podawano codziennie przed snem 2 mg/kg masy ciała 5-HTP. Suplementacja trwała trzy tygodnie. Po tym czasie u 93% badanych zanotowano poprawę. Efekt ten utrzymał się u większości dzieci (ok. 83%) przez kolejne 5 miesięcy. Ponadto u pacjentów cierpiących na lęki napadowe hydroksytryptofan zapobiega także długotrwałemu utrzymywaniu się podwyższonego poziomu kortyzolu po epizodach paniki.

Udowodniono także, iż 5-HTP może być skutecznym środkiem w regulacji zaburzeń snu. Związek ten jest bowiem prekursorem serotoniny, z której z kolei wytwarzana jest w szyszynce melatonina. Odpowiada ona za regulację rytmów dobowych, w tym cyklu snu i czuwania. Niedobór serotoniny, obserwowany między innymi przy występowaniu depresji, często wiąże się z zaburzeniami snu. Działanie to potwierdzają wyniki badania przeprowadzonego na kotach, którym podano 5-HTP w ilości 40 mg/kg masy ciała. Zwierzęta zaczęły wykazywać objawy senności. Obserwowano u nich znaczne zwiększenie ilości snu wolnofalowego w stosunku do snu REM – w ciągu sześciu godzin od podania oksytryptanu występował jedynie sen wolnofalowy.

Także badania z udziałem ludzi dowodzą skuteczności 5-HTP w przeciwdziałaniu zaburzeniom snu. W jednym z nich podawanie tego związku pozwoliło na zmniejszenie zaburzeń snu u dzieci w wieku szkolnym. Dodatkowo uzyskano u nich poprawę w zakresie deklarowanych wcześniej bólów głowy.

 

3. Jak stosować 5-HTP?

3.1. Dawkowanie

Typowa dzienna dawka 5-HTP to od 300 do 500 mg, przyjmowane jednorazowo lub podzielone na kilka porcji.

W celu redukcji wagi należy przyjmować oksytryptan w trakcie posiłku.

W przypadku depresji polecane jest stopniowe podnoszenie dawki rozpoczynając od 150 mg przez 2 tygodnie, następnie przez 4 tygodnie stosując dawkę 400 mg.

 

3.2. Łączenie

W celu maksymalizacji efektów terapeutycznych, 5-HTP można łączyć z:

    • kozłkiem lekarskim (Valeriania officinalis) lub ekstraktem z kakaowca (cacao extract) – w celu ułatwienia zasypiania i wydłużenia czasu snu,
    • L-tyrozyną – w celu zapobiegania nadmiernemu obniżeniu się aktywności dopaminy oraz dla maksymalizacji efektu antydepresyjnego.
    • EGCG – zapobiega przekształcaniu się 5-HTP w serotoninę w przewodzie pokarmowym i pozwala aminokwasowi dotrzeć do mózgu.

 

3.3.  Niepożądane interakcje i skutki uboczne

5-HTP nie należy łączyć z lekami neurologicznymi, zwłaszcza z antydepresantami działającymi jako inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, gdyż grozi to wywołaniem zespołu serotoninowego, mogącego prowadzić nawet do śmierci.

Należy przerwać przyjmowanie 5-HTP na dwa tygodnie przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, ponieważ może on nasilać efekty działania leków stosowanych podczas operacji.

Należy zachować ostrożność, łącząc 5-HTP z lekami nasennymi – może on zintensyfikować ich działanie.

Bibliografia:
Breier JM, Bankson MG, Yamamoto BK L-tyrosine contributes to (+)-3,4-methylenedioxymethamphetamine-induced serotonin depletions . J Neurosci. (2006)
Bruni O, et al L -5-Hydroxytryptophan treatment of sleep terrors in children . Eur J Pediatr. (2004)
Cangiano C, et al Effects of oral 5-hydroxy-tryptophan on energy intake and macronutrient selection in non-insulin dependent diabetic patients . Int J Obes Relat Metab Disord. (1998)
Cleare AJ, Bond AJ The effect of tryptophan depletion and enhancement on subjective and behavioural aggression in normal male subjects. Psychopharmacology (Berl). (1995)
Cowen P.J., Parry-Billings M., Newskolme E.A. Decreased plasma tryptophan levels in major depression Journal of Affective Disorders (1989)
De Giorgis G , Miletto R , Iannuccelli M , Camuffo M , Scerni S Headache in association with sleep disorders in children: a psychodiagnostic evaluation and controlled clinical study--L-5-HTP versus placebo. Drugs Under Experimental and Clinical Research, 01 Jan 1987, 13(7):425-433
Freedman RR Treatment of menopausal hot flashes with 5-hydroxytryptophan . Maturitas. (2010)
Klaassen T, et al Effects of tryptophan depletion on anxiety and on panic provoked by carbon dioxide challenge . Psychiatry Res. (1998)
Kusz-Rynkun A. Walicka M., Marcinowska-Suchowierska E. Farmakologiczne leczenie otyłości Postępy Nauk Medycznych (2013)
Maron E, et al The effect of 5-hydroxytryptophan on cholecystokinin-4-induced panic attacks in healthy volunteers . J Psychopharmacol. (2004)
Miller HE, Deakin JF, Anderson IM Effect of acute tryptophan depletion on CO2-induced anxiety in patients with panic disorder and normal volunteers . Br J Psychiatry. (2000)
Muszyńska B., Łojewski M., Rojowski J., Opoka W., Sułkowska-Ziaja K. Surowce naturalne mające znaczenie w profilaktyce i wspomagające leczenie depresji Psychiatr. Pol. (2015)
Myint AM, Kim YK Cytokine-serotonin interaction through IDO: a neurodegeneration hypothesis of depression . Med Hypotheses. (2003)
Oldman A, et al Biochemical and behavioural effects of acute tryptophan depletion in abstinent bulimic subjects: a pilot study . Psychol Med. (1995)
Park SB, et al Tryptophan depletion in normal volunteers produces selective impairments in learning and memory . Neuropharmacology. (1994)
Pathak,K. A review on Griffonia simplicifollia – an ideal herbal antidepressant. International Journal of Pharmacy and Life Sciences. 2010 1 (3), Pg. 174-181.
Rondanelli M, et al Relationship between the absorption of 5-hydroxytryptophan from an integrated diet, by means of Griffonia simplicifolia extract, and the effect on satiety in overweight females after oral spray administration . Eat Weight Disord. (2012)
Rondanelli M, et al Satiety and amino-acid profile in overweight women after a new treatment using a natural plant extract sublingual spray formulation . Int J Obes (Lond). (2009)
Routh VH, Stern JS, Horwitz BA Serotonergic activity is depressed in the ventromedial hypothalamic nucleus of 12-day-old obese Zucker rats . Am J Physiol. (1994)
Schruers K, et al Acute L-5-hydroxytryptophan administration inhibits carbon dioxide-induced panic in panic disorder patients . Psychiatry Res. (2002)
Schruers K, et al Effects of tryptophan depletion on carbon dioxide provoked panic in panic disorder patients . Psychiatry Res. (2000)
Schruers K, et al L-5-hydroxytryptophan induced increase in salivary cortisol in panic disorder patients and healthy volunteers . Psychopharmacology (Berl). (2002)
Shell W, et al A randomized, placebo-controlled trial of an amino acid preparation on timing and quality of sleep . Am J Ther. (2010)
Speroff L, et al Efficacy and tolerability of desvenlafaxine succinate treatment for menopausal vasomotor symptoms: a randomized controlled trial . Obstet Gynecol. (2008)
Taylor MW, Feng GS Relationship between interferon-gamma, indoleamine 2,3-dioxygenase, and tryptophan catabolism . FASEB J. (1991)
Stearns V, et al Paroxetine is an effective treatment for hot flashes: results from a prospective randomized clinical trial . J Clin Oncol. (2005)
Ursin R. The effects of 5-hydroxytryptophan andl-tryptophan on wakefulness and sleep patterns in the cat. Brain Research Volume 106, Issue 1, 16 April 1976, Pages 105–115
van Praag HM In search of the mode of action of antidepressants. 5-HTP/tyrosine mixtures in depressions . Neuropharmacology. (1983)
Wambebe C. Influence of some agents that affect 5-hydroxytryptamine metabolism and receptors on nitrazepam-induced sleep in mice.
Wurtman RJ, Wurtman JJ Brain serotonin, carbohydrate-craving, obesity and depression . Obes Res. (1995)
http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-794-5-htp.aspx?activeingredientid=794
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/144
https://www.drugbank.ca/drugs/DB02959

Dodaj komentarz